Le calamità an Svizera

Na calamità a l’é un event ch’a causa dann gravi al pont che ij mèz normal local a basto pa për un pò. An Svizera, le possìbij pericol a comprendo per esempi inondassion, frane, valanghe, tempeste, teremòt, incendi ëd bòsch, incident gravi e interuzion ëd la fornidura ch’a duro a long. Ij pericol pi important a dipendo motobin dal pòst. Na valada, na sità, na zona dapress a un’aiva e un comun ëd montagna a l’han ris-c diferent. Le carte local dij pericol, ij cartel e le istrussion a ten-o cont ëd ste diferense. La protezion svizera dla popolassion a l’é un sistema integrà. Tra ij sò partnér a-i son, tra l’àutr, la polissia, ij pompier, ij servissi sanitari, le aziende tecniche e la protezion civila. J’organ ëd comando a coordino ste fòrse quand a-i é da fé tante còse ansema. Quand a-i é un pericol ch’a staga per capitè, le autorità a informo për mèz dij canal d’avertiment, dle sirene e dij rapport ëd situassion. Un alarme general a veul dì che a l’é da fé atension a le informassion e a le istrussion dël govern. Second l’event, a peul esse pi sicur intré an un edifissi, lassé la zona o evité dij percors. An prima batùa, le squadre d’intervent a salvo le përson-e, a rendo sicure le zone pericolose e a tegn-o an funsion ij servissi important. Dapress a-i veno l’agiut a le përson-e, un lòch provissori andova sté, ël ripristin ëd le fornidure e ij travaj ëd neté. A peul passè motobin pi temp për torné a la vita normal che për l’intervent visìbil. La preparassion privada a smorza ël carich për ij servissi d’agiut se l’eletressità, l’aiva, ël transport, le compere o le comunicassion a ven-o interote. A-i van un-a riserva adata, la lus, ij medicament necessari, ij prodot d’igiene, un aparato da scoltà a pile e un pian për ij parent e ij besti. La preparassion a l’ha dij limit ciar. Na riserva a protegg pa da un edifissi ch’a peul crolé, e ij tentativ personaj ëd socors a peulo mette àitre an pericol. A l’é da seguité le barriere, j’ordon ëd evacuassion e le indicassion dël comando d’intervent. Ij prim pass a son na panoramica dij pericol local, un pian për la ca e un-a dotassion d’emergensa ch’a sia a man. Chi ch’a partissipa prima ij compit e ch’a fa ogni tant-a na prova dël pian a peul agì pi prest sota stress.