သိုဝ်ႉၶၢႆၶူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႇမႃႇ

သဵၼ်ႈတၢင်းသိုဝ်ႉၶၢႆၵဝ်ႇမီးဈေး (ဈေး) မၢႆၵၢတ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢတ်ႇၶူဝ်းၵိၼ်၊ ႁၢၼ်ႉႁိမ်းႁိူၼ်းလႄႈႁၢၼ်ႉၶွပ်ႇၵူၼ်း၊ ၵၢတ်ႇၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း/ၵၢတ်ႇၵူၼ်း၊ supermarket ဢၼ်ႁွင်ႉ စူပါမားကတ်၊ ႁၢၼ်ႉၶဝ်ႈၽႂ်းလႄႈႁၢၼ်ႉၶူဝ်းတႄႉ။ ၵူၼ်းႁိူၼ်းတႃႇ 80% ၵမ်ႈၼမ်ယင်းၸႂ်ႉၵၢတ်ႇၶူဝ်းၵိၼ်၊ ၼင်ႇၼၼ်ၶူဝ်းၵိၼ်ၶိုၼ်ႈတီႈၵၢတ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၶူဝ်းလူလွမ်တူဝ်၊ ၶူဝ်းႁိူၼ်း၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈလႄႈၶိူင်ႈထႅၵ်ႇၸၢင်ႈသိုဝ်ႉတီႈႁၢၼ်ႉၵႂၢင်ႈ၊ ႁၢၼ်ႉသီးၽၢႆႇလႄႈၽူႈၶၢႆ social media။ ၽူႈၶၢႆတၢင်းၵၢၼ်ဢၼ်ၵႃႈ 70% ၵေႃႈပၼ်သိုဝ်ႉဢွၼ်ႇလၢႆးတၢင်း Facebook ဢမ်ႇၼၼ် TikTok။ website၊ social media လႄႈ app မိုဝ်းထိုဝ်ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းဢွၼ်ႇလၢႆးၵူႈယဝ်ႉ၊ ႁူႉၸိုဝ်ႈပိုၼ်ႉတီႈဝႃႈ အွန်လိုင်းစနစ်ဖြင့်ရောင်းချခြင်း။ ၶူဝ်းမီး၊ သူင်ႇ၊ လၢႆးၸၢႆႇလႄႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၸွမ်းဝဵင်းလႄႈၽူႈၶၢႆ၊ ပိုၼ်ႉတီႈၵူၼ်းၼမ်မီးႁၢၼ်ႉမႂ်ႇလႄႈၵၢၼ်ဢွၼ်ႇလၢႆးတိူဝ်းၼမ်ပၢႆပိုၼ်ႉတီႈၼႃး ဢမ်ႇၼၼ်ဢမ်ႇၸွမ်းၵွင်ႇ။ ၽူႈၶၢႆၵူႈၵေႃႉဢၼ်ပၼ်ၶၢႆဢွၼ်ႇလၢႆးတႃႇၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႇမႃႇ၊ ႁူမ်ႈ website၊ Facebook၊ social media တၢင်ႇဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် app မိုဝ်းထိုဝ်၊ တေလႆႈၸႂ်ႉ E-Commerce Registration System၊ ႁွင်ႉတိုဝ်း eComReg ဝၢႆးမၵ်းမၼ်ႈၼႆႉ။ ယွၼ်းလႆႈပဵၼ်ကုမ္ပဏီ/ၸုမ်းၵၢၼ်၊ ၽိုၼ် SME ဢမ်ႇၼၼ်ပုဂ္ဂလိၵ်ႈ။ ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇၵႃႉၶၢႆလႄႈၽၢႆႇၵႃႉၶၢႆထတ်းယွၼ်း၊ ၽူႈထတ်းပိုၼ်ႉတီႈၸၢင်ႈမႃးၸွမ်းၽၢႆႇလူလွမ်ၽူႈၸႂ်ႉတီႈ Order 51/2023။ လူင်းသဵၼ်ႈၸႂ်ႉလႆႈ 2 ပီ၊ ယွၼ်းယိုၼ်ၼႂ်း 60 ဝၼ်း။ ၵႃႈ MMK 70,000 တႃႇကုမ္ပဏီ/ၸုမ်းၵၢၼ်၊ MMK 50,000 တႃႇ SME၊ MMK 30,000 တႃႇပုဂ္ဂလိၵ်ႈ။ ယိုၼ်တေႃႇၵႃႈမိူၼ်ၵၼ်၊ မႄးၶေႃႈမုၼ်း MMK 3,000 တေႃႇၵၢၼ်မႄးၼိုင်ႈဢၼ်။ MMK မၢႆငိုၼ်း kyat မိူင်းမၢၼ်ႇမႃႇ။ ငိုၼ်းၸၢႆႇဢွၼ်ႇလၢႆးတႃႇၵၢၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈပႃး