Mirov bi rêya rêveberiyên herêmî û meclîsên bajaran, hêzên sepandina qanûnê, pergala dadwerî, navendên civakê yên UNHCR, yekîneyên gerok, NGOyan, rêxistinên civaka sivîl, komên civakê û avahiyên nefermî yên malbatî, eşîrî an olî jiyana hevbeş pêk tînin. Rola wan a pratîkî li gorî parêzgehê, rewşa ewlehiyê, belgekirinê, fonan û desthilatdariya ku herêmê kontrol dike diguhere. Li Sûriyeyê nivîsgeheke taxê ya yekgirtî ya neteweyî, rêbazeke navbeynîkirina civakê an gihîştina garantîkirî bi çareseriyeke herêmî tune. Şerê dirêj, veguherîna siyasî ya ji sala 2024-an ve û koçberiya mezin berdewamî bandorê li têkiliyên rojane dikin. Ji Kanûna 2024-an ve, nêzîkî 1.6 milyon penaber û 1.9 milyon kesên koçberên hundirîn vegeriyane, lê nêzîkî 5.5 milyon kes hîn jî koçberên hundirîn in. Herêmên vegerê bi zexta li ser xizmetan, xanî, kar, parastin û hevgirtina civakî re rû bi rû ne. Kesên ku vedigerin cem malbat an hevalên xwe pir in, û zexta li ser cihê lêmanê û xizmetên hevpar dikare bibe sedema nakokiyan di navbera vegeriyan û civakên mêvandar de. Tevgera li cihên giştî li gorî cih û komê bi awayekî girîng diguhere. Li gorî nirxandina heyî, nêzîkî 94% ji vegeriyan û 82% ji civakên mêvandar ragihandine ku tevgera wan azad e; lê bêewlehî, tirs ji revandinê, cebilxaneyên teqemenî, aktorên çekdar, nebûna belgeyên nasnameyê, astengiyên civakî û cudakarî gihîştin ji bo kesên din sînordar kirine. Jin û keçan gelek caran fikarên ewlehiyê anîne ziman, û 16% ragihandine ku rastî tacîz an tirsandinê hatine. Di çaryeka yekem a 2026-an de, bûyerên cebilxaneyên teqemenî bandor li 452 kesan kirin û bûn sedema mirina 153 kesan û birîndarbûna 299 kesan; 72% ji wan bûyeran li herêmên çandiniyê an çêrandinê qewimîn. Ev xetere dikarin gihîştina dibistanan, xizmetan û cihên lîstika zarokan jî sînordar bikin. Cihêrengiya çandî, olî, etnîkî û herêmî bi awayekî fermî tê nasîn, lê tevlêbûna di pratîkê de lawaz dimîne. Jin, ciwan, kesên temenmezin, kesên xwedî astengî, kêmneteweyî, kesên koçberên hundirîn û kesên vegeriyayî gelek caran hewceyê tevlêkirina bi zanebûn di şêwirdarî û biryarên herêmî de ne. Tengasiyên mezhebî û herêmî yên li hin deveran, tevî yên ku bandorê li civakên Elewî li herêmên peravê û têkiliyên Bedewî-Durzi li As-Sweida û Daraa dikin, gihîştina bêalî û temsîla pêbawer bi taybetî girîng dikin. Mirov ji çend rêyan ji bo çareserkirina nakokiyan sûd werdigirin. Di nirxandineke de, ji bo 29% ji pirsgirêkên civakî yên ragihandî malbat an xizmên nêzîk kanala yekem bûn; piştî wan sepînerên qanûnê bi 19%, pergala dadwerî û rêberên civakî an eşîrî her yek bi 16%, rihspî bi 6%, rêberên olî bi 3% û cîran bi 1% dihatin. Çaressazkirina nakokiyan a bingeha wê civak e, hêzeke qanûnî ya yekgirtî nîne: encam girêdayî aktor, herêm û naskirin an sepandina wê ji aliyê desthilatdarên fermî ve ye. Komîsyonên edaleta veguhêz û kesên windabûyî niha hene, lê gihîştina lêgerîna rastiyê, telafiyan, lihevkirinê û vegerandina mafên xanî, erd û milkê hîn sînordar e. Belgekirin, alîkariya qanûnî, navbeynîkirina civakê û şandin bo hêzên sepandina qanûnê an dadgehan dikarin rêgezeke pratîkî pêk bînin, her çend bêewlehî, lêçûn, nebûna baweriyê û temsîla newekhev dikarin wê asteng bikin. Rêveberiyên herêmî, meclîsên bajaran û platformên beşdariyê dikarin civakan di destnîşankirina pêşengiyên hevpar de tevlê bikin. Modelên ku UNDP piştgirî kiriye li Kadi Askar a li Helebê û Bajarê Kevin ê Hemayê di danûstandinên vegerandina civakî yên bi rêveberiya civakê de jin, ciwan, kesên temenmezin, kesên xwedî astengî û kesên koçberên hundirîn tevlê kirine. Qada sivîl a fermî û parastina komeleyan, civîn, rojnamevan û rêxistinên civaka sivîl li her derê wekhev nîne; ji ber vê yekê beşdarbûn dibe ku bi riya platformeke herêmî ya pêbawer, navendeke civakê an tîmeke gerok ewletir an bi bandortir be. Navendên civakê û yekîneyên gerok ên UNHCR, dilxwazên gihîştinê û xizmetên NGO an civaka sivîl dikarin şandin, piştgiriya