La sanità an Svizera

Chi ch’a viv an Svizera a l’ha an general da avèj un’assicurassion contra le malatie a second dle regole an vigór. L’assicurassion ëd base obligatòria a copr un livel ëd prestassion definì për lege, mentre le polisse integrative a son contrat volontari separà. La primia d’assicurassion, la franchigia e la quota a carich ëd chi ch’a l’é assicurà a son còse diferente. La primia as paga regolarment, la franchigia a l’é un import concordà ch’a resta a carich ëd la përson-a për un periòd, e dapress a peul resta ancora na part dij còst da paghe. Second ël model d’assicurassion, un tratament a comensa an un-a pratica ëd medisna general, an un-a rëd ëd sanità o con un servissi ëd consëj al telefon. Chi ch’a segua pa ël percors previst a peul aveje problema con ël rimborso dij còst. Le farmacie a consèjo për ij disturbi les, ij medicament e për capì se a-i é da andé da un dotor. Se ij sintomi a duro, a son strasordinari o gravi, a l’é important fé na valutassion médica. Për ij tratament pianificà, an general as fissa un apuntament. La carta d’assicurassion, la lista dij medicament e ij document médical ch’a-i son a juto la struttura ch’a fa ël tratament. An caso d’emergensa vera, a conta l’agiut rapid. Për ij problema urgenti ma pa pericolos për la vita, a-i é, second ël pòst, dij servissi medich d’emergensa o àutre prime anpòste regional. Le conte a peulo giré diret tra ël fornidor ëd servissi e l’assicurassion, o arivé prima a la përson-a assicurà. Për sòn a l’é da controlé con ordin le conte, ij rimbors e la documentassion médica. La prevenzion, ël moviment, ël durmì e la sanità mental a fan part ëd la cura dla sanità. Se un-a përson-a a l’é an angustia, la pratica ëd medisna general e ij servissi ëd consëj o specialisà a peulo esse dij prim percors possìbij.