Ij dintorn an Slòvenja

An Slòvenja, ij dintorn a son capì com l’ambient ëd vita e ël paisagi d’apress a un pòst. A peulo comprende un abitò, la tera confinanta, le strade, ij spassi pùblich, ij rian, ij bòsch, le aziende agrìcole, le zone industrial e le caraterìstiche natural protete. La midema àrea a peul esse gradevòl, ùtil, delicà o ris-chiòsa an manere diferent. N’comuna, dita občina, a l’ha un rol important ant la pianificassion e ij servissi local. La pianificassion territorial, dita prostorsko načrtovanje, a guida andoa a peulo esse situà ij locaj, le atività economiche, l’agricoltura, ël transport, le struture pùbliche e le tere protete. Le regole nazional e regional a peulo influensé ëdcò ste decision. Ël caràter d’un abitò slovèn a riflet sovens ël sò paisagi e la sò stòria. I pais alpìn, ij paìs carstich, le coline da vin, le cità dël fium, le zone periferiche e ij pòst coster a l’han diferent schem edilissi, strade, vedute, condission d’eva e esigense local. Na bona pianificassion a rispetta l’ùtil pràtich e l’identità dël pòst. L’infrastrutura a influensa fòrt la vita ëd tuti ij di. Strade, passagi, transport pùblich, eva potàbil, fognature, eletricità, racòta dij rifiut, access a internet, scole, nègozi e servissi sanitari a fan part dij dintorn. Un pòst bel a peul anco esse dificil da abité se l’acess o ij servissi bàsich a son debòl. Le condission natural a dev esse considerà prima d’ütilisé o cangé la tera. Inondassion, frane, erosion, secherëssa, vent fòrt, calor, incendi dël bòsch e condission ëd l’eva sot tera a peulo tocé ij fàbrich e l’acess. Rian, pendìe ripide, zone paludose, tere carstiche e zone costere a peulo richiedre atension particular. Le atività dij confinant a peulo porté vantagi o disturbi. Agricoltura, silvicoltura, turism, costruzion, trafic, oficine e industrie a dan travaj e servissi, ma a peulo ëdcò causé rumor, polver, odor, lus, congestion o pression su l’eva e la tera. La domanda pratica a l’é com ste atività a s’inserisso ant ël pòst e com riduje ij so efèt. Le modìfiche a na pròprietà a peulo tocé pi che sò proprietari. Tiré giù j’érbo, sigilé la tera, cangé ël drenagi, fé muraje, modifiché j’acess o creé lus tròp fòrta a peul influensé ij visin, ël cors dl’eva, ij habitat, le vedute e la sicurëssa pùblica. Le informassion ëd pianificassion local e ël consèj ëd professionist a son util prima ëd modìfiche important. Na valutassion bona dij dintorn a combina l’osservassion con le informassion local. Fè un gir a different ore, noté le caraterìstiche natural e costrute, parlé con ij resident e controlé le informassion relevant ëd pianificassion e servissi dla comuna. A l’ajuta a vëdde le possibilità e ij lìmit sensa supon che tuti ij pòst slovèn a seguisso la midema regola.