ၸၢမ်းၵၢၼ်လႄႈဢႃႇၸီႇပ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႇမႃႇ

ပိူင်မၢႆၸၢမ်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႇမႃႇ (M.S.C.O.) တႅမ်ႈၸၢမ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်း၊ ဢမ်ႇၼပ်ႉသၢႆငၢၼ်းၵၢၼ်၊ ၽၢႆႇၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ၶူဝ်းၽိတ်း။ မီးၸုမ်းလူင် 8၊ ၸုမ်းၼွႆႉ 78၊ ၸုမ်းယူႇၵၢၼ် 282 လႄႈၸၢမ်းၵၢၼ် 1,401 ဢၼ်ၸႂ်ႉမၢႆငဝ်ႈႁႃႈလၵ်း။ ပိူင်မၢႆၼႆႉတႄႇမိူဝ်ႈ 2003၊ မၵ်းမၼ်ႈၸၢမ်းၵၢၼ်ၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ်ၽွၼ်းၵၢၼ်၊ ဢမ်ႇပၼ်ဝႂ်ၶႂၢင်ႉ၊ ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းတၢင်ႇၸိူဝ်းမိူၼ်ၵၼ်။ ၶေႃႈ Apprentice ၸၢင်ႈတမ်းၼႃႈမၢႆၸၢမ်းၵၢၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇပဵၼ်မၢႆၸၢမ်းၵၢၼ်သီးၽၢႆႇ။ ၵူၼ်းၸၢင်ႈၶဝ်ႈၸၢမ်းၵၢၼ်ၸွမ်းပညာတၢင်းၵၢၼ်၊ ၵၢၼ်ၾိုၵ်းတီႈႁူင်းၵၢၼ်၊ ၽွၼ်းၵၢၼ်ၵွၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ်ႁူမ်ႈလၢႆးၼႆႉ။ ၸုမ်းမၵ်းမၼ်ႈၽွၼ်းၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း (NSSA) ပၼ်ၽွၼ်းၵၢၼ်ၸၢမ်းၵၢၼ်၊ ၵၢၼ်ၾိုၵ်းလႄႈၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းတီႈႁူင်းဢၼ်လႆႈယွမ်းႁပ်ႉ။ ပိူင်မၼ်းၸႂ်ႉလႆႈတႃႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း၊ ၵူၼ်းယၢႆႉမိူင်းလႄႈၵူၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်း၊ ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းၸၢင်ႈပၼ်ဝႂ်ၽွၼ်းၵၢၼ်တၢင်းၵၢၼ်။ တႅၵ်ႈၽွၼ်းၵၢၼ်ၸၼ်ႉ၊ ၸၢမ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးလႄႈၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၸွမ်းၶေႃႈမုၼ်း NSSA ယၢမ်းလဵဝ်၊ ယွၼ်ႉၽိုၼ်သဵၼ်ႈလႄႈလၢႆးၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈ။ ဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်း ဢမ်ႇၼၼ်ၽွၼ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵၢၼ်၊ လူင်းသဵၼ်ႈၸၢမ်းၵၢၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ဝႂ်ၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်တူဝ်တူၼ်း။ ၽၢႆႇၵၢၼ်၊ ၽၢႆႇထတ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈလႄႈပိူင်ၵၢၼ်၊ ၸုမ်းလူမ်ႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် (SSB) လႄႈၸုမ်းတႄႉတႄႉတၢင်ႇၸိူဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇပႅၵ်ႇၵၼ်ၼႂ်းၸၢမ်းၵၢၼ်။ ပိူင်ၵၢၼ်မီးဝၼ်းလိုဝ်ႈ၊ ၸုမ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ တႅပ်းတတ်းၶေႃႈသၢၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်လူမ်ႇၵူၼ်း၊ ၵႃႈႁႅင်းၼိမ့်သုတ်း၊ ၵၢၼ်ႁပ်ႉၵူၼ်းလႄႈၽွၼ်းၵၢၼ်ၾိုၵ်း၊ ၵၢၼ်ၸၢႆႇၵႃႈႁႅင်း၊ သႃႇၵၢၼ်လႄႈတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်။ လွင်ႈၶဝ်ႈပႃးၶိုၼ်ႈတီႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၽူႈၸၢင်ႈ၊ တီႈႁဵတ်းလႄႈၸၼ်ႉပိူင်မၢႆ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈၵၢၼ်ဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ် ဢမ်ႇလႆႈၵႅတ်ႇၶႄ ဢမ်ႇၼၼ်ၽွၼ်းၵၢၼ်မိူၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ်လူင်းသဵၼ်ႈတူဝ်တူၼ်း။ ၸုမ်းၸၢမ်းၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ်ၸၢမ်းၵၢၼ်ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈၽွၼ်းၵၢၼ်တႄႉတႄႉ။ Myanmar Medical Council လူင်းသဵၼ်ႈဆရာဝ်း၊ ယွမ်းႁပ်ႉဝႂ်ပညာ၊ ပၼ်ဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈၸတ်းၵၢၼ်ၸၼ်ႉသီႇ၊ good standing လႄႈတၢမ်ႇ။ ဆရာဝ်းၸၼ်ႈႁဵၼ်းၼႂ်းမိူင်းၵမ်ႈၼမ်လူဝ်ႇ MBBS ဢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉ၊ internship ဢမ်ႇၼၼ် housemanship၊ ၵၢၼ်ပၢႆးၸၢမ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၶၵ်ႉထတ်း၊ လူင်းသဵၼ်ႈလႄႈဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၵႃႈလူင်းသဵၼ်ႈဆရာဝ်းၼႂ်းမိူင်းၽိုၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ 50,000 MMK။ ဝႂ်ဆရာဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်းလူဝ်ႇ council ယွမ်းႁပ်ႉ။ လူင်းသဵၼ်ႈတဵမ်တႃႇဆရာဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းမီး Myanmar Medical Licensing Examination၊ ၵႃႈထတ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ 350,000 MMK။ ဆရာဝ်းၽူႈလူင်ၼွၵ်ႈမိူင်းၸၢင်ႈလႆႈလူင်းသဵၼ်ႈၵမ်ၽၢႆႇတႃႇၶဝ်ႈႁူင်းပၢႆးယူႇလီ၊ သွၼ်/ၾိုၵ်း၊ ၵၢၼ်ၸွႆႈၵူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃ။ ၸုမ်းတေလႆႈသူင်ႇၶေႃႈယွၼ်းဢွၼ်တႄႇၵၢၼ် 4 ဝီႇၵ်ႇ။ ဝႂ် specialist လႆႈတႃႇၵူၼ်းလူင်းသဵၼ်ႈတဵမ်ယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇတႅၼ်းၵၼ်။ Myanmar Nurse and Midwife Council ၵုမ်းၵမ် nurse လႄႈၽူႈၸွႆႈၵၢၼ်ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ။ ဝႂ် degree၊ diploma ဢမ်ႇၼၼ် certificate ၵူၺ်းဢမ်ႇတဵမ်တႃႇၵၢၼ်ဢၼ်ၵုမ်းၵမ်; လူဝ်ႇလူင်းသဵၼ်ႈလႄႈဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းပိူင်။ ၵူၼ်းႁဵၼ်းယဝ်ႉမႂ်ႇယွၼ်းလူင်းသဵၼ်ႈ။ nurse/midwife ဢၼ်လူင်းသဵၼ်ႈယဝ်ႉ ၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ၸၢင်ႈလူဝ်ႇထတ်းၽွၼ်းၵၢၼ်လႄႈလႆႈဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း၊ ပၵ်းပိူင်ၵႂၢင်ႈ 1 ပီ၊ ၸၢင်ႈသိုပ်ႇတေႃႇ။ ၵူၼ်းလႆႈၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၸွမ်းပိူင်ဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်။ ယိုၼ်ဝႂ်ၶိုၼ်းလႄႈသၢႆငၢၼ်းလူင်းသဵၼ်ႈယၢမ်းလဵဝ်ပဵၼ်ၶေႃႈတႅၵ်ႈၵၼ်၊ ထတ်းၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇလႄႈဝၼ်းပိတ်းၸွမ်း Council။ Myanmar Dental Council ၵုမ်းၵမ် dentist လႄႈၵၢၼ်သွင်သွၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်။ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်သွင်သွၼ်ၵမ်ႈၼမ်လူဝ်ႇ BDS ဢမ်ႇၼၼ်ဝႂ်ပၢႆးသွင်သွၼ်ဢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉ၊ house surgeonship ဢၼ်လူဝ်ႇ၊ ဝႂ်လူင်းသဵၼ်ႈလႄႈဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သင့်တော်။ ၸၼ်ႉဝႂ်မီး dentist ပၵ်းပိူင်၊ ၽူႈၽူႈၸၢမ်းၵၢၼ်လႄႈ dentist ၵမ်ၽၢႆႇ။ dental nurse၊ oral hygienist၊ prosthetist လႄႈ dental assistant ၸႂ်ႉဝႂ်ယွမ်းႁပ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႉဝႂ် dentist မိူၼ်ၵၼ်။ ႁဵတ်းၵၢၼ်သွင်သွၼ်ဢမ်ႇမီးဝႂ်ဢၼ်လူဝ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်ပိတ်း။ ယိုၼ်ဝႂ်သွင်သွၼ်ဢွၼ်တႄႇဝၼ်းသုတ်းယၢမ်း 60 ဝၼ်း၊ ဝႂ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၸၢင်ႈမၵ်းၽၢႆႇပၢႆး၊ တီႈလႄႈၶၢဝ်းယၢမ်း။ ပၢႆးၸၢမ်းလႄႈၽႅၼ်တႄႉ မီးသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်းသဵၼ်ႈၽၢႆႇၽႂ်ၽၢႆႇမၼ်း။ Myanmar Engineering Council ၸႂ်ႉၸၼ်ႉ ATech၊ AGTech၊ RTech၊ RGTech၊ သိုပ်ႇတေႃႇၸၼ်ႉပၢႆးၵၢၼ် Registered Engineer၊ Registered Senior Engineer၊ Professional Engineer။ ၸၼ်ႉထႅင်ႈမီး ACPE၊ RLE/RLPE၊ RFPE။ လူင်းသဵၼ်ႈၸွမ်းၽၢႆႇပၢႆး။ ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်း Professional Engineer ၸၢင်ႈလူဝ်ႇဝႂ်ပၢႆးၸၢမ်းဢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉ၊ ၽွၼ်းၵၢၼ်၊ ၽိုၼ်သၢႆငၢၼ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်၊ ၽူႈၼႄ၊ ၽိုၼ် CPD လႄႈထတ်း ဢမ်ႇၼၼ်ႁူပ်ႉ။ ၵႃႈထတ်း/ႁူပ်ႉ Professional Engineer 50,000 MMK ၽိုၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ၊ တူဝ်ယၢင်ႇဝႂ် Registered Engineer 10,000 MMK; ၵႃႈတႄႉတႄႉၶိုၼ်ႈတီႈၸၼ်ႉလႄႈဝႂ်။ ၽူႈၸၢမ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၵမ်ႈၼမ်ပၼ်ၽိုၼ်ပညာ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်း