Lenga an Svizra

Ël multilinguism a fa part dla strutura politica e cultural dla Svizra. Le quatr lenghe naçional a son ël tëdësch, ël françèis, l’italian e ël rumanc, ma a son distribuite diferentement për region. La magior part dij sit a l’ha na lenga principal bin identificàbil. An sla frontiera tra lenghe, an le sità e an ij canton multilingue, pi lenghe a s’incontr-o sovens. An la Svizra tëdësca, tanti a parlo svizzer-tëdësch ën la vita ëd tut ël di. An scritura, sovens a s’usa la lenga standard, che ant ël parlà d’ogni dì a l’é sovens ciamàa tëdësch àut. Ël svizzer-tëdësch a l’é fait ëd tanti dialet e a l’ha nen na forma parlàa d’ogni dì unica e vincolanta. Për chi ch’a l’aprende, ël passagi tra dialet parlà e lenga standard scrita a peul esse difìcil a l’inissi. An la Svizra françèisa e italian-a, la lenga ëd tut ël di e la lenga standard a son an general pi vejine. Prò, ij accent regional, le paròle e le manere ëd dì a resto important. Ël rumanc a comprènd pi idiom e na lenga standard comuna për d’usi particolar. A l’é parlà an manera principal an d’àutri part ëd Grison e a l’é important për l’identità regional. D’àutre lenghe a son ëd gran presensa an la vita ëd tut ël di për via dla migrazion, dla famija, dël travaj e dij raport internassionaj. A gionto n’àutra dimension a le lenghe naçional e për tanti a son part dla so identità personala. Le conossense ëd lenghe a rend-o pi fàcil la scòla, ël travaj, l’amministrassion e ij contat social. Ansem a sòn, le tradussion, la lenga simpla e le conversassion con pasiensa a peulo smorbé j’ostacol.