म्यानमारमा यातायात

म्यानमारमा यातायात प्रशासन विभिन्न निकायमा बाँडिएको छ। यातायात तथा सञ्चार मन्त्रालय (Ministry of Transport and Communications, MOTC) ले क्षेत्र समन्वय गर्छ। सडक यातायात प्रशासन विभाग (Road Transport Administration Department, RTAD) ले सवारी दर्ता, निरीक्षण, नवीकरण र चालक अनुमतिपत्र हेर्छ। म्यान्मा रेलवेजले यात्रु तथा मालवाहक रेल सेवा दिन्छ। अन्तर्देशीय जल यातायातले आन्तरिक यात्रु, मालसामान र फेरी सेवा व्यवस्थापन गर्छ। नागरिक उड्डयन विभागले उड्डयन हेर्छ भने म्यानमार पोर्ट प्राधिकरणले बन्दरगाह तथा समुद्री काम हेर्छ। क्षेत्रीय र नगरपालिका निकायले धेरै शहरी सेवा व्यवस्थापन गर्छन्; याङ्गोनमा याङ्गोन क्षेत्र सार्वजनिक यातायात समिति (Yangon Region Public Transport Committee, YRTC) ले याङ्गोन बस सेवा र यसका निजी कम्पनीको निरीक्षण गर्छ। सार्वजनिक यातायात शहर र मार्गअनुसार फरक हुन्छ। याङ्गोनमा YBS औपचारिक बस सञ्जाल हो; भुक्तानी नगदमा र केही सेवामा YPS वा कार्ड प्रणालीबाट हुन्छ। म्यानमारमा देशव्यापी भाडा वा आवृत्तिको एउटै मापदण्ड छैन, त्यसैले यात्रुले सम्बन्धित कम्पनी वा स्थानीय निकायसँग हालको सेवा, चढ्ने स्थान, भुक्तानी माध्यम र भाडा जाँच्नुपर्छ। याङ्गोनबाहिर बस, मिनिबस, ट्याक्सी, साइकल रिक्सा, मोटरसाइकल र अनौपचारिक सेवाले विभिन्न यातायात आवश्यकता पूरा गर्छन्। अपाङ्गता भएका यात्रुका लागि पहुँच सवारी, बिसौनी वा स्टेशनमा निरन्तर रूपमा समावेश गरिएको छैन। म्यान्मा रेलवेजले याङ्गोन–माण्डले, याङ्गोन–बागान, याङ्गोन–प्ये र याङ्गोन–मौलम्याइनसहितका प्रमुख मार्ग तथा क्षेत्रीय र RBE सेवा सञ्चालन गर्छ। यात्रा गति, विश्वसनीयता र पूर्वाधारमा ठूलो भिन्नता छ। उच्च श्रेणीको टिकट तीन महिनासम्म अगावै र साधारण टिकट एक महिनासम्म अगावै किन्न सकिन्छ। यात्राको दिन बिक्री सामान्यतः 07:00 बजे सुरु भएर प्रस्थानको दस मिनेटअघिसम्म चल्छ। तीन वर्ष पुगेका तर बाह्र वर्ष नपुगेका बालबालिकाका लागि बाल टिकट लागू हुन्छ। यात्रुले स्टेशन वा हालको रेल स्रोतबाट प्रस्थान समय, टिकट उपलब्धता र सेवा परिवर्तन पुष्टि गर्नुपर्छ। सडक यातायात दैनिक र अन्तरशहरी यात्राको सबैभन्दा व्यापक विकल्प हो। सवारी दायाँतर्फ चलाइन्छ, यद्यपि आयात गरिएका धेरै सवारीमा स्टेयरिङ दायाँपट्टि हुन्छ। कानुनी रूपमा सवारी चलाउन सामान्यतः वैध चालक अनुमतिपत्र, दर्ता भएको सवारी, जारी नम्बर प्लेट र चालु निरीक्षण तथा दर्ता कागजात चाहिन्छ। RTAD का सर्तमा दर्ता, वार्षिक नवीकरण र निरीक्षण पर्छन्। मोटरसाइकल चालक र यात्रुले चिउँडोको फित्ता बाँधिएको मानक हेल्मेट