L’ambiënt in Svìssera

Con ambiënt s’intend ël spassi ch’a vivoma diretament ant ël quotidian. A-i intra la cà e sò teren, e peui ël querté, ël pais, ël comun e le campagne e montagne visin. L’ambiënt an Svìssera a peul esse urban, rural, turìstich o segnà da montagne e valade. Për sòn, le distanse, ij percors e j’ofërte disponìbili a càbio motobin da pòst a pòst. Ij comun a pòrto avanti vàire atività ch’a se vedo ant l’ambiënt ëd cà. A peulo esse le strà local, le scòle, la racòlta dij rument, jë spassi pùblich, la pianificassion dël territòri e j’informassion për la popolassion. Tra j’infrastruture ëd tuti ij dì a-i son ël trasport pùblich, ij percors a pé e an bicicleta sicur, le boteghe, jë servissi sanitari ëd basa, l’istrussion e le atività për ël temp lìber. Pa tuti j’ofërte a son ant ël midem comun, për sòn le colegassion regional a son important. Ij spassi pùblich, com-e le piasse, ij parco, jë spassi për giughe e ij senté, a son dovrà da vàire përson-e. La considerassion, la pulìssia e ël rispèt për j’arregole local a giuto a evité ij conflit për l’ùs. Ëdcò ël rumor, ël trafik, l’ombra, ël panorama, ij perìco natural e l’accessibilità dij edifissi a influenso la qualità ëd n’ambiënt. Për còlì un-a cà, a l’é për sòn mej ëdcò vardé lë spassi ch’a-i é an torno, pa mach ël fabriché. La pianificassion svìssera ëd località e territòri a organizza ij vàire us e a svilupa ij pòst abitaje a long tèrmin. Le modìfiche a richiedo sovens d’acòrdi, përchè ij teren privà, j’interès pùblich, ël paesagi e ël trafik a son tuti colegà. Un ambiënt bon a l’ha percors cort, occasion për incontré d’autri e aiut a portà a man. Soe limit a son sovens ël pòch ëd spassi, le struture già esistente, ij besògn diferent e ij temp long për pianifiché.