ၽႃႇသီ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႇ

ၵူတ်းမၢႆၵဵပ်းၽႃႇသီၸုမ်ႈၸႅတ်ႈ 2026 မီးၽွၼ်းတင်ႈတႄႇ 1 ဢေႇပရႄႇ 2026 ၸွမ်းၵၼ်တင်း ၵူတ်းမၢႆၽႃႇသီငိုၼ်းလိူၼ်၊ ၵူတ်းမၢႆၽႃႇသီၵၢၼ်ၶႃႉၶၢႆ၊ ၵူတ်းမၢႆၽႃႇသီၶူဝ်းၶွင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း၊ ၵူတ်းမၢႆၸတ်းၵၢၼ်ၽႃႇသီ လႄႈ ပိူင်မၢႆတံမ်ႇတၼ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႇ။ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽႃႇသီငိုၼ်းၼႂ်းမိူင်း (IRD)၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶွပ်ႇလႅၼ်၊ ၽွင်းလူင်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ၊ လုမ်းႁပ်ႉၽႃႇသီၸႄႈဝဵင်း၊ လုမ်းၽူႈၸၢႆႇၽႃႇသီၶၢၼ်းၵၢင် (MTO) လႄႈ လုမ်းၽူႈၸၢႆႇၽႃႇသီၶၢၼ်းယႂ်ႇ (LTO) ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽွင်ႈၽွင်ႈပႅၵ်ႇၵၼ်။ ၽူႈၸၢႆႇၽႃႇသီၵဝ်ႇ ၵမ်ႈၼမ်ၵႂႃႇတီႈလုမ်းၽႃႇသီဢၼ်ၶဝ်လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ။ ၶွမ်ႇပၼီႇမႂ်ႇ ၸႂ်ႉ IRD e-Registration၊ လႆႈမၢႆၸႅၼ်ၽူႈၸၢႆႇၽႃႇသီ (TIN)၊ ယဝ်ႉၸင်ႇၸႂ်ႉ e-Filing Management System လႄႈ e-Payments System။ ၵူၼ်းၸၢႆႇၽႃႇသီတူဝ်မႂ်ႇ ၵမ်ႈၼမ်တႄႇတီႈ လုမ်းၽႃႇသီၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႇ ႁပ်ႉၽိုၼ်ၽႃႇသီၵမ်းၵႂႃႇ၊ သူင်ႇၽၢႆႇပၢႆးမႆႉ ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းဢီႇလက်ထရွၼ်ႇ။ ၽူႈၸၢႆႇၽႃႇသီ LTO လႄႈ MTO လူဝ်ႇယိုၼ်ႈတၢင်းဢီႇလက်ထရွၼ်ႇ။ ၽူႈယိုၼ်ႈၽႃႇသီၶွမ်ႇပၼီႇမႂ်ႇတၢင်းဢီႇလက်ထရွၼ်ႇ တေလႆႈသူင်ႇၽိုၼ်တူဝ်တႄႉဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းယဝ်ႉ ၵႂႃႇတီႈလုမ်းၽႃႇသီဢၼ်ၶဝ်လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ။ ၸၢႆႇငိုၼ်းၼိူဝ်ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၸႂ်ႉပၢၼ်ႇငိုၼ်းၸၢႆႇၽႃႇသီၼိူဝ်ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ၊ ၽွင်းၸဝ်ႈၵၢၼ်ၸၢင်ႈၸႂ်ႉ PAYE Management Portal တႃႇၽႃႇသီငိုၼ်းလိူၼ်ဢၼ်ၵမ်ငိုၼ်း။ ဝၼ်းႁပ်ႉၽိုၼ်ၽႃႇသီၸွမ်းဢီႇလက်ထရွၼ်ႇ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ႁွင်ႈၵၢၼ်ႁပ်ႉ၊ ပေႃးႁပ်ႉၼႂ်းဝၼ်းပိၵ်ႉလုမ်း ၶဝ်ထိုဝ်ဝႃႈႁပ်ႉၼႂ်းဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ထႅင်ႈဝၼ်းၼိုင်ႈ။ ၽႃႇသီငိုၼ်းလိူၼ်တူဝ်ၵူၼ်း ၸႂ်ႉတေႃႇငိုၼ်းလိူၼ်၊ ၵႃႈၶၢႆႁိူၼ်း/တီႈလိၼ်၊ ၽွၼ်းလႆႈၶၢႆၶူဝ်းပိူင် လႄႈ ငိုၼ်းႁပ်ႉဢၼ်လူဝ်ႇၽႃႇသီတၢင်ႇမဵဝ်း။ ငိုၼ်းလိူၼ်တမ်းပီ MMK 4,800,000 ဢမ်ႇၼၼ် တႂ်ႈၼၼ်ႉ လွတ်ႈၽႃႇသီ။ ပေႃးငိုၼ်းလိူၼ်ပီလိူဝ် MMK 4,800,000၊ ၸႂ်ႉငိုၼ်းလိူၼ်တမ်းတင်းမူတ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ၼပ်ႉ။ ဝၢႆးလင်လွင်ႈယွမ်းၽႃႇသီဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ၊ ၶၵ်ႉၽႃႇသီၶိုၼ်ႈတီႈၼႆႉ: 0% တႃႇ MMK 1 ထိုင် 2,000,000၊ 5% တႃႇ MMK 2,000,001 ထိုင် 10,000,000၊ 10% တႃႇ MMK 10,000,001 ထိုင် 30,000,000၊ 15% တႃႇ MMK 30,000,001 ထိုင် 50,000,000၊ 20% တႃႇ MMK 50,000,001 ထိုင် 70,000,000 လႄႈ 25% တႄႇ MMK 70,000,001 ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇ။ လွင်ႈယွမ်းပိုၼ်ႉထၢၼ် ပဵၼ် 20% ၶွင်ငိုၼ်းႁပ်ႉတႄႇမဵဝ်း၊ မီးၶွပ်ႇယွမ်းပီ MMK 10,000,000။ လွင်ႈယွမ်းတၢင်ႇမဵဝ်း ၸၢင်ႈပႃး ပေႃႈမႄႈယူႇႁူမ်ႈၵၼ် MMK 1,000,000 တေႃႇၵေႃႉ၊ ၵေႃႉၶႅၼ်း MMK 1,000,000၊ လုၵ်ႈ MMK 500,000 တေႃႇၵေႃႉ၊ ၵႃႈပရီမီယမ်ၽႃႇသီၸီဝိတ်ႉ ဢၼ်မီးသုၼ်ႇ လႄႈ ၵမ်ႈၶဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၵူၼ်းၵႂႃႇၸႂ်ႉၽွၼ်းၽႃႇသီဢၼ်ဢမ်ႇယူႇၼႂ်းမိူင်း ဢမ်ႇလႆႈလွင်ႈယွမ်းၸၼ်း 6 ဢမ်ႇၼၼ် 6A လႄႈ ၽႃႇသီငိုၼ်းလိူၼ်ၸွမ်းၶၵ်ႉၶိုၼ်ႈ။ ပေႃးငိုၼ်းလိူၼ်ပဵၼ်ငိုၼ်းႁပ်ႉတၢင်းလဵဝ်၊ ၶေႃႈၸี้ၼႄ IRD လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၼၼ်ႉဢမ်ႇယိုၼ်ႈၽိုၼ်ပီ ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်း TIN တႃႇငိုၼ်းလိူၼ်ၵူၺ်း၊ ၽူႈၸဝ်ႈၵၢၼ်၊ ၽူႈၼမ်းလုမ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈၵုမ်းၶွမ်ႇပၼီႇ ၵမ်ငိုၼ်း PAYE လႄႈ သူင်ႇပၼ်ၵူႈလိူၼ်။ ငိုၼ်းႁပ်ႉၵႃႈၶၢႆၸႃႉၸႃႉ မီးပိူင်ယိုၼ်ႈၽိုၼ်လႄႈၸၢႆႇၽႄၵၼ်။ ငိုၼ်းႁပ်ႉတီႈလိၼ်၊ ႁိူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ႁွင်ႈ လူဝ်ႇယိုၼ်ႈၽိုၼ်ပီ ၼႂ်း 3 လိူၼ် ဝၢႆးပီၽႃႇသီယဝ်ႉ။ ၽႃႇသီၵၢၼ်ၶႃႉၶၢႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႉတေႃႇၵႃႈၶၢႆတီႈလိၼ် ဢၼ် MMK 50,000,000 တေႃႇပီ ဢမ်ႇၼၼ် တႂ်ႈၼၼ်ႉ။ ပေႃးလိူဝ်ၶွပ်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈလိၼ်ၵဵပ်းၽႃႇသီၵၢၼ်ၶႃႉၶၢႆ 5%၊ ၽွင်း ၽႃႇသီငိုၼ်းလိူၼ် 10% ၸႂ်ႉတေႃႇငိုၼ်းၵႃႈၶၢႆဝၢႆးလွင်ႈယွမ်း။ ၶေႃႈႁႂ်ႈၸၢႆႇၽႃႇသီ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး လူဝ်ႇၸၢႆႇၼႂ်း 21 ဝၼ်း။ ၽႃႇသီၽွၼ်းလႆႈၶၢႆၶူဝ်းပိူင် ၸႂ်ႉတေႃႇငိုၼ်းလႆႈတီႈၶၢႆ၊ လႅၵ်ႈၶူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်းၶူဝ်းပိူင်။ ၶၵ်ႉပဵၼ် 10% ၸၢႆႇပဵၼ်ငိုၼ်းၵျၢပ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ငိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းဢၼ်လႆႈ။ ၽိုၼ်လၢတ်ႈၶၢႆၶူဝ်းပိူင် လူဝ်ႇယိုၼ်ႈၼႂ်း 30 ဝၼ်း။ ဢမ်ႇမီးၽႃႇသီၽွၼ်းလႆႈၶၢႆၶူဝ်းပိူင် ပေႃးၵႃႈႁူမ်ႈၶူဝ်းပိူင်ဢၼ်ၶၢႆတင်းပီ MMK 10,000,000 ဢမ်ႇၼၼ် တႂ်ႈၼၼ်ႉ။ ၽႃႇသီဢၼ်တႅပ်းတတ်းယဝ်ႉ လူဝ်ႇၸၢႆႇၼႂ်း 21 ဝၼ်း။ ပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈႁႂ်ႈႁူႉတီႈမႃးၶူဝ်းပိူင် ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈႁႃမႃးၶူဝ်းၼၼ်ႉ၊ ၶေႃႈၸี้ၼႄ IRD ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈလူင်းၶၵ်ႉၽႃႇသီငိုၼ်းဢမ်ႇပိုတ်ႇ: 3% တႂ်ႈ MMK 300,000,000၊ 5% တႄႇ MMK 300,000,001 ထိုင် 600,000,000၊ 10% တႄႇ MMK 600,000,001 ထိုင် 1,000,000,000၊ 15% တႄႇ MMK 1,000,000,001 ထိုင် 3,000,000,000 လႄႈ 30% တႄႇ MMK 3,000,000,001 ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇ။ လၵ်းထၢၼ်တီႈမႃးငိုၼ်း လႄႈ ၶေႃႈယွမ်းတၢၼ်ႇငိုၼ်း ၸၢင်ႈမီးၽွၼ်းတေႃႇၵၢၼ်တႅပ်းတတ်း။ ၽႃႇသီငိုၼ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈယဝ်ႉၸွမ်းပိူင်ၵူတ်းမၢႆ လႄႈ ၵၢၼ်။ ၶွမ်ႇပၼီႇတၢင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆမိူင်းမၢၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇယူႇၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ လႆႈငိုၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈငိုၼ်းလိူၼ်၊ ၵၢၼ်ဢၼ် MIC ပၼ်သုၼ်ႇ လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇၸိုင်ႈမိူင်း ၵမ်ႈၼမ်ၸၢႆႇ 22% ၶွင်ၽွၼ်းလႆႈသုทธิ၊ ၸွမ်းၸုမ်းမၵ်းမၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇယွမ်းၽွၼ်းလီဢၼ်လၢတ်ႈ။ သမႃးၶူပ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈသမႃးၶူပ်းပိုၼ်ႉထၢၼ် ၸၢႆႇ 22% ဝၢႆးၽွၼ်းလီဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ။ ၶွမ်ႇပၼီႇၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်တၢင်ႇၼိူဝ် Yangon Stock Exchange ၸၢႆႇ 17% ၶွင်ၽွၼ်းလႆႈသုทธิတင်းမူတ်း၊ ၶွမ်ႇပၼီႇၶူၼ်ႉႁႃ ဢမ်ႇၼၼ် ၽလိတ်ႉဢွၵ်ႇၼမ်ႉမၼ်း လႄႈ ဢၢႆႇၵႂၢမ်းၸၢႆႇ 25%။ သမႃးၶူပ်း လႄႈ သမႃးၶူပ်းပိုၼ်ႉထၢၼ် ၸႂ်ႉၶၵ်ႉငိုၼ်းလိူၼ်တူဝ်ၵူၼ်းဝၢႆးၽွၼ်းလီ။ ငိုၼ်းၵႃႈၶၢႆတီႈလိၼ်ၸၢႆႇၽႄၵၼ် 10%။ MSME ႁဵတ်းၶူဝ်းၼႂ်းမိူင်းမႂ်ႇ၊ ၵၢၼ်ႁိူၼ်းႁဵတ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ႈလၢႆးတၢင်းၸၢင်ႈလွတ်ႈငိုၼ်းၽွၼ်းလႆႈသုทธิတမ်းပီ ထိုင် MMK 20,000,000 ပဵၼ် 3 ပီတိတ်းၵၼ်၊ ႁူမ်ႈပႃးပီတႄႇ၊ ငိုၼ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇၽႃႇသီ။ ၽႃႇသီၵၢၼ်ၶႃႉၶၢႆ (CT) ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ် 5% တေႃႇၵၢၼ်ႁဵတ်းလႄႈၶၢႆၶူဝ်းၼႂ်းမိူင်း၊ ၶဝ်ႈမိူင်း၊ ၵၢၼ်ၶႃႉၶၢႆ လႄႈ ၵၢၼ်ဝၢင်းၸႂ်ၼႂ်းမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇလွတ်ႈၽႃႇသီ။ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ပဵၼ်ငိုၼ်းၶၢႆ၊ ႁူမ်ႈပႃး Specific Goods Tax ပေႃးၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၵႃႈၶူဝ်းၶဝ်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈထိုင်တီႈ။ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၶူဝ်းၼႂ်းမိူင်း၊ ၵၢၼ်ဝၢင်းၸႂ်ဢၼ်ၽႃႇသီ လႄႈ ၵၢၼ်ၶႃႉၶၢႆ မီးၶွပ်ႇပီ MMK 50,000,000 ၽႄၵၼ်။ ၶၵ်ႉၽႃႇသီဢၼ်တႅတ်ႈၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈပႃး 15% တႃႇၵၢၼ်ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ၊ MMK 20,000 တေႃႇ SIM တႃႇၶၢႆလႄႈပိုတ်ႇၸႂ်ႉ၊ 3% တႃႇႁူင်းႁႅမ်းလႄႈၵၢၼ်ဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈ၊ 3% တႃႇၶမ်းၸၢတ်ႈတႂ်း လႄႈ ၶူဝ်းပိူင်ၶမ်း၊ လႄႈ 3% တႃႇၵၢၼ်သၢင်ႈ၊ ၽိူမ်ႉထႅမ် ဢမ်ႇၼၼ် ၶၢႆၶူဝ်းပိူင်တႃႇၵၢၼ်တႅတ်ႈၼႂ်းၽိုၼ်ၶၢႆႉတီႈႁိုင် ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ႁူမ်ႈမိုဝ်း။ ၼမ်ႉမၼ်းမိပ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း ၵဵပ်း 5%၊ ၾႆးၾႃႉမိပ်ႈဢွၵ်ႇ 8% လႄႈ ၶူဝ်းမိပ်ႈဢွၵ်ႇတၢင်ႇမဵဝ်း 0%၊ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉငိုၼ်းၶိုၼ်း CT ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃး ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်းငိုၼ်းၶိုၼ်း ၸွမ်းပိူင်ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ။ မီးၸိူဝ်းၵၢၼ်ဝၢင်းၸႂ် 34 မဵဝ်းဢၼ်လွတ်ႈၽႃႇသီ၊ ႁူမ်ႈပႃး ပညာ၊ ၵၢၼ်ပၼ်သူင်ႇၵူၼ်းတၢင်းသาธารณะ၊ ၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီတချို့၊ ၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်သံတူဝ်။ ငိုၼ်း CT ၶဝ်ႈတႃႇယွမ်း လူဝ်ႇၽိုၼ်ယိုၼ်ယၼ် လႄႈ ပိူင်တႅမ်ႈၽိုၼ် ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ၊ ၸွမ်းၵၼ်တင်း ၽူႈၶႃႉၶၢႆဢၼ်လူင်းသဵၼ်ႈမၢႆ။ ၽူႈၸၢႆႇ CT ယိုၼ်ႈၽိုၼ်ႁူဝ်သၢမ်လိူၼ် လႄႈ ပီ။ ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်းတႅတ်ႈၼၼ်ႉတႃႇ 2026-27 ဢမ်ႇလႆႈႁႃႁၼ်ၼႂ်းၽိုၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဢၼ်ထတ်း၊ ဝၼ်း 2025-26 ပဵၼ် 31 ၵျူႇလၢႆႇ 2025၊ 31 ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 2025၊ 2 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2026 လႄႈ 30 ဢေႇပရႄႇ 2026။ ၽႃႇသီၶူဝ်းၶွင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း (SGT) ပဵၼ်ၽႃႇသီပႃႈၼႂ်းၵၢၼ်၊ ၸႂ်ႉတေႃႇၶူဝ်းဢၼ်မီးၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ။ သဵၼ်ႈမၢႆ 2026 ႁူမ်ႈပႃး ၸူႉလႄႈယႃႈ၊ ၶူဝ်းၸူႉႁဵတ်းတူဝ်၊ ၶဝ်ႈမဝ်း၊ ဝၢႆႇ၊ ၵႃႈပီႇယႃ၊ ၵႃႈယၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်း၊ ၵၢတ်ႉသ်သၽႃဝ၊ မႆႉ လႄႈ ၶူဝ်းတၢင်ႇမဵဝ်း။ တူဝ်ယၢင်ႇ ၶၵ်ႉၸူႉ 15၊ 28 ဢမ်ႇၼၼ် 31 MMK တေႃႇမဝ်းၸွမ်းတမ်းၵႃႈ၊ ယႃႈ 60%၊ ၶူဝ်းၸူႉ cheroot MMK 3 တေႃႇဢၼ်၊ ၶၵ်ႉၵႃႈယၢၼ် 5%၊ 10%၊ 30% ဢမ်ႇၼၼ် 50% ၸွမ်းၸၢဝ်းလႄႈၶၢဝ်းၸၢတ်ႈ၊ ၼမ်ႉမၼ်း 5% လႄႈ ၵၢတ်ႉသ်သၽႃဝ 8%။ သဵၼ်ႈမၢႆၽိုၼ်ၵူႈဢၼ် လႄႈ ၸၼ်ႉၵႃႈၶၢႆ မီးဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်း၊ ႁူမ်ႈတင်း လွင်ႈပၼ်ၽွၼ်းတေႃႇၵၢၼ်မိပ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ငိုၼ်းၶဝ်ႈဢၼ်ယွမ်းလႆႈ။ ၽႃႇသီၵမ်ႈငိုၼ်း (WHT) ၵမ်ငိုၼ်းတီႈၵၢၼ်ၸၢႆႇတချို့ လႄႈ သူင်ႇပၼ်ၽူႈၵုမ်းၵၢၼ်ၽႃႇသီ။ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းယူႇၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းယူႇၸိုင်ႈမိူင်း၊ ၶၵ်ႉပဵၼ် 10% တႃႇ royalty လႄႈ 2% တႃႇငိုၼ်းတၢင်ႇလွင်ႈ၊ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ၊ ငိုၼ်းၶၢၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၶူဝ်း၊ ၵၢၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ဝၢင်းၸႂ်ၼွၵ်ႈၸုမ်း ႁဵတ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႇ။ တႃႇၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇယူႇၸိုင်ႈမိူင်း၊ ၶၵ်ႉပဵၼ် 15% တႃႇၽွၼ်းငိုၼ်း၊ 15% royalty လႄႈ 2.5% တႃႇငိုၼ်းၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶွင်ႉၸၢင်ႈ။ ဢမ်ႇမီး WHT တေႃႇၽွၼ်းငိုၼ်းပၼ်သၽႃႇၶွင်ၶွမ်ႇပၼီႇမိူင်းမၢၼ်ႇ ဢၼ်လူင်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၶွင်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ထုၵ်ႇတႅပ်းတတ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ လႄႈ ၵူၼ်းၸၢႆႇပဵၼ်ၵူၼ်းတူဝ်ၵေႃႉ ဢမ်ႇမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း WHT တႃႇၶေႃႈတၢင်ႇလွင်ႈ/ၶွင်ႉၸၢင်ႈ။ ၶွပ်ႇ MMK 500,000 ၸႂ်ႉၵၢၼ်ၼပ်ႉၸွမ်းပီငိုၼ်းတင်းမူတ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ၸၢႆႇငိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈ ၸၢႆႇပၼ်ၵူၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇယူႇ ၸႂ်ႉမၼ်ႈဢမ်ႇထတ်းတူၺ်းၵႃႈငိုၼ်း။ ၽူႈၵမ်ငိုၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸၢႆႇသူင်ႇဝၼ်းလဵဝ်၊ ၽူႈၵမ်ငိုၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉၵမ်ႈၼမ်ၸၢႆႇသူင်ႇၼႂ်း 7 ဝၼ်း။ ၽူႈၵမ်ငိုၼ်းပၼ်ၽိုၼ်ယိုၼ်ယၼ် WHT patakha(wanga)-17 သၢမ်ၽိုၼ်။ WHT ၵူၼ်းယူႇၸိုင်ႈမိူင်း ၵမ်ႈၼမ်ယွမ်းလႆႈတေႃႇၽႃႇသီတႅပ်းတတ်းလိုၼ်းသုတ်း၊ ၽွင်း WHT ၵူၼ်းဢမ်ႇယူႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၽႃႇသီလိုၼ်းသုတ်း။ မိူင်းမၢၼ်ႇမီးၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၽႃႇသီသွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ၸွမ်း United Kingdom၊ Vietnam၊ Republic of Korea၊ Malaysia၊ India၊ Singapore၊ Lao PDR လႄႈ Thailand။ တႃႇလႆႈၽွၼ်းလီၶေႃႈတူၵ်းလူင်း လူဝ်ႇၸွမ်းၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ၊ လၵ်းထၢၼ်တီႈယူႇ လႄႈ လၢႆးၵၢၼ် IRD ဢမ်ႇၼၼ် လုမ်းၽႃႇသီဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ။ ၽႃႇသီဢၼ်ၸၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၸၢင်ႈယွမ်းလႆႈၸွမ်းၸိူဝ်ႉၸၢဝ်းငိုၼ်းႁပ်ႉ တႂ်ႈၵူတ်းမၢႆၵဵပ်းၽႃႇသီၸုမ်ႈၸႅတ်ႈ။ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ဢမ်ႇပၼ်လွင်ႈလွတ်ႈၵၢၼ်ယိုၼ်ႈၽိုၼ်ၼႂ်းမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း WHT ႁင်းၵူၺ်း။ လွင်ႈၽႃႇသီငိုၼ်းၵၢၼ်တႂ်ႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၸၢင်ႈလူဝ်ႇလၵ်းထၢၼ်ဝႃႈ ၽူႈႁပ်ႉဢမ်ႇမီး permanent establishment ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႇ။ တႃႇၶၢဝ်းယၢမ်းယိုၼ်ႈၽိုၼ် 2025-26၊ ဢၼ်ၵႂႃႇတႄႇ 1 ဢေႇပရႄႇ 2025 ထိုင် 31 မၢတ်ႉ 2026၊ ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်းယိုၼ်ႈၽိုၼ်ပီ IRD ပဵၼ် 30 ၵျုၼ်ႇ 2026။ ဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်းယိုၼ်ႈပီ 2026-27 ဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ်ၼႂ်းၶေႃႈမၢႆတၢင်းၵၢၼ်ဢၼ်ထတ်း။ ၽိုၼ်ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ လူဝ်ႇမီးၶေႃႈမုၼ်းၶွမ်ႇပလိတ်ႉ၊ မႅၼ်ႈမႅၼ်ႈ လႄႈ လၢႆးမိုဝ်းၽူႈၸၢႆႇၽႃႇသီ၊ ၽူႈႁဵတ်းၽိုၼ်တၢင် ၵေႃႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းပေႃးၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ။ ယိုၼ်ႈလႃႈၸႃႉၸႃႉ ၵဵပ်းဢဝ်ၵႃႈဢၼ်ယႂ်ႇၵႃႈၵၼ်ၼႂ်း 