लगाउनुपर्छ। तोकिएको ठाउँमा सीट बेल्ट आवश्यक हुन्छ, सवारी चलाउँदा मोबाइल फोन प्रयोग निषेध छ र दर्ता नभएको सवारी चलाउन हुँदैन। स्थानीय निकायले मोटरसाइकलमा प्रतिबन्ध लगाउन सक्छन्, त्यसैले लागू नगरपालिका नियम जाँच्नुपर्छ। सडकको गुणस्तर, बत्ती, लेन चिह्न, सडक किनार र बाटोमै सहायता असमान छन्। राति चलाउँदा, भारी वर्षामा र दुर्गम सडकमा व्यावहारिक जोखिम बढी हुन्छ। विशेष गरी घना केन्द्रीय मार्गबाहिर छोटो यात्राका लागि साइकल र पैदल हिँडाइ सामान्य छन्, तर देशव्यापी रूपमा सुरक्षित साइकल पूर्वाधार रहेको प्रमाण छैन। पैदलयात्री र साइकल चालकले प्रायः मोटर यातायातसँगै बाटो बाँड्छन्; क्रसिङ, फुटपाथ, बत्ती र पहुँच स्थानअनुसार फरक हुन्छ। चोक र राजमार्गमा पैदलयात्रीलाई उल्लेख्य यातायात जोखिम हुन सक्छ र प्राथमिकता तथा नियम कार्यान्वयन पनि स्थानअनुसार फरक हुन्छ। धेरै मार्गमा एक्सप्रेस बस र अन्य राजमार्ग बस लामो दूरीका मुख्य व्यावहारिक विकल्प हुन्। रेलमार्ग उपयुक्त भएको ठाउँमा रेलले अर्को विकल्प दिन्छ, यद्यपि त्यो प्रायः ढिलो र कम भरपर्दो हुन्छ। निश्चित लामो दूरीका लागि आन्तरिक उडान उपयोगी हुन सक्छ। अय्यरवाडी, चिन्डविन र थानल्विन नदीका नौगम्य भाग, डेल्टा र रखाइनका जलमार्गमा IWT विशेष रूपमा उपयोगी हुन्छ। फेरी पारघाट र निजी डुङ्गाले पनि काम लाग्ने सम्पर्क दिन्छन्, तर प्रस्थान समय, सुरक्षा मापदण्ड र जीवनरक्षक ज्याकेट उपलब्धता फरक हुन्छ। भाडा, बुकिङ नियम, सामानका सर्त, रद्द गर्ने सर्त, आवृत्ति र यात्रा अवधि कम्पनी, सेवा र मार्गमा निर्भर हुन्छन्। स्थानीय सेवामा नगद वा सडकबाटै चढ्नुपर्ने हुन सक्छ; औपचारिक सेवामा टिकट र परिचयपत्र चाहिन सक्छ। विदेशीको स्वचालित रूपमा आफैँ सवारी चलाउने अनुमतिपत्र र अनुमति सर्त फरक हुन्छन्; चलाउनुअघि हालको निकायसँग पुष्टि गर्नुपर्छ। क्षेत्रीय सुरक्षा नियन्त्रण, जाँच चौकी, बन्द, मौसम र बदलिँदो सेवा अवस्थाले पहुँच तथा प्रस्थान समयमा असर गर्न सक्छन्; पुरानो तालिका वा भाडाभन्दा हालको पुष्टि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। मोटर सवारीको वृद्धि, भीड, प्रदूषण, आवाज र यातायात चोटपटक अभिलेखित शहरी समस्या हुन्। सडक सुरक्षा तथा मोटर सवारी व्यवस्थापन कानूनमा हावा, पानी, माटो र आवाज प्रदूषण घटाउने उद्देश्य छन्। उपयुक्त अवस्थामा रेल, सार्वजनिक यातायात, पैदल हिँडाइ, साइकल र जल यातायातले कम उत्सर्जनका विकल्प दिन सक्छन्, तर सबै माध्यमको तुलना गर्ने हालको देशव्यापी तथ्याङ्क विश्वसनीय रूपमा उपलब्ध छैन। यातायात जानकारी राष्ट्रिय, क्षेत्रीय र नगरपालिका निकायमा छरिएको छ र सेवा अवस्था छिट्टै बदलिन सक्छ।