Тусламж хүссэн хүн орон нутгийн Хөдөлмөрийн байгууллага буюу хөдөлмөрийн биржид бүртгүүлж болно. Үйлчилгээнд ажилд зуучлах, мэргэжил сонголтын зөвлөгөө, Ejob бүртгэл, CV бэлтгэх хэрэгсэл, ажлын байр хайх, сургалт, нийтийн ажил, хөтөлбөрийн мэдээлэл багтаж болно. Хөдөлмөр эрхлэлтийн үйлчилгээ, зуучлал ерөнхийдөө үнэ төлбөргүй. Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам, Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний ерөнхий газар, аймаг болон Улаанбаатарын хөдөлмөр эрхлэлтийн газар, дүүргийн хөдөлмөрийн байгууллага, Нийгмийн даатгалын ерөнхий газар нь тухайн үйлчилгээ, тэтгэмжээс хамаарч үүрэг хуваалцана. Албан ёсны Ажиллах хүчний судалгаа болон захиргааны бүртгэл нь ижил хүн амыг хэмждэггүй. Судалгаанд ажилгүй хүмүүсийг ажиллах хүчинд хувааж ажилгүйдлийн түвшинг тооцно. 2024 оны дөрөвдүгээр улиралд 5.3 хувь, 2025 оны эхний улиралд 5.4 хувь байв; шинэ жинлэлийн аргаас шалтгаалан 2019-2023 оны судалгааны мэдээллийг шинэчилсэн. Яамны 2026 оны нэг үзүүлэлтэд ажилгүйдэл 5.6 хувь, ажиллах хүч 1.46 саяас давсан гэж мэдээлжээ. Эдгээр тоог хөдөлмөрийн байгууллагад бүртгүүлсэн хүний тоо эсвэл ажилгүйдлийн даатгалын тэтгэмж авах эрхтэй хүний тоо гэж ойлгож болохгүй. Ажилгүйдлийн даатгалын хувьд холбогдох хүн хөдөлмөрийн насны, ажиллах чадвартай, ажиллахад бэлэн, ажилгүй, идэвхтэй ажил хайж буй байх шаардлагатай. Орон нутгийн хөдөлмөр эрхлэлтийн байгууллагад бүртгүүлж, ажил идэвхтэй хайж буйг нотлох нь эрх авах үйл явцын хэсэг. Албан ёсны тэтгэмж авахын тулд ихэвчлэн ажилгүйдлийн даатгалд нийтдээ дор хаяж 24 сар шимтгэл төлсөн, үүний сүүлийн есөн сар тасралтгүй төлсөн байх ёстой. Дахин тэтгэмж авахын тулд өмнөх тэтгэмжийн дараа ерөнхийдөө дор хаяж 12 сар шимтгэл төлсний, үүнд сүүлийн гурван сар тасралтгүй байх шаардлагатай. Тэтгэврийн ердийн насанд хүрсэн, цэргийн жинхэнэ алба хааж буй, эсвэл хорих ялын эцсийн хугацааг эдэлж буй хүнийг хасна. Өндөр насны эсвэл хөгжлийн бэрхшээлийн тэтгэвэр тогтоолгосон шалтгаанаар ажлаас чөлөөлөгдсөн хүн мөн хасагдана. Ажил олгогч төлбөрийн чадваргүй болсон эсвэл 9.3 дугаар зүйлээр татан буугдсан бол хүүхэд асрахтай холбоотой үл хамаарах зохицуулалт үйлчилж болно. Ажил олгогчийн ажлаас чөлөөлөх шийдвэр гарснаас хойш дөрвөн долоо хоногийн дотор цаасаар эсвэл цахимаар Нийгмийн даатгалын байгууллагад хүсэлт гаргана. Хүндэтгэх шалтгаанаар гурав хүртэл сар хоцорсныг хүлээн зөвшөөрч болох ч хоцорсон өдрүүдийг тэтгэмж олгох хугацаанаас хасна. Хүсэлтэд ихэвчлэн хүсэлтийн маягт, ажлаас чөлөөлөх шийдвэр, шимтгэл эсвэл даатгалын бүртгэл, хөдөлмөр эрхлэлтийн байгууллагын бүртгэлийн нотолгоо, идэвхтэй ажил хайж буй тодорхойлолт, одоогийн баримт бичгийн жагсаалтад заасан иргэний үнэмлэх болон банкны мэдээлэл шаардлагатай. Нийгмийн даатгалын байгууллага бүрэн хүсэлт хүлээн авснаас хойш 14 хоногийн дотор шийдвэрлэнэ. Тэтгэмжийг сүүлийн