મ્યાનમારમાં ચૂંટણી

Union Election Commission (UEC) મ્યાનમારમાં ચૂંટણીઓ યોજે છે અને દેખરેખ રાખે છે. પ્રાદેશિક, જિલ્લા, ટાઉનશિપ, વોર્ડ અને ગ્રામ-ટ્રેક્ટ સ્તરની ચૂંટણી ઉપસમિતિઓ મતદાર યાદી, મતદાન વ્યવસ્થા અને પરિણામ દસ્તાવેજો તૈયાર કરે છે. કાનૂની માળખામાં 2008નું બંધારણ, ત્રણ Hluttaw ચૂંટણી કાયદા, UEC કાયદો અને Political Parties Registration Law સામેલ છે. મ્યાનમારની સંઘીય વિધાનસભા Pyidaungsu Hluttawના બે ગૃહ છે. Pyithu Hluttawમાં સૌથી વધુ મત મેળવનાર ઉમેદવાર મતવિસ્તારમાં જીતે છે. Amyotha Hluttaw અને Region અથવા State Hluttawsમાં મતવિસ્તાર બેઠકો તથા પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વની પક્ષ યાદીઓનો મિશ્ર પ્રણાલી છે. 2025/26ની રચનામાં 330 Pyithu બેઠકો, 84 Amyotha મતવિસ્તાર બેઠકો, 26 Amyotha પક્ષ-યાદી બેઠકો, 322 Region અથવા State મતવિસ્તાર બેઠકો અને 42 Region અથવા State પક્ષ-યાદી બેઠકો માટે ચૂંટણી થઈ; સાથે 29 Ethnic Affairs મતવિસ્તારો પણ હતાં. બંધારણ Pyithu Hluttawમાં 110 સુધી અને Amyotha Hluttawમાં 56 સુધી Tatmadaw દ્વારા નિયુક્ત સભ્યોની પણ જોગવાઈ કરે છે, જે સંઘીય સ્તરે 25 ટકા લશ્કરી હિસ્સો બનાવે છે. રાષ્ટ્રપતિને મતદારો સીધા ચૂંટતા નથી. Presidential Electoral Collegeના ત્રણ જૂથોમાંથી દરેક એક ઉપરાષ્ટ્રપતિ ઉમેદવાર નામાંકિત કરે છે; સંયુક્ત Pyidaungsu Hluttaw તેમાંથી એકને રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટે છે. રાષ્ટ્રપતિનો કાર્યકાળ પાંચ વર્ષનો છે. આ પ્રક્રિયા 2025/26ની સંસદીય ચૂંટણી પછી થઈ; 3 એપ્રિલ 2026ના રોજ Min Aung Hlaing રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટાયા અને U Nyo Saw તથા Daw Nan Ni Ni Aye અન્ય ઉપરાષ્ટ્રપતિ બન્યા. મતદારની ઉંમર સામાન્ય રીતે ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષ હોવી, મ્યાનમારનું નાગરિકત્વ અથવા કાયદેસર માન્ય અન્ય મતાધિકાર સ્થિતિ હોવી અને સંબંધિત મતદાર યાદીમાં નામ હોવું જોઈએ. કાયદો ધાર્મિક સંપ્રદાયના સભ્યો, કેદીઓ, અદાલતે માનસિક અસમર્થ ઠરાવેલા લોકો અને પુનઃસ્થાપિત ન થયેલા નાદાર લોકો સહિતના વર્ગોને બાકાત રાખે છે. વ્યવહારમાં 2025ની ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં રાષ્ટ્રીય ઓળખ કાર્ડ અને મતદાર યાદીમાં સમાવેશ પણ જરૂરી હતો. મતદારો ત્રણ પ્રકાશન અને તપાસના તબક્કામાં પોતાનું નામ, ઓળખ વિગતો અને મતવિસ્તાર તપાસી શકતા હતા. સમાવેશ માટે Form 3, નામ સામે વાંધો અથવા દૂર કરવાની વિનંતી માટે Form 4 અને વ્યક્તિગત માહિતી સુધારવા Form 4-C વાપરી શકાતાં હતાં. જવાબદાર ઉપસમિતિ પાસેથી આ ફોર્મ મફતમાં મળતાં હતાં. નોંધાયેલા ટાઉનશિપની બહાર રહેલો મતદાર પાત્ર પરિસ્થિતિમાં Form 15 વાપરી શકતો હતો. વ્યવસ્થામાં અસ્થાયી રીતે વિસ્થાપિત લોકો, વિદ્યાર્થીઓ, તાલીમાર્થીઓ, અટકાયતમાં રહેલા લોકો, હોસ્પિટલના દર્દીઓ, વૃદ્ધ અથવા ગંભીર રીતે બીમાર મતદારો, પ્રસૂતિની સ્થિતિમાં લોકો અને અમુક સેવાકર્મીઓ સામેલ હતાં. વિદેશથી મતદાન માટે સરકારી મંજૂરી અને અગાઉથી પ્રમાણપત્ર જરૂરી હતું. મ્યાનમારે વિદેશી મતદાન માટે દૂતાવાસ, કાયમી મિશન અને વાણિજ્ય દૂતાવાસનો ઉપયોગ કર્યો; 2025માં 50 મિશનોમાં મતદાન ઉપલબ્ધ હતું. 