Eession an Svìssera

An na eession, j’eletor e le eletresse a dan a rappresentant polìtich la responsabilità për un temp determinà. An Svìssera a-i é eession a livel federal, cantonal e comunal. A livel federal, ël pòpol a elegg ël consej Nassionaj (Nationalrat) e, segon ël drit cantonal, ij membr dël consej di Stat (Ständerat). Ël consej Nassionaj e ël consej di Stat a formo ansema l’Assembléa federal. Ël consej Nassionaj a rapresenta la popolassion. So pòst a son distribuì tra ij canton e, an la magior part dij canton, l’eession a segu ël sistema proporcional, ciamà Proporz. Ël consej di Stat a rapresenta ij canton. La procedura d’eession a l’é regolà a livel cantonal e sovens a segu ël sistema magioritàri, ciamà Magorz. Col sistema proporcional, ij partì, le liste e la sò part dij vot a son centraj. D’acòrd con ij document d’eession, j’eletor e le eletresse a peulo gavé dij nòm, ripeté validament un nòm o combiné person-e da liste diferente; sòn a l’é ciamà cumul e panachage. Col sistema magioritàri, ij vot për le singole person-e a son particolarment important. A l’é eleta la persona ch’a riva a l’apogi necessari segon le regole an vigour; a peul esse un second torn. L’Assembléa federal unìa a elegg ël consej federal (Bundesrat) e d’autre cariche federal. Për sòn, la popolassion svìssera a l’eleg nen diretament ël consej federal. Le procedure d’eession, ël drit ëd vot e ij pass pratic a peulo varié da un canton e da na comuna a l’àutra. A fa fede, për sòn, ij document ufissiaj dla eession specifica.