engineer ဢၼ်လူင်းသဵၼ်ႈၼႂ်းမိူင်း၊ ၸွမ်း code ၼႂ်းမိူင်း/ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈပိူင်ႁူမ်ႈၵၼ်။ Myanmar Architect Council မီးၶၵ်ႉ technician registration ပေႃး diploma၊ graduate technician ပေႃး Bachelor of Architectural Technology၊ Registered Architect Certificate ပေႃး B.Arch၊ လႄႈ Council ထတ်းဢွၼ်လႆႈ Architect Licence ဢမ်ႇၼၼ် Senior Architect Licence။ ၵၢၼ်ၽႅၼ်လႄႈၵၢၼ်ၸၢမ်းၵၢၼ်တႅတ်ႈတႅၼ်း ၵမ်ႈၼမ်လူဝ်ႇဝႂ်လူင်းသဵၼ်ႈဢၼ်သင့်တော်၊ ယွၼ်ႉၶေႃႈယกဝဵၼ်ႉၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ။ ဝႂ် architect ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၸၢင်ႈမၵ်းၽၢႆႇၵၢၼ်၊ ၶွပ်ႇၶၢႆ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ။ ယိုၼ်ဝႂ် architect ဢွၼ်တႄႇ 60 ဝၼ်း။ ၶေႃႈသင်ႇ Council၊ သီႇၶၢဝ်း၊ ၶေႃႈတၢင်ႇလႄႈၶွပ်ႇလူင်းသဵၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈၵၢၼ်ဢၼ်ၽူႈမီးဝႂ်ႁဵတ်းလႆႈ။ Myanmar Accountancy Council လႄႈ Office of Auditor General ယွမ်းႁပ်ႉၸၼ်ႉ full-fledged CPA၊ Registered Accountant လႄႈ Public Accountancy Practising Permit (PAPP)။ PAPP ၵမ်ႈၼမ်လႆႈလင်လူင်းသဵၼ်ႈ full-fledged CPA ယဝ်ႉ 1 ပီ။ ၶေႃႈလူဝ်ႇၸၢင်ႈမီး MICPA membership၊ CPD 20 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႂ်း 12 လိူၼ်ပထမ၊ 120 ၸူဝ်ႈမူင်းၵူႈၶၢဝ်းယိုၼ်၊ ယူႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႇမႃႇ 183 ဝၼ်းလႄႈ public practice ပဵၼ်ၵၢၼ်လၵ်း။ ၵႃႈပထမဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ 1,000 MMK တႃႇယွၼ်းလႄႈ 45,000 MMK တႃႇလူင်းသဵၼ်ႈ။ ၵႃႈယိုၼ်မီး 1,000 MMK လႄႈ 45,000 MMK၊ ပေါင်းၵႃႈၶၢဝ်း 100,000 MMK တေႃႇပီ။ ၵႃႈလႃႈ 50,000 MMK ထိုင် January လႄႈ 500,000 MMK February ထိုင် April ၽိုၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ။ ႁူင်းထတ်းစာရင်းလႄႈၵၢၼ်စာရင်းၽၢႆႇၸိုင်ႈမိူင်း ၸၢင်ႈလူဝ်ႇ MAC လူင်းသဵၼ်ႈထႅင်ႈ။ ၵၢၼ်သွၼ်၊ ၵၢၼ်တရား၊ IT၊ ၽွင်းငမ်း၊ media၊ ၶၢႆၶူဝ်း၊ ၵၢၼ်ႁူင်းႁႅမ်း၊ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၼႃးငႃး၊ မႆႉ၊ ၽွၼ်းၽိတ်း၊ ၶၢႆႉၶၢႆ၊ ၵေႃႇသၢင်ႈ၊ ၵႃႉၶၢႆလႄႈၵၢၼ်လူလွမ် မီးလၢႆးပေါင်းပညာ၊ ၵၢၼ်ၽူႈၸၢင်ႈ၊ ၸိုဝ်ႈသဵင်ၼႂ်းၵၢၼ်၊ ဝႂ်ၶႂၢင်ႉၽၢႆႇၵၢၼ်လႄႈၽွၼ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်။ ၵၢၼ်သွၼ်လႄႈတရား