ನೇಪಾಳದ ರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಸಂವಿಧಾನವು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೇಪಾಳಿ ಜನರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಕಾನೂನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು; ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಂಗವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಫೆಡರಲ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸದನ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆ ಇವೆ. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯ; ಅದಕ್ಕೆ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಬೆಂಬಲವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಂತಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಎಂಬ ಮೂರು ಆಡಳಿತ ಹಂತಗಳಿವೆ. ಆಡಳಿತ ಘಟಕಗಳಾಗಿ 77 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು 77 ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿಗಳಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಆರು ಮಹಾನಗರಗಳು, 11 ಉಪಮಹಾನಗರಗಳು, 276 ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು 460 ಗ್ರಾಮೀಣ ಪುರಸಭೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಫೆடரல் விவகாரங்கள் மற்றும் பொது நிர்வாக அமைச்சகம் உள்ளாட்சி திறன், சேவை வசதி மற்றும் அரசுகளுக்கிடையேயான ஒருங்கிணைப்புக்கு உதவுகிறது. பிரதமர் அலுவலகம் மற்றும் அமைச்சரவை அலுவலகம் அமைச்சரவைப் பணி, அரசுப் பொறுப்புகள், கூட்டாட்சி உறவுகள், தேசியப் பாதுகாப்பு மற்றும் டிஜிட்டல் நிர்வாகத்தை ஒருங்கிணைக்கிறது. ಸಂವಿಧಾನದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ 5, 6, 7, 8 ಮತ್ತು 9 ವಿಶೇಷ ಹಾಗೂ ಹಂಚಿಕೆಯ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇಂದ್ರ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕಾರಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನು, ಕ್ಷೇತ್ರ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಸಮನ್ವಯದ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇವೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದಾಖಲೆಗಳು, ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮವಿಧಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಚಿವಾಲಯ, ಪ್ರಾಂತ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ನೇಮಕಾತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ; ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಫೆಡರಲ್ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಡಳಿತ ಹಂತಕ್ಕೂ ಏಕೀಕೃತ ನಿಧಿಯಿದ್ದು, ಸ್ವಂತ ಆದಾಯ, ಹಂಚಿಕೆಯ ಆದಾಯ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ರಾಯಲ್ಟಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆಗಳಿಂದ ಹಣ ಬರುತ್ತದೆ. ವರ್ಗಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ಹಂಚಿಕೆ, ರಾಯಲ್ಟಿ ಹಂಚಿಕೆ, ಹಣಕಾಸು ಸಮೀಕರಣ, ಷರತ್ತುಬದ್ಧ, ಪೂರಕ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅನುದಾನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವು ಆದಾಯ ಹಂಚಿಕೆ, ಸಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಅನುದಾನದ ಆಧಾರಗಳು, ಸಾಲ ಮಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಆದಾಯದ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. 2026/27ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಚೌಕಟ್ಟು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಣಕಾಸು ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ನಿಖರ ಮೊತ್ತಗಳು ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ, ಪ್ರಾಂತ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಜೆಟ್, ಖರೀದಿ, ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ, ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವರದಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ. ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕಾರ ದುರುಪಯೋಗ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವರ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಮಹಾಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧಕರ ಕಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಚೇರಿಗಳು, ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಸಮಿತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿ ಶಿಫಾರಸು ನೀಡುತ್ತದೆ; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್, ಸಂವಿಧಾನ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 27 ಮತ್ತು 2007ರ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನೇಪಾಳಿ ನಾಗರಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಸಂಸ್ಥೆ ತಕ್ಷಣ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ 15 ದಿನಗಳೊಳಗೆ, ಜೀವ ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ තොරතුරු නම් 24 કલાક ඇතුළත ලබා දිය යුතුය. ඉල්ලුම්කරු නියමිත සැබෑ වියදම ගෙවයි. දින හතක් ඇතුළත ආයතන ප්‍රධානියාට පැමිණිල්ලක් කළ හැකිය; ඉන්පසු දින 35ක් ඇතුළත ජාතික තොරතුරු කොමිසමට අභියාචනය කළ හැකිය. නිදහස් කිරීම් අතර ස්වෛරීභාවය, භෞමික අඛණ්ඩතාව, ජාතික ආරක්ෂාව, මහජන සාමය, අපරාධ විමර්ශන, වාණිජ රහස්‍යභාවය, පෞද්ගලිකත්වය සහ ආරක්ෂාවට බලපාන කරුණු ඇතුළත් වේ. ಭದ್ರತಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳೂ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಕಚೇರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ ಸೇನೆ ಬಾಹ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನೆರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ ಪೊಲೀಸ್ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಅಪರಾಧ ತಡೆ ಅಥವಾ ತನಿಖೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ ನೇಪಾಳವು ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಗಲಭೆ, ಗಡಿ ಭದ್ರತೆ, ವಿಪತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ಇಲಾಖೆ ಗುಪ್ತಚರ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಗರಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಜ್ಞಾ ಮಾರ್ಗದ ಬದಲು ಸಂಬಂಧಿತ ತುರ್ತು ಅಥವಾ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗೆ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೇವೆಗೆ ರಾಜ್ಯವ್ಯಾಪಿ ಒಂದೇ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ಗಡುವು ಇಲ್ಲ: ಸಂಬಂಧಿತ ಹಂತ, ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳು, ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯೇ ಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಚುನಾವಣೆಗಳು, ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ; ಆದರೂ ಅವು ನೇಪಾಳದ ರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಬಹುದು.