Scòla an Svìssera

Ël sistema scolastic svìser a l’é organizà an manera federal. I canton a l’han la responsabilità principala; për sòn, ij nòm, ij procediment e certe rèule a peulo varié a seconda dël canton ëd residensa. La scòla publica obligatòria a l’é la strada d’educassion normal për ij cit e ij giovo. Sovens a comprend la scòla d’infanzia o na fase d’intrada ansem, la scòla primària e la secondaria I. Ij comun a organizo sovens la vita scolastica local. A assegn-o ij cit a na scòla e a informo su orari, assistensa, vacanse, via da fé a pé e person ëd contat responsàbij. A s’insegno ij camp fundamental com le lenghe, la matemàtica, la natura, la società, la creassion, la mùsica, ël moviment e ij mèdia. I pian ëd studi e ij nòm ëd le materie concret a peulo varié tra le region ëd lenga e ij canton. Ij insegnant a valuto l’aprendiment con osservassion, travaj, esam e conversassion. I report ëd vot e le forme ëd valutassion a seguo le rèule cantonaj e l’età dij cit. Ant ël passagi a la secondaria I, ij resultat, la cresùa e le procedure local a peulo avèj un ròl. A seconda dël canton, a-i son diferent livel ëd prestassion, model ëd scòla e nòm. Dapress la scòla obligatòria, la formassion professional ëd basa con na ditta formativa e na scòla professional a l’é na strada important. A-i son ëdcò scole ëd cultura general e proposte d’apogi o da ponte për ij giovo sensa na continuità direta. Le scole a colaboro con ij genitor e ij tutori legal. Se a-i son problem d’aprendiment, conflit, disabilità o dabzògn ëd sostegn particolar, a peulo intré an azion ij servissi scolastich e d’àutri specialist.