есөн тасралтгүй шимтгэл төлсөн сарын дундаж цалин эсвэл түүнтэй адилтгах даатгуулсан орлогоос тооцно. Нийт 24-59 сар шимтгэл төлсөн бол 50 хувь, 60-119 сар бол 55 хувь, 120-179 сар бол 60 хувь, 180-аас доошгүй сар бол 70 хувь байна. Тэтгэмж ажлаас чөлөөлсний дараах өдрөөс эхлэн ажлын 76 өдөр олгогдоно; нийтээр амрах баярын өдрийг ажлын өдөрт тооцно. Сар бүр банкны дансанд шилжүүлнэ. Цалингийн тооцох суурь Нийгмийн даатгалын тухай хуульд заасан дээд хязгаартай. Одоогийн шимтгэл нь ажил олгогчийн хувьд цалингийн суурийн 0.6 хувь, даатгуулагч ажилтны хувьд 0.2 хувь; хүсэлт болон хөдөлмөр эрхлэлтийн үйлчилгээний хураамж тэг байна. Тэтгэмж авагч идэвхтэй ажил хайсаар байх ёстой бөгөөд хүндэтгэх шалтгаангүйгээр тохирох ажлаас татгалзаж болохгүй. Ажил эхлэхэд хөдөлмөр эрхлэлт эсвэл даатгалын байгууллагад мэдэгдэнэ. Тэтгэмж авагч ажилд орж, заавал төлөх шимтгэл дахин эхлэх, өндөр насны эсвэл хөгжлийн бэрхшээлийн тэтгэвэр тогтоолгох, үндэслэлгүйгээр тэтгэмж авах, цэргийн алба хаах, хоригдох эсвэл нас барах үед тэтгэмж дуусна. Үндэслэлгүй төлсөн мөнгийг буцаан авах эсвэл суутгаж болно. Шинээр шимтгэл төлж эхэлснээс хойш таван сарын дотор дахин ажлаас чөлөөлөгдвөл холбогдох журмын дагуу үлдсэн эрхийн тэтгэмжийг олгож болно. Албан бус ажил, хувиараа хөдөлмөр эрхлэх нь даатгалын тэтгэмж авах эрхийг автоматаар үүсгэхгүй. Малчин, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч, хоршоо, ажил олгогч, оюутан, төгсөгч, ажилд ороход илүү саадтай хүмүүс хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих тусдаа хөтөлбөр ашиглаж болно. Үүнд ажилд бэлтгэх, хөдөлмөр эрхлэлтийн сургалт, нийтийн ажил, ажилд зуучлах, бизнес эрхлэлт эсвэл бичил үйлдвэрлэлийг дэмжих, хоршооны тусламж багтаж болно. Монгол Улсын 2026 оны хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөр залуучууд, эмэгтэйчүүд, ахмад настанд онцгойлон анхаарч, орлого багатай 5,000 өрхийг хамруулахаар зорьж байгаа боловч хүртээмж, чадавх аймаг, Улаанбаатар, дүүргээр ялгаатай. 2027 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн нэмэлт өөрчлөлтөөр дундаж орлогын тооцох хугацааг 12 сар болгож, сайн дураар ажлаас гарсан тохиолдолд 55 ажлын өдөр тогтоохоор байна. 2026 оны одоогийн дүрэм есөн сарын орлого, 76 ажлын өдөрт үндэслэнэ.
Монгол Улс дахь ажилгүйдэл
Монгол Улсад ажилгүйдэл гэдэг нь цалинтай ажилгүй байх, хөдөлмөр эрхлэлтийн үйлчилгээнд бүртгүүлэх, орлогын дэмжлэг авах, идэвхтэй ажил хайх, ажилдаа эргэн орох үе шатуудыг хамарна. Ажиллах хүчний судалгаагаар ажилгүйдэл 2024 оны дөрөвдүгээр улиралд 5.3 хувь, 2025 оны эхний улиралд 5.4 хувь байв. Харин бүртгэлтэй ажилгүйдэл болон тэтгэмж авах эрх өөр өөр бүлгийг хэмждэг. Монгол Улс төрийн хөдөлмөр эрхлэлтийн үйлчилгээ болон шимтгэл, хүсэлтийн шаардлага хангасан ажилтны ажилгүйдлийн даатгалыг хослуулдаг.
VivAVia can make mistakes. Check important information.