ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ

ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਕੰਪਨੀ, ਨਿੱਜੀ ਫ਼ਰਮ, ਭਾਈਵਾਲੀ, ਸਹਿਕਾਰੀ, ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਜਾਂ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਬਦ रोजगारदाता ਅਤੇ व्यवस्थापक ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਪੱਖ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਖਰਾ ਇਕੱਲਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਅਥਾਰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ Department of Labour and Occupational Safety (DOLOS), ਕਿਰਤ ਦਫ਼ਤਰਾਂ, Social Security Fund (SSF), ਕਿਰਤ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ Trade Union Registrar ਜਾਂ DOLOS ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਬਾਈ ਅਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਇਕਾਈਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਮੁੱਖ ਫ਼ਰਜ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਰਤ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਹ, ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ, ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕੰਮ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਜਾਂ ਨਿਰਮਾਣ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਨਿਯਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਜਾਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ, ਕੰਮ-ਆਧਾਰਿਤ, ਸਮਾਂ-ਆਧਾਰਿਤ, ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ-ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਕੰਮ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ; ਅੰਸ਼ਕ-ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ 35 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਹੈ। ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਰੋਜ਼ ਅੱਠ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਲਈ ਵਰਕ ਪਰਮਿਟ ਅਤੇ DOLOS ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ। ਕਿਰਤ ਸਪਲਾਇਰ ਨੂੰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਗੈਰ-ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਲਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਸਪਲਾਇਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ, ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਤਨਖ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਸ਼ਰਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ; ਸਮੂਹਕ ਸਮਝੌਤਾ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ ਬਿਨਾਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕਤਰਫ਼ਾ ਘਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਤਨਖ਼ਾਹ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। 17 ਜੁਲਾਈ 2025 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮਾਂ ਲਈ ਚਾਹ ਬਾਗ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਰਜ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਹੀਨੇ ਦੀ NPR 19,550 ਹੈ: NPR 12,170 ਮੂਲ ਤਨਖ਼ਾਹ ਅਤੇ NPR 7,380 ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤਾ; ਜਾਂ NPR 754 ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ NPR 101 ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ। ਦਰਜ ਅੰਸ਼ਕ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਦਰ NPR 107 ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੈ; ਬਾਅਦਲੇ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਲਾਗੂ ਗਜ਼ਟ ਜਾਂਚੋ। ਆਮ ਕੰਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰੋਜ਼ ਅੱਠ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਹੈ, ਪੰਜ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ 30 ਮਿੰਟ ਵਿਰਾਮ ਸਮੇਤ। ਓਵਰਟਾਈਮ ਰੋਜ਼ ਚਾਰ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂਲ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੇ 1.5 ਗੁਣਾ ਭੁਗਤਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭੁਗਤਾਨ ਸਮਝੌਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਭੁਗਤਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਟੌਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। SSF ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਰਸਮੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਕੁੱਲ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਮੂਲ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦਾ 31% ਹੈ: ਕਰਮਚਾਰੀ ਤੋਂ 11% ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ 20% ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ 25 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯੋਗਦਾਨ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਾਤਰਿਤਾ 1%, ਹਾਦਸਾ ਅਤੇ ਅਪੰਗਤਾ 1.4%, ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ 0.27% ਅਤੇ ਬੁਢਾਪਾ 28.33% ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। SSF ਕਵਰੇਜ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ’ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨਿਧੀ, ਗ੍ਰੈਚੂਟੀ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਾਦਸਾ ਬੀਮੇ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕਵਰੇਜ NPR 700,000 ਹੈ। ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ SSF ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਸੰਬੰਧ ਵਾਲੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਜਾਤ, ਲਿੰਗ, ਨਸਲ, ਮੂਲ, ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਆਦਿ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਰੋਕਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤਦ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਾਪਦੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਜਾਣ। ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਫੀਡਬੈਕ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਵਾਜਬ ਮੌਕਾ ਦੇਵੇ; ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਉਪ-ਨਿਯਮ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਰਤ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਕ ਨੌਕਰੀ-ਖ਼ਾਤਮਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਅਦਾਰੇ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਵਾਬ ਲਈ ਸੱਤ ਦਿਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਅਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਮਗਰੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਹਾਦਸੇ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਰਸਾਇਣਕ, ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ, ਮੁਫ਼ਤ ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣ, ਚੇਤਾਵਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ DOLOS-ILMIS ਰਾਹੀਂ ਹਾਦਸੇ ਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 20 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਅਦਾਰਾ—ਕਿਰਤ ਸਪਲਾਇਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ—ਕਰਮਚਾਰੀ-ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ Safety and Health Committee ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਵਾਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। DOLOS ਕੋਲ ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ; ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਯਮ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਰਮਚਾਰੀ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਬਣਾ, ਜੁੜ ਅਤੇ ਚਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਦਯੋਗ ਯੂਨੀਅਨ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਦਸਤਖ਼ਤ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 25% ਮੈਂਬਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ। 10 ਜਾਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਅਦਾਰੇ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਲਈ Labour Relations Committee ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕਮੇਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਿਖਤੀ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਨੋਟਿਸ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਅਤੇ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮੂਹਕ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਖਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਯੂਨੀਅਨ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ, ਸਬੂਤ ਘੜਨ, ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਦਰਜੇ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀਆਂ ਸਮੂਹਕ ਮੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੜਤਾਲ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤੇ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਂ DOLOS ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ/ਦਾਅਵਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮੂਹਕ ਮੰਗ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ-ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਹੱਲ ਨਾ ਹੋਵੇ તો Labour Act ਅਧੀਨ ਦਫ਼ਤਰੀ ਫ਼ੈਸਲਾ, ਵਿਚੋਲਗੀ ਜਾਂ ਸਾਲਸੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਰਤ ਅਦਾਲਤ ਨਿਆਂ-ਨਿਰਣੇ ਅਤੇ ਅਪੀਲਾਂ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। DOLOS-ILMIS ਕਿਰਤ ਆਡਿਟ, ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ, ਦਾਅਵੇ, ਸਮੂਹਕ ਸਮਝੌਤੇ, ਹਾਦਸਾ/ਬਿਮਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਤ-ਸਪਲਾਇਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ, ਮੁਆਵਜ਼ਾ, ਬਕਾਇਆ, ਦੁੱਗਣਾ ਹਰਜਾਨਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ standby ’ਤੇ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ जगेडा ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਅਦਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ standby ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 15 ਦਿਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯੂਨੀਅਨ ਜਾਂ Labour Relations Committee ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਵਿਲੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ/ਪੂਰੀ ਬੰਦਸ਼ ਕਾਰਨ ਕਰਮਚਾਰੀ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਿਰਤ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯੂਨੀਅਨ, ਸਰਗਰਮ ਯੂਨੀਅਨ ਜਾਂ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨੋਟਿਸ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਲਪ, ਚੋਣ ਮਾਪਦੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ’ਤੇ ਸਲਾਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਚੋਣ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨੀ, ਫਿਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੱਧ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਹੀਣਤਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਭਰਤੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਕਾਰਨ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਕ੍ਰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹਰ ਪੂਰੇ ਸੇਵਾ ਸਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮੂਲ ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਦਾਰਾ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਅੰਦਰ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਲਵੇ ਤਾਂ ਸੂਚਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੰਟੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਦੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਲਈ ਸੱਤ ਦਿਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਈ 30 ਦਿਨ ਹੈ। ਲੋੜੀਂਦਾ ਨੋਟਿਸ ਨਾ ਦੇਣ ’ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਅਪੰਗਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨ ਮੁੜ-ਤਾਇਨਾਤੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਰਮਚਾਰੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੌਕਰੀ-ਖ਼ਾਤਮੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਕੇ ਬਹਾਲੀ ਜਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਮੰਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ SSF ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ SSF Employer ਪੋਰਟਲ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਆਡਿਟ ਤੇ ਸੰਬੰਧਤ ਪਾਲਣਾ ਲਈ DOLOS-ILMIS ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।