નેપાળમાં ગુનાખોરી

નેપાળ પોલીસ જિલ્લા, વિસ્તાર અને વોર્ડ પોલીસ કચેરીઓ, પ્રાંતીય પોલીસ તથા વિશેષ એકમો મારફતે પ્રથમ સંપર્ક અને તપાસ સંભાળે છે. ગુનાહિત તપાસ વિભાગ તપાસો સંભાળે છે, જ્યારે સાયબર બ્યુરો ઑનલાઇન ગુનાઓ સંભાળે છે. મહિલા, બાળ અને વરિષ્ઠ નાગરિક સેવા નિર્દેશાલય, મહિલા સહાય ડેસ્ક, દલિત ડેસ્ક અને માનવ તસ્કરી વિરોધી બ્યુરો ચોક્કસ જોખમો માટે સેવાઓ આપે છે. જવાબદારી સામાન્ય રીતે શંકાસ્પદ ગુનો જ્યાં થયો હોય તે સ્થળ પ્રમાણે નક્કી થાય છે; ઉપલબ્ધ સેવા વિસ્તાર પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે. નેપાળ પોલીસે નાણાકીય વર્ષ 2080/81માં લિંગ-આધારિત હિંસાની પસંદ કરેલી શ્રેણીઓમાં 20,624 કેસ નોંધ્યા. તેમાં ઘરેલુ હિંસાના 16,416 કેસ અને ફરિયાદો, બળાત્કારના 2,507 કેસ, બળાત્કારના પ્રયાસના 460 કેસ, બાળ યૌન શોષણના 363 કેસ, માનવ તસ્કરીના 166 કેસ, બહુપત્નીત્વના 653 કેસ, બાળલગ્નના 52 કેસ, ડાકણ હોવાના આરોપના 23 કેસ, જાતિ આધારિત ભેદભાવ અને અસ્પૃશ્યતાના 29 કેસ તથા ગેરકાયદેસર ગર્ભપાતના 24 કેસ સામેલ હતા. આ પસંદ કરેલી શ્રેણીઓમાં નોંધાયેલા કેસ છે; કુલ ગુનાખોરી કે વ્યાપનું માપ નથી. નોંધાયેલા યૌન હિંસાના 91.9 ટકા કેસમાં આરોપી પીડિતને ઓળખતો હતો અને પીડિતોમાં 64.6 ટકા છોકરીઓ હતી. શંકાસ્પદ ગુનાની જાણ લેખિત, મૌખિક અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે जाहेरी-दरखास्त (જાહેરિ-દરખાસ્ત) મારફતે કરી શકાય છે; તેનો અર્થ શંકાસ્પદ ગુનાની પ્રાથમિક ફરિયાદ છે. નજીકની પોલીસ કચેરીએ ફરિયાદ સ્વીકારી તેને ગુનાના સ્થળ માટે જવાબદાર જિલ્લા પોલીસ કચેરીએ મોકલવી જોઈએ. આરોપી અજાણ્યો હોવો ફરિયાદ નકારવાનું માન્ય કારણ નથી. ફરિયાદ કરનારને સ્વીકારની પુષ્ટિ મળવી જોઈએ. પોલીસ કચેરી ફરિયાદ ન સ્વીકારે તો જિલ્લા સરકારી વકીલ કચેરી અથવા ઉચ્ચ પોલીસ કચેરીનો સંપર્ક કરી શકાય છે. કટોકટીની જાણ તરત કરો; અન્ય ફરિયાદો લાગુ કાનૂની સમયમર્યાદાને આધીન છે. કટોકટીમાં પોલીસ કંટ્રોલ 100 પર સંપર્ક કરો. નેપાળ પોલીસ ટોલ-ફ્રી નંબર 16600141516 પણ દર્શાવે છે. સાયબર અપરાધની ફરિયાદોમાં સ્પષ્ટ ઑનલાઇન સામગ્રી, ઑનલાઇન નાણાકીય છેતરપિંડી, નકલી અથવા હેક થયેલી ઓળખ, અન્ય સાયબર ગુનાઓ, સોર્સ કોડની ચોરી અને અનધિકૃત પ્રવેશ આવે છે. સંબંધિત ફોર્મ સાથે નાગરિકતા, રાષ્ટ્રીય ઓળખ કાર્ડ અથવા પાસપોર્ટની વિગતો આપો; બાળક માટે જન્મ નોંધણી આપી શકાય છે. સંબંધિત URL અને સ્પષ્ટ સ્ક્રીનશૉટ જોડો. જિલ્લા, વિસ્તાર અથવા વોર્ડ પોલીસ કચેરી, પોલીસ કોમ્પ્લેક્સ અથવા સર્કલ, કે