Kasuwanci a Nijar

Ayyukan kasuwanci a Nijar sun bambanta sosai. Ƙananan sana’o’in da ba su da rijista, ciniki, noma, kiwo, sarrafawa da ayyukan hidima sun yaɗu; kamfanonin hukuma kuma sun fi taruwa a Niamey da Maradi. Tsoffin ƙididdigar tsarin tattalin arziki sun kiyasta cewa ɓangaren da ba na hukuma ba yana samar da kusan 40–50% na GDP, kuma yana ɗaukar kusan 91% na ma’aikata; waɗannan ba ƙidayar zamani ba ce. An kiyasta ayyukan masu zaman kansu na hukuma ƙasa da 10% na GDP. Fara aiki ba tare da rijista yawanci ya fi sauƙi, amma rijista tana ba da ƙwararan shaidun doka da kwangila, kuma tana iya inganta damar samun banki, kwangilolin gwamnati da shirye-shiryen tallafi. Ana iya gudanar da kasuwanci a matsayin entreprise individuelle mai alhakin mutum, a yi rijista a matsayin ɗan kasuwa, a bayyana aiki a matsayin entreprenant, a kafa kamfanin cikin gida ko a buɗe reshe. Mutumin entreprenant yana amfani da sauƙaƙaƙƙen sanarwar aiki kuma ba ya samun rijistar RCCM, amma harajin ƙasa da sauran wajibai da suka shafa suna nan. Kamfanin cikin gida yawanci ana kafa shi a matsayin SARL, kamfani mai iyakantaccen alhaki, ko SA, kamfani mai hannun jari ga jama’a. Reshe ba shi da halayen doka dabam. Saboda haka, kariyar alhaki ta danganta da nau’in da aka zaɓa; ba ta aiki iri ɗaya ga sana’ar mutum ɗaya. CFE, wato Centre de Formalités des Entreprises, ita ce babbar hanyar yin rijistar hukuma tare da CCIN, Ƙungiyar Kasuwanci, Masana’antu da Sana’o’in Hannu ta Nijar. RCCM, wato Registre du Commerce et du Crédit Mobilier, tana yin rijistar ’yan kasuwa da ƙungiyoyin doka. ’Yan kasuwa da ƙungiyoyin doka yawanci dole su nemi rijistar RCCM cikin wata ɗaya bayan fara aiki ko kafa ƙungiyar. Takardun nema kan haɗa da shaidar ganewa, shaidar zama, haya ko takardar izinin zama a wuri, sanarwar gaskiya, sannan idan an buƙata takardar tarihin laifi ko izinin fannin aiki. Notary yana shirya dokokin kamfani, kuma yana taimakawa wajen ajiye jari da matakan kafa shi idan nau’in da aka zaɓa na buƙata. Ƙiyasin eRegulations da ake iya samu ya nuna CFA francs 18,750 ga sana’ar mutum ɗaya, da CFA francs 177,250 ga kamfanin cikin gida, ciki har da jari CFA francs 100,000. Ya kuma bayar da gajerun ƙiyasin lokacin aiki na 3–4 T ga sana’ar mutum ɗaya da 4–6 T ga kamfanin cikin gida. Waɗannan na iya rashin haɗa kuɗin notary da kuɗin fannin aiki na musamman. Tunda shafin ya ambaci tsoffin nassoshin doka, a tabbatar da kuɗin yanzu, lokacin aiki da takardun da ake buƙata da CFE kafin miƙa takardu. Bayan rijista, kasuwanci yawanci yana buƙatar NIF, wato lambar tantance haraji, kuma dole ya cika buƙatun DGI, hukumar haraji. Tsarin haraji da ya dace na iya zama tsarin ainihin lissafi na yau da kullum, sauƙaƙaƙƙen tsarin ainihin lissafi, patente synthétique ko VAT, gwargwadon kasuwanci da yanayinsa. Lissafi da rahoton kuɗi suna bin SYSCOHADA, tsarin lissafin OHADA. Kasuwancin da ke da ma’aikata dole ya kula da rijistar tsaron zamantakewa ta CNSS da sanarwa ga hukumar kula da aiki. Izinin ƙaramar hukuma, lasisin fannin aiki da buƙatun inganci ma na iya shafar aiki; kada a ɗauka cewa wani aiki yana buƙatar takamaiman lasisi ba tare da bincika hukumar da ta dace ba. Code des Investissements da Guichet Unique ɗinsa sun kafa tsarin ayyukan zuba jari da suka cancanta. Tsarin tallafi ya shafi zuba jari aƙalla CFA francs 25,000,000 amma ƙasa da CFA francs 2,000,000,000, ba tare da haraji da jari na gudanar da aiki ba, kuma yana buƙatar aƙalla ayyukan yi na dindindin 5 ko 10 ga ’yan Nijar, gwargwadon zangon zuba jari. Lokacin amincewa da aka bayyana kwana 6 ne, kuma aiwatarwa na iya ɗaukar har watanni 36. Tsarin al’ada ya shafi zuba jari aƙalla CFA francs 2,000,000,000 da ayyukan yi aƙalla 20, tare da lokacin amincewa da aka bayyana na kwana 7. Har yanzu dole ne a cika sharuddan amincewa da na aikin. FONAP na iya ba da kuɗi kai tsaye ko ta kaikaice, garanti, tallafin ribar kuɗi da taimakon fasaha ko gudanarwa. Cancanta na iya dogara da takardun neman kuɗi da suka cika sharudda, tallafin sabis na taimakon kasuwanci, aiki a fannin fifiko, samun NIF da RCCM, da biyan haraji yadda ya kamata. Wani aikin Bankin Duniya na 2026 ya sa a gaba tallafa wa ƙananan da matsakaitan sana’o’i 7,500 da ayyukan yi 58,000, ciki har da kasuwancin mata da masu jure sauyin yanayi; manufar aiki ba ta tabbatar da samun kuɗi ba. Ƙarancin bashi na masu zaman kansu da ƙarancin kuɗaɗen da ake iya amfani da su manyan ƙalubale ne. Rashin ƙwarewa, tsadar sufuri da kayan aiki saboda matsalar tsaro ko rufe iyaka, da jinkirin biyan kuɗin gwamnati ma na iya shafar kasuwanci. Noma da sarrafa amfanin gona, noma na dijital, jigilar kaya, kuɗi da sarrafawa suna da amfani sosai a aikace. Ayyukan haƙar albarkatu, man fetur da ma’adinai yawanci suna buƙatar ƙarin jari da ƙarin lasisi. Kasuwanci ya kamata ya tambayi hukumar fannin da ke da alhaki, maimakon ɗauka cewa rijista ta gama-gari tana ba da izinin kowane irin aiki. Canje-canje, dakatar da aiki na ɗan lokaci, cire ɗan kasuwa daga RCCM, rushewa, rufewa da miƙa kasuwanci ga wani suna buƙatar matakan kasuwanci da suka dace. A ƙarƙashin OHADA, tsarin dokokin kasuwanci na yanki, ana iya samun sulhu da warware matsala tun kafin dakatar da biyan basussuka. Bayan wannan mataki, sake tsara kasuwanci ta hanyar kotu ko sayar da kadarori don biyan bashi na iya aiki; akwai sauƙaƙaƙƙun matakai ga wasu ƙananan ƙungiyoyi. Kotunan kasuwanci ke kula da waɗannan shari’o’i, kuma manyan gazawa na iya jawo fatarar mutum ko hukuncin banqueroute.