2025/26ની ચૂંટણી ત્રણ જાહેર તબક્કામાં યોજાઈ: 28 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ 102 ટાઉનશિપમાં, 11 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ 100 ટાઉનશિપમાં અને 25 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ 61 ટાઉનશિપમાં. UECએ 330માંથી 263 ટાઉનશિપમાં અંતિમ મતદાન નોંધાવ્યું; તેમાં 263 Pyithu, 99 Amyotha, 297 Region અથવા State અને 29 Ethnic Affairs મતવિસ્તારો આવરી લેવાયા. બાકીના વિસ્તારો પાછળની પેટાચૂંટણી અથવા બીજી પ્રક્રિયા માટે રાખવામાં આવ્યા. સ્થાનિક વ્યવસ્થાને આધીન રહી મતદાન મથકો સામાન્ય રીતે 6:00થી ખુલ્યા. મતદારની ઓળખ યાદી સામે તપાસાઈ અને 2025માં મતદાન મથકો પર Myanmar Electronic Voting Machines (MEVMs) વપરાયા. ગુપ્ત મતદાન ઔપચારિક નિયમ હતો, જ્યારે મતદાન સુધી પહોંચ, અવરજવર, મીડિયા અને માહિતીની સ્થિતિ સ્થાનિક સુરક્ષા પરિસ્થિતિ પર ભારે આધારિત હતી. મતદાન બંધ થયા પછી મથકના અધિકારીઓએ મત ગણ્યા અને મશીન પરિણામોને અગાઉથી પડેલા મત સાથે ભેગાં કર્યા. જણાવેલી પ્રક્રિયા હેઠળ ઉમેદવાર અને પક્ષના એજન્ટો, સાક્ષીઓ અને જાહેર જનતા હાજર રહી શકતાં હતાં. ઉપસમિતિઓ અને UECએ પરિણામો, માન્ય મતના કુલ આંકડા, ટકાવારી અને ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ જાહેર કર્યા. ચૂંટણી ટ્રિબ્યુનલોએ વાંધાઓ વિચાર્યા; UECએ પોતાના નિર્ણયો અને ટ્રિબ્યુનલના સુધારાને પોતાના માળખા હેઠળ અંતિમ અને નિશ્ચિત ગણાવ્યા. ખાલી અથવા મુલતવી બેઠકો માટે પેટાચૂંટણી અથવા બદલી પ્રક્રિયા થઈ શકે છે. બંધારણ અને UEC માળખામાં મૂળ મતદારોના ઓછામાં ઓછા 1 ટકા મતદારોની અરજી પરથી પ્રતિનિધિ પાછો બોલાવવાની પ્રક્રિયા પણ છે. UEC અને સરકારે ચૂંટણી જ્યાં યોજાઈ હતી તે 263 ટાઉનશિપમાં 24.22 મિલિયન પાત્ર મતદારો, 13.14 મિલિયનથી વધુ મતો અને 54.22 ટકાથી વધુ હાજરી નોંધાવી. તેમણે ચૂંટણીને મુક્ત, ન્યાયી અને વિશ્વસનીય ગણાવી. UN અને OHCHR અહેવાલોમાં સશસ્ત્ર સંઘર્ષ, મોટા પક્ષો અને ઉમેદવારોને બાકાત રાખવા, દેખરેખ, અવરજવર, અભિવ્યક્તિ અને માહિતી પર પ્રતિબંધો તથા વિસ્થાપિત લોકો અને લઘુમતીઓને બાકાત રાખવાની બાબતોને ચૂંટણીની વિશ્વસનીયતા અને સ્વતંત્રતાને અસર કરતી પરિસ્થિતિઓ ગણાવી. United Nationsએ ચૂંટણીને સમર્થન આપ્યું નહોતું કે તેનું નિરીક્ષણ કર્યું નહોતું. International Independent Mechanism for Myanmarએ ચૂંટણી સંબંધિત ટીકા અથવા અવરોધ માટે ફોજદારી સજાઓની પણ જાણ કરી, જેમાં 20 વર્ષ સુધીની કેદ અથવા મૃત્યુદંડ શક્ય હતો. તેથી મ્યાનમારમાં ઔપચારિક ચૂંટણી માળખું સ્થાપિત છે, પરંતુ વાસ્તવિક ભાગીદારી અને પરિણામોની કાયદેસરતા દેશભરમાં અસમાન અને વિવાદિત રહે છે.