ભોટાહિટીના સાયબર બ્યુરોમાં ફરિયાદ આપી શકાય છે. જાતે હાજર રહેવું શક્ય ન હોય તો cyberbureau@nepalpolice.gov.np અથવા 01-5319044નો સંપર્ક કરો. સામાન્ય ઑનલાઇન જોખમોમાં સામાજિક માધ્યમ પર દુર્વ્યવહાર, ખાતા પર કબજો, ઑનલાઇન નાણાકીય છેતરપિંડી, ભેટ, લૉટરી અને પાર્સલ કૌભાંડો, પ્રેમસંબંધ કૌભાંડો, વિદેશી રોજગાર અને ઑનલાઇન નોકરીના કૌભાંડો, ઑનલાઇન ખરીદીના કૌભાંડો, સોર્સ કોડની ચોરી અને અનધિકૃત પ્રવેશ આવે છે. અજાણી લિંક ખોલશો નહીં અથવા અણધાર્યા ભાવ કે ભેટના વચનો પર વિશ્વાસ કરશો નહીં. એક વખતના પાસવર્ડ, પાસવર્ડ, ખાનગી ફોટા કે સંવેદનશીલ માહિતી વહેંચશો નહીં. નાણાંની માગણી અલગ સંપર્ક માધ્યમથી ખાતરી કરો, બહુ-ઘટક પ્રમાણીકરણ વાપરો, મફત જાહેર Wi-Fi મારફતે બેંકિંગ ટાળો, અપડેટ સ્થાપિત કરો અને બૅકઅપ રાખો. પરિવાર અને બાળકોને આ જોખમો અંગે વ્યવહારુ માર્ગદર્શન આપવાથી લાભ થાય છે. શંકાસ્પદ માનવ તસ્કરી અથવા પરિવહન અંગે માનવ તસ્કરી વિરોધી બ્યુરોનો હેલ્પલાઇન 1177, ટોલ-ફ્રી 16600141177 અથવા WhatsApp, Viber કે Imo પર +977-9851292200 દ્વારા સંપર્ક થઈ શકે છે. ગંતવ્ય દેશની ભાષા, કાયદા અને રોજગારની શરતો તપાસો અને ફક્ત સરકાર-લાઇસન્સ ધરાવતી માનવબળ એજન્સી વાપરો. મહિલાઓ સામેની હિંસા માટે રાષ્ટ્રીય મહિલા આયોગ 1145 અને casemanagement@nwc.gov.np મારફતે સહાય આપે છે. જિલ્લા હોસ્પિટલોના એક-સ્થળ કટોકટી વ્યવસ્થાપન કેન્દ્રો આરોગ્ય, મનોસામાજિક, કાનૂની, સુરક્ષિત ઘર, પુનર્વસન, તબીબી-કાનૂની અને સુરક્ષા સેવાઓ આપી શકે છે; સ્થાનિક ઉપલબ્ધતા તપાસવી જોઈએ. મહિલા, બાળ અને વરિષ્ઠ નાગરિક સેવા નિર્દેશાલય પાસે 261 સેવા કેન્દ્રો, 408 મહિલા સહાય ડેસ્ક અને 187 દલિત ડેસ્ક છે. બાળ હેલ્પલાઇન 1098 બચાવ, રાહત, મનોસામાજિક તથા કાનૂની સલાહ, ટૂંકા ગાળાના રહેઠાણ અથવા રક્ષણ, પરિવાર સાથે પુનઃમિલન અને પુનઃસમાવેશ આપે છે. જોખમમાં, મળી આવેલા અથવા ગુમ થયેલા બાળકો માટે જોખમગ્રસ્ત બાળકોનું રાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર 104 પર ઉપલબ્ધ છે. નેપાળનું બાળ સંરક્ષણ માળખું બાળકના શ્રેષ્ઠ હિત, બાળ-મૈત્રી પ્રક્રિયા, ઓળખનું રક્ષણ અને પોલીસ રક્ષણનો ઉપયોગ કરે છે. ગુનાના પીડિતોના રક્ષણ અધિનિયમ 2075 તપાસ અને કાર્યવાહી વિશે માહિતી આપે છે તથા કાનૂની શરતો હેઠળ સામાજિક પુનર્વસન અને વળતરની જોગવાઈ કરે છે. વળતરની ચોક્કસ પાત્રતા કેસ પર આધારિત છે. ગુના નિવારણ અને અહેવાલ આપવો એ ફોજદારી કાયદાની સલાહથી અલગ છે; ગુનાની વ્યાખ્યા અને દંડ ફોજદારી કાયદાના માળખામાં આવે છે.