5% ၶွင်ၽႃႇသီလူႁႂ်ႈၸၢႆႇ ၸွမ်း 1% တေႃႇၵူႈလိူၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ပွတ်ႇလိူၼ်ထိုင်မိူဝ်ႈ Director General တႅပ်းတတ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် MMK 100,000။ ၸၢႆႇၽႃႇသီလႃႈၸႃႉၸႃႉ ၸၢင်ႈမီးၽႃႇသီ 10% ၶွင်ၽႃႇသီဢမ်ႇပႆႇၸၢႆႇ မိူဝ်ႈလူတ်းဝၼ်းတၢင်းၵူတ်းမၢႆ ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်းၸၢႆႇပွတ်းတႂ်ႈတူၵ်းပႅတ်ႈ။ ၽူႈၸၢႆႇၽႃႇသီၸၢင်ႈယွၼ်းၶၢဝ်းယၢမ်းတၢင်ႇ ဢွၼ်တၢင်းဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်း ပေႃးမီးသၢႆလႅင်းဢၼ်လူဝ်ႇ။ သိမ်းမၢႆၽႃႇသီတူဝ်ႈတူဝ် ႁင်းၵူႈၸိူဝ်ႉၸၢဝ်းပိူင် မၢႆၵမ်းၼိုင်ႈ 7 ပီ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ႁိုင်လိူဝ်ပေႃးၶွပ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းၵူတ်းမၢႆၽႃႇသီပၼ်ႁႂ်ႈႁိုင်လိူဝ် 7 ပီ။ ငိုၼ်းၸၢႆႇလိူဝ် ၸၢင်ႈၶိုၼ်းပၼ်၊ ယွမ်းၼႂ်းၵႄႈၽႃႇသီပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ထႅမ်ၵႂႃႇပဵၼ်ငိုၼ်းၽႃႇသီလူင်ႈၼႃႈ မိူဝ်ႈမီးလၵ်းထၢၼ်။ သုၼ်ႇတၢင်ႇဢယူႇမီးတႂ်ႈၵူတ်းမၢႆၽႃႇသီဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိုၼ်ဢၼ်ထတ်း ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းလိုၼ်းသုတ်းတၢင်ႇဢယူႇၵူႈမဵဝ်း။ တံမ်ႇတၼ်ႇ လႄႈ ၽႃႇသီၶွပ်ႇလႅၼ်ၶဝ်ႈမိူင်း ၸႂ်ႉတေႃႇၽိုၼ်တူဝ်တႅတ်ႈၼၼ်ႉ လႄႈ ၵၢၼ်ၸၢႆႇ။ ၶေႃႈၸี้ၼႄ IRD ပၼ်တူဝ်ယၢင်ႇတံမ်ႇတၼ်ႇႁူမ်ႈ 4% တႃႇၽိုၼ်ၶၢႆႁိူၼ်း ဢိင်တီႈၵႃႈဢၼ်တႅပ်းတတ်း။ တံမ်ႇတၼ်ႇသัญญာၸႃႉၸႃႉ ပဵၼ် 0.5% တႃႇသัญญာတေႃႇ 1 ပီ၊ 0.5% ၶွင်ၵႃႈၶၢႆၵၢင်တႃႇသัญญာထိုင် 3 ပီ၊ လႄႈ 2% ၶွင်ၵႃႈၶၢႆၵၢင်တႃႇသัญญာႁိုင်လိူဝ် 3 ပီ။ လၢႆးၼပ်ႉၶၢႆႉတီႈႁိုင် လႄႈ evergreen ၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ၊ လႄႈ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈလိၼ်ၸၢႆႇတံမ်ႇတၼ်ႇသัญญာၸႃႉၸႃႉ။ သัญญာတၢင်ႇလွင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သัญญာၵၢၼ်သၢင်ႈမီး 1%၊ မီးၶွပ်ႇ MMK 150,000 ၸွမ်း IRD FAQ။ ၸၼ်ႉၽိုၼ်သัญญာတႅတ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ်တူဝ်တႅပ်းတတ်း။ ၽႃႇသီၶွပ်ႇလႅၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၽႃႇသီၸၢဝ်းၵၢၼ်လႄႈ ၶႃႉၶၢႆၶူဝ်းၵႃႈ ၸၢင်ႈထႅမ်ထႅင်ႈ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် လူဝ်ႇႁူႉၶူဝ်း၊ ၵၢၼ်ၸၢႆႇ လႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢွၼ်တၢင်းယိုၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၸၢႆႇ။