Lenghe an Svizra

La Svizra a l’é na naçion multilingua. Ël tëdësch, ël françèis, l’italian e ël rumanc a son le lenghe naçional, ma a son pa parlà con la stessa frequensa dapertut. La lenga local a depend an manera principal dla region linguìstica e dël canton. An chèich canton, pi àree linguìstiche a s’incontr-o, për sòn la comun-a precisa a peul esse decisiva. An la Svizra tëdësca, tanti a parlo svizzer-tëdësch ën la vita ëd tut ël di. A la scòla, an le comunicassion scrite e an tante situassion formal, an general a s’usa ël tëdësch standard; për sòn chi ch’a impara a conòss sovens doe forme linguìstiche vejine. An la Svizra françèisa, ël françèis a l’é la lenga principal ëd tut ël di. An la Svizra italian-a a fa l’istess l’italian, mentre che ël rumanc a l’é an manera principal radicà an chèich part ëd Grison. Ij citadin a imparo la lenga d’insegnament local e d’àutre lenghe second ël pian d’istrussion an vigur. L’òrdin, l’inissi e la quantità a peulo cambié tra canton e region linguìstiche. Tanti a parlo ëdcò l’inglèis o na lenga ëd origin dla famija. Sta varietà a peul facilité la comunicassion, ma an cheich cas a peul nen esse na sostitussion për la lenga richiesta localment da le autorità, la formazion e ël travaj. Le conossense linguìstiche a crèisso con ël contat regolar. Lezion, conversassion, letura, media, associassion e situassion pràtiche ëd tut ël di a s’integr-o. Ël multilinguism a vèr-o possibilità ëd studi, ëd travaj e d’incontr, ma a veul temp. Tradussion e interpretarià a peulo giuté për ën temp, mentre che ij document scrit important a venta controlé con atension.