လူဝ်ႇထတ်းၸုမ်း/ပိူင်ၵၢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်၊ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးသဵၼ်ႈတၢင်းဝႂ်ၶႂၢင်ႉၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ၼိုင်ႈတႃႇၵူႈၼႃႈၵၢၼ်။ ၽိုၼ်ၽွင်းလူင်ပညာမီး National Qualifications Framework (NQF) လႄႈၶေႃႈမုၼ်းပိူင်မၢႆပညာ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၸၼ်ႉ NQF တေဢမ်ႇပၼ်ဝႂ်ၶႂၢင်ႉၵူႈဢႃႇၸီႇပ်ႇ။ ပိူင်မၢႆလူမ်ႇၶႄလႄႈပၢႆးယူႇလီၵၢၼ် 2019 ၸႂ်ႉတႃႇၵၢၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉႁႅင်းတူဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၸႂ်။ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈၽူႈၸၢင်ႈၸၢင်ႈပႃး contractor၊ subcontractor ဢမ်ႇၼၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၸွမ်းတီႈႁဵတ်းလႄႈပမာဏၵူၼ်း ၽူႈၸၢင်ႈၸၢင်ႈလူဝ်ႇၽူႈထိင်းလူမ်ႇၶႄ/ပၢႆးယူႇလီ ဢမ်ႇၼၼ်ၸုမ်းလူမ်ႇၶႄႁူမ်ႈ။ ၽူႈၸၢင်ႈၵုမ်းၵမ်ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ၊ ၽေးၼႂ်းတီႈႁဵတ်းလႄႈၽေးၵၢၼ်။ ၽူႈထတ်းၸၢင်ႈၶဝ်ႈထတ်းတီႈႁဵတ်း။ ၶေႃႈၼႆႉလမ်ႇလွင်ႈတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ၊ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ၊ ႁႄႈ၊ ၶၢႆႉၶၢႆ၊ ၶမီး၊ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈပၢႆးယူႇလီ။ ဆရာဝ်းဢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉ/လူင်းသဵၼ်ႈ၊ ၽူႈထတ်းပၼ်သုၼ်ႇလႄႈၽူႈသွၼ်လူမ်ႇၶႄ ႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ်တႄႉတႄႉပႅၵ်ႇၵၼ်။ SSB ၸၢင်ႈပၼ်ၽွၼ်းၵၢၼ်ၵူၼ်းဢၼ်လူင်းသဵၼ်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ၸိူင်ႉၼင်ႇပၢႆးယူႇလီ၊ ပၢႆးၸပ်းၸိူဝ်ႉ၊ ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ၊ တၢႆ၊ ၽေးၵၢၼ်၊ ပိၵ်ႉႁႅင်း၊ ယၢမ်းၵဝ်ႇ၊ ၵူၼ်းယူႇလင်လႄႈတူၵ်းၵၢၼ်၊ ၸွမ်းပိူင်မၢႆလူမ်ႇၵူၼ်း၊ လူင်းသဵၼ်ႈ၊ ၵႃႈပၼ်လႄႈၶွပ်ႇၵႅတ်ႇၶႄ။ ၸိုဝ်ႈၸၢမ်းၵၢၼ်ၵူၺ်းဢမ်ႇပၼ်သုၼ်ႇ SSB။ ၸုမ်းၵုမ်းၵမ်ၵၢၼ်ၸၢင်ႈမၵ်းၸိုဝ်ႈလႄႈၶွပ်ႇၵၢၼ်၊ သီႇၶၢဝ်း၊ CPD၊ ယိုၼ်ဝႂ်၊ ၶေႃႈတၢင်ႇ၊ တၢမ်ႇလႄႈၶေႃႈႁွင်ႉ။ ၵၢၼ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၵမ်ႈၼမ်မီးၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်လူတ်းၶွပ်ႇ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူဝ်တူၼ်းမိူၼ်ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢႃႇၸီႇပ်ႇဢၼ်ၵိုင်ႇၵႃႈၸႅၵ်ႇၵၢၼ်တႄႉ၊ ဝႂ်ပညာ၊ လူင်းသဵၼ်ႈ Council၊ ဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၽွၼ်းၵၢၼ်ၸၢင်ႈလႄႈၵႅတ်ႇၶႄ SSB ၽၢႆႇၽႂ်ၽၢႆႇမၼ်း။