Werkloosheid in Namibië

Die Namibia Statistics Agency (NSA) meet werkloosheid onder die bevolking van werkende ouderdom, 15 jaar en ouer, wat nie werk het nie, onlangs werk gesoek het en tans beskikbaar is om te werk. In die Sensus van Bevolking en Behuising 2023, met 24 September 2023 as verwysingsnag, was die bevolking van werkende ouderdom 1,876,122, die arbeidsmag 867,247, indiensneming 546,805 en werkloosheid 320,442. Die werkloosheidskoers was 36.9%, teenoor 33.4% in 2018. Die koers was 39.6% vir vroue en 34.6% vir mans, 38.0% in landelike gebiede en 36.4% in stedelike gebiede. Onder mense van 15 tot 34 jaar is die voorkeur-NSA-syfer 44.4%; die uitvoerende opsomming meld 44.1%, dus verskil die gepubliseerde jeugsyfers. Die 2023-sensusmodule gee nie besonderhede oor werksoort, werksomstandighede of informele indiensneming nie. Die gekombineerde koers van werkloosheid en die potensiële arbeidsmag was 54.8% vir die bevolking van werkende ouderdom en 61.4% vir die jeug. Die potensiële arbeidsmag sluit mense in wat beskikbaar is om te werk maar volgens die standaardmaatstaf nie as werkloos getel word nie; 96.8% van hierdie groep is ontmoedig om werk te soek. Die aandeel jongmense wat nie werk, onderwys of opleiding volg nie, was 41.9%. Die National Employment Service werk ingevolge die Employment Service Act 8 of 2011. Die Ministry of Justice and Labour Relations (MOJLR) werk deur die Employment Services Board en die Employment Services Bureau. Die Buro registreer werksoekers, teken openbare en private vakatures aan, pas aansoekers by werkgewers, verskaf beroeps-, loopbaan- en arbeidsmarkvoorligting, reguleer psigometriese dienste, koördineer internskappe, onderhou NIEIS, registreer private indiensnemingsagentskappe en stel indiensnemingstatistiek op. ’n Werksoeker kan begin by https://nieis.namibiaatwork.gov.na/ of ’n streekarbeidskantoor. Die Ministerie het gewaarsku teen die ongemagtigde webwerf nieisnamibia.com. Toegangbesonderhede en verwerkingstye word nie in die openbaar uiteengesit nie; registrasie waarborg nie plasing nie, en geen algemene aanmeldings- of hernuwingsplig vir werksoekers is geïdentifiseer nie. Die Wet laat advies oor aansoekfooie toe, maar ’n huidige fooi is nie vermeld nie. Aangewese werkgewers dien vakatures by die diens in. Namibië se Social Security Commission (SSC) finansier kraamverlof, siekteverlof, sterftevoordele, ontwikkeling en nasionale mediese voordele, asook die National Pension Fund. Die beoordeelde bronne stel nie ’n werkloosheidsfonds of werkloosheidsbetaling vas nie. Die Conditional Basic Income Grant (CBIG) is gerig op geïdentifiseerde kwesbare mense van 18 tot 59 jaar. Die gerapporteerde betaling is N$600 per huishouding per maand, maar die voormalige Food Bank-groep is die huidige geïdentifiseerde groep; nuwe registrasies wag op riglyne, en die bedrag en teikengebied vir enige nuwe inskrywings is nie aangekondig nie. CBIG is nie ’n werkloosheidsaanspraak nie. Die Onderhoudstoelae ondersteun ’n kind onder 18 wanneer inkomste- en huishoudelike voorwaardes nagekom word; ’n beëdigde werkloosheidsverklaring kan ’n aansoek ondersteun. Aansoeke word persoonlik by ’n kiesafdeling- of streekskantoor hanteer, Maandag tot Vrydag, 08:00 tot 17:00; die gerapporteerde betaling is N$350 per begunstigde per maand. Die Income Generating Activities (IGA) Fund bied ’n alternatief vir selfindiensneming aan Namibiese burgers van 18 tot 59 jaar wat werkloos is of ’n inkomste onder N$5,000 het. Dit verskaf toerusting en materiaal saam met Start and Improve Your Business (SIYB)- of tegniese ondersteuning. Oproepe word oor die radio en deur gemeenskapsmobilisering aangekondig, en die program is in al 14 streke gedesentraliseer. Die Namibia Youth Development Fund (NYDF) is gemik op Namibiërs van 18 tot 45 jaar met ’n geregistreerde onderneming of koöperasie, of individue wat in landbou werk. Dit bied lenings sonder sekuriteit teen 2% tot 4%, met terugbetaling oor hoogstens vyf jaar en ’n grasietydperk van hoogstens 12 maande. Aansoeke gaan deur die Streeksgoewerneur, die Development Bank of Namibia, die Environmental Investment Fund of Agribank. NYDF ondersteun jongmense se toetrede tot werk en ondernemingsaktiwiteit; dit is nie ’n kontantwerkloosheidsvoordeel nie. Werksverlies kan afsonderlike regte ingevolge die Labour Act 2007 meebring. Vir kennisgewing vereis diens van hoogstens vier weke een dag se kennis, diens van meer as vier weke tot een jaar een week se kennis, en diens van meer as een jaar een maand se kennis. Die werkgewer moet skriftelik kennis gee en die redes meld. Ná minstens 12 maande se ononderbroke diens bring ontslag gewoonlik skeidingsvergoeding mee van minstens een week se vergoeding vir elke voltooide diensjaar, onderhewig aan uitsonderings soos billike ontslag weens wangedrag of swak prestasie. Finale bedrae kan vergoeding, opgehoopte verlof, skeidingsvergoeding, kennisgewingbetaling en vervoertoelae insluit. Indien ontslag gedurende die eerste 12 maande weg van die plek van werwing plaasvind, moet die werkgewer vervoer verskaf of die vervoerkoste betaal. Die Arbeidskommissaris hanteer geskilregistrasie, advies, versoening en arbitrasie. ’n Geskil kan met vorms LC21 en LG36 plus die opsomming ingedien word, persoonlik by die Arbeidskommissaris of enige Arbeidskantoor, per faks, geregistreerde pos of e-pos. Geen openbare indieningsfooi is vermeld nie. Bewaar die dienskontrak, betaalstrokies, kennisgewing, verlofrekords en korrespondensie, want ’n ontslageis of betalingsgeskil hang van dokumente en tydige verwysing af.