MPU e-Commerce Pay၊ AYA Pay၊ KBZ Pay လႄႈ UAB Pay။ ၽူႈၶၢႆဢွၼ်ႇလၢႆးလူဝ်ႇပၼ်ႁူပ်ႉငိုၼ်း၊ ပၼ်ၶေႃႈမုၼ်းၶူဝ်း/ၵၢၼ်မႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈလႄႈၶေႃႈႁပ်ႉႁွင်း၊ ၶူဝ်းၸၢင်ႈလူဝ်ႇၸွမ်းၵႃႈသိုဝ်ႉ။ လႆႈၼႄပိူင်ၶၢႆလႄႈၶၢဝ်းယၢမ်းၵိုင်ႈလီပွၵ်ႈၶိုၼ်း၊ လၢတ်ႈလၢႆးၸၢႆႇ၊ လၢႆးသူင်ႇလႄႈပိူင်သူင်ႇဢွၼ်တႄႇသိုဝ်ႉ၊ ပၼ်တၢင်းလိူၵ်ႈဢၼ်မီး၊ ၵႅတ်ႇၶႄၶေႃႈမုၼ်းၵူၼ်းသိုဝ်ႉ၊ ၶၢႆတႅတ်ႈတႅၼ်း။ ပေႃးၶူဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၶေႃႈမုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၶေႃႈႁပ်ႉႁွင်း၊ ၽူႈၶၢႆတေလႆႈၸတ်းၵၢၼ်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းၸွမ်းပိူင်ဢၼ်လၢတ်ႈ။ ၶူဝ်းၵိၼ်၊ ယႃႈယႃ၊ ၶိူင်ႈပၢႆးယူႇလီလႄႈၶူဝ်းလူလွမ်တူဝ် ၸၢင်ႈမီးပိူင်ၽၢႆႇၵၢၼ်တၢင်ႇဢၼ်။ မိူင်းမၢၼ်ႇမႃႇဢမ်ႇမီးဝၼ်းပိတ်းပွၵ်ႈၶိုၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်သိုဝ်ႉႁၢၼ်ႉပၵ်းပိူင်။ သိုဝ်ႉတူဝ်တူၼ်း၊ သိမ်းႁူပ်ႉငိုၼ်း၊ ထတ်းဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်း၊ ၶၼ်ၶူဝ်းလႄႈပိူင်ပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁၢၼ်ႉ။ ထတ်းၶေႃႈမုၼ်းၶူဝ်းဢွၼ်တႄႇၸၢႆႇ: ငဝ်ႈငႃႇ၊ ဝႂ်ၽၢႆႇမၢၼ်ႇမႃႇ၊ ဝၼ်းမူတ်းဢႃႇယု ဢမ်ႇၼၼ်သၢႆငၢၼ်း၊ ၶေႃႈႁပ်ႉႁွင်း၊ ၶၼ်လႄႈပိူင်သူင်ႇ/ပွၵ်ႈၶိုၼ်း။ Directive 2/2019 ၵုမ်းၵမ်တႅမ်ႈဝႂ်လၢႆးမၢၼ်ႇမႃႇ တႃႇၶူဝ်းၵိၼ်၊ ၶူဝ်းႁိူၼ်း၊ ၶူဝ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸႂ်ႉ၊ ၶိူင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ၊ ယႃႈယႃလႄႈၽွၼ်းထႅင်ႈ၊ ၶူဝ်းလူလွမ်တူဝ်၊ ၶူဝ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းသိုဝ်ႉလႄႈၶူဝ်းၵၢၼ်။ လၢႆးၸၢႆႇၸၢင်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းသႂ်ႇမိုဝ်း၊ ၵၢၼ်ပၢၼ်ႇ၊ wallet မိုဝ်းထိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် MMQR/MyanmarPay၊ ၸွမ်းၽူႈၶၢႆလႄႈပိုၼ်ႉတီႈ။ MMQR ပဵၼ်ပိူင် QR ၸိုင်ႈမိူင်းၶွင်မိူင်းမၢၼ်ႇမႃႇ ၽၢႆႇ CBM။ ဢွၼ်တႄႇယိုၼ်ယၼ် QR၊ ထတ်းၸိုဝ်ႈၽူႈၶၢႆ၊ ပမာဏ၊ ၽူႈႁပ်ႉလႄႈသၢႆငၢၼ်းယဝ်ႉ၊ သိမ်းႁူပ်ႉငိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် screenshot။ ယႃႇမွၵ်ႇ OTP