La Svìssra a l'é formà da cantôn e comuni. Për sòn, le scole, la racòlta dël rument, j'orari d'obertura e àutri servissi ëd tuti ij dì a peulo esse organisà an manera diferente an base al pòst andoa ch'a vive. Ant j'incontri ëd tuti ij dì, la pontualità, la fidabilità e na certa distanza cortèisa a son sovent considerà importanti. Un salut svizzer (Grüezi), Bonjour o Buongiorno a fa part ëd j'abitudin an vàire pòst, ma j'usanse a son diferente an base a la region linguìstica e a la situassion. Molta gent a programa j'apontament an anticip. Se a l'é an ritard o a l'ha da anulé, mandé na comunicassion për temp a l'é abitual e a mostra ëd ten-e cont ëd j'àutri. Ant le case con pi apartament, ël reglament ëd la cà a regola la vita ansem. A peul riguardé j'orari ëd quiet, la lavanderìa, le scale, ël rument e ij local condivis. Ël rument a ven dësmentegà sovent e butà via segond le regole local. Ël comun a spiega quand e com as devo buté via ël rument ëd cà (Hauskehricht), la carta, ël véder, ël rument ëd giardin e ij rument special. Le domeniche e le festività a son sovent pi quiete che ij dì ëd travaj. Muti negòssi a resto sarà, e ij travaj rumoros a peulo esse mal visti o limità. Ël contant e le carte a son difus ant la vita ëd tuti ij dì. Le note, le comunicassion oficial e ij document ëd l'assicurassion a venta ten-e an ordin e traté an temp. Ij associassion, ij vicin e j'event local a giuto a anserisse. Chi ch'a domanda con gentilesa e ch'a rispeta le regole local a trova an general an pressa na vita ëd tuti ij dì sicura e fidà.
La vita ëd tuti ij dì an Svìssra
La vita ëd tuti ij dì an Svìssra a l'é ben organisà e a l'é fortement influensà dal comun, dal pòst andoa ch'a vive e da la region linguìstica. La pontualità, ël rispèt për j'àutri e l'osservansa dle regole comun a rendo pi nen complicà la vita ansem. Multe question pratiche as risolvo diretament ant ël comun ëd residenza.
Comensa da le regole ëd to comun e ëd toa cà, përchè a son lor ch'a determin-o tante picole atività. Un calendari, un pòst ordinà për le letre e dle domande fait con gentilesa a prevën-o na quantità ëd problema. Prima, vardé com la gent a gestiss ij local condivis e j'apontament an pòst.
Arivé
Arivé an Svizera a veul dì, registré lòn ch’a it veuv vive, buté an órdin ij document important e conòss ij servissi dël pòst. Comun e canton a l’han còmpit diferent. La lenga, ij visin e ij contat régolar a giuto a sentisse a ca an Svizera.
Shopping
An Svizera as fa shopping da-i supermercà, buteghe specializà, mercà setmanaj e cascine. I press a son normalment ben marcà, ma j'orarij a cangio secondo lòch e di dla smana. A l'é important pianifiché, perchè la domenica tanti negòssi a-i resto seré an Svizera.
Mangé
Ël mangé an Svizera a l'é regional e marcà da pi d'un ambient ëd lenga e cultura. Formagg, patate, pan e prodot ëd stagion a l'han na part an tanti piati cognossù, ma a son mach na part ëd na cüsina varia. A cà, an ristorant e a le invitassion a valgo le regole sèmplissi ëd rispet për j'àutri.
Temp lìber
Ël temp lìber an Svizera a se passa sovens an associazion, pòst ëd cultura, impiant sportiv e natura a portà ëd man. Montagne, lacc e bòsch a dan tante possibilità, ma a-i veul na preparassion adata. Le proposte local a facilito fà conoscensa e conosse la Svizera.
Sanità
La cura dla sanità an Svizera a combina l’assicurassion malatie obligatòria con studi medich, farmacie, ospedaj e àutre servissi specialisà. Për ij disturbi comun a l’é bon sern na prima anpòsta adata, mentre un’emergensa vera a l’ha da riceve agiut sùbit. Ël model d’assicurassion, la franchigia e la quota a carich ëd chi ch’a l’é assicurà a influenso ël percors e ij còst personaj.
Animaj ëd cà
Ij animaj ëd cà an Svizera a devo esse tegnù an manera adata a la sò natura, sicura e con rispet për j'àutri. Second la specie, a-i son obbligh diferent për la cura, ël segn, la dichiarassion o l'entrada. Prima d'avè un animal, a convien valuté con onestà ël temp, la situassion ëd cà, la cura e ij cost continui.
Comunicassion
La comunicassion an Svìssera a l’é marcà da diverse lenghe nassionaj e da costum regionaj fort. Ant la Svìssera ëd lenga tedësca, ant le conversassion a uso spesso ël svìser tedes-ch, mentre che la lenga standard a resta important an scrit. Cortesìa, acord ciari e domande rispetose a giuto dapartut an Svìssera.
Mèdia
Ij mèdia an Svizera a reflèto le diferense tra le region ëd lenga, ij canton e ij livel politic. Radio, television, giornaj, servissi online e mèdia social a dan prospetive diferent. Confronté pi mèdia fidà a giuta a capì mej la Svizera e ël pròpi pòst andova as viv.
Trafik
Ël trafik an Svìssera a collega treno, bus, PostAuto, tram, batèl, bicicleta, percors a pé e strà. Ël trasport pùblich a l’é bin colegà, ma avèj un biliet valid e la conession giusta a resta la responsabilità ëd chi ch’a viagia. La region, l’orari, ël temp e ël teren a influenso ogni viagi.
Abità
Abità an Svìssera a veul sovens dì dovré un apartament an afit con un contrat e regole ëd cà precise. Prima ëd firmé, a l’é da capì ël fit, ij cost accessori, la cauzion, ël verbale ëd consegna e le condission ëd disdetta. Nella vita ëd tut ij di, a son important le regole ëd cà, la lavanderia, ij rifiut e ël rispet për ij vesin.
VivAVia can make mistakes. Check important information.