ဢမ်ႇၼၼ် PIN၊ ထတ်းၶေႃႈယွၼ်းငိုၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမုင်ႈမွင်းလႄႈၶေႃႈၵပ်းသိုပ်ႇဖုန်းပဵၼ်လွင်ႈၸၢင်ႈလႅၼ်။ ၶေႃႈတၢင်ႇၵၢၼ်သိုဝ်ႉ ၸၢင်ႈသူင်ႇတီႈ Consumer Complaint System ၽၢႆႇ Department of Consumer Affairs။ ၶေႃႈတၢင်ႇသူင်ႇတီႈၽၢႆႇ State/Region ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်၊ code ယိုၼ်ယၼ်ၸၢင်ႈပၼ် tracking code တႃႇတူၺ်းၶၵ်ႉတၢင်းဢွၼ်ႇလၢႆး။ သဵၼ်ႈတၢင်းတၢင်ႇၶေႃႈမီး website Department of Consumer Affairs၊ app Android၊ ၽူႈၽွင်းငမ်းပိုၼ်ႉတီႈ/ၸႄႈဝဵင်းလႄႈ Consumer Call Center 1535 ၽွင်းၶၢဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ သိမ်းႁူပ်ႉငိုၼ်း၊ ၶေႃႈမုၼ်းၽူႈၶၢႆလႄႈသူင်ႇ၊ ႁၢင်ႈၶူဝ်း၊ chat လႄႈၽိုၼ်ၸၢႆႇ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၶေႃႈတၢင်ႇၽူႈသိုဝ်ႉ ပဵၼ်တႃႇၵၢၼ်သိုဝ်ႉပုဂ္ဂလိၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႉတႃႇၶူဝ်းသိုဝ်ႉမႃးၶၢႆၶိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၸႂ်ႉၵၢၼ်တၢင်ႇဢၼ်။ တႃႇသိုဝ်ႉဢွၼ်ႇလၢႆး လိူၵ်ႈၽူႈၶၢႆဢၼ်ႁူႉၸိုဝ်ႈလႄႈၼႄ eComReg compliance လႆႈ။ ထတ်းငဝ်ႈငႃႇၶူဝ်း၊ ဝႂ်မၢၼ်ႇမႃႇ၊ ၵႃႈတဵမ်၊ လၢႆးၸၢႆႇ၊ သူင်ႇလႄႈၶေႃႈပွၵ်ႈၶိုၼ်း/ၶၢဝ်းၵိုင်ႈလီ ဢွၼ်တႄႇၸၢႆႇ။ ယႃႇၸၢႆႇငိုၼ်းၽၢႆႇၼႃႈ ပေႃးဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ်ၽူႈၶၢႆလႆႈ၊ ၸႂ်ႉ platform ဢမ်ႇႁပ်ႉႁွင်း refund ၵူႈၵေႃႉ။ ၵပ်းၽူႈၶၢႆပထမ ပေႃးၶူဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၶေႃႈတႅမ်ႈ၊ ယဝ်ႉၸႂ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်း Department of Consumer Affairs ပေႃးပၼ်ႁႃယင်းဢမ်ႇၸတ်း။ National Waste Management Strategy and Master Plan 2018-2030 လႄႈ National Plastics Management Action Plan 2026-2035 ဢွၼ်ပၼ်ၵၢၼ်လူတ်းယၢမ်းၶူဝ်းပဵၼ်ၶီႈယႃႈ၊ 3R၊ ၵဵပ်းလႄႈၽင်ပႅတ်ႈပွင်ႇလီ။ ၵၢၼ်ၵဵပ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ recycle ဢမ်ႇမီးမိူၼ်ၵၼ်ၵူႈၸိုင်ႈ။ ၶူဝ်းၸႂ်ႉလၢႆၵမ်း ဢမ်ႇၼၼ်ထႅမ်ၶိုၼ်း၊ ၸႂ်ႉပလတ်စတိၵ်ႉၵမ်းလဵဝ်ဢေႇ ၸၢင်ႈလူတ်းၶီႈယႃႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၸႅၵ်ႇၶီႈယႃႈပိုၼ်ႉတီႈမီးၽွၼ်းၵူၺ်းပေႃးမီးသဵၼ်ႈတၢင်းၵဵပ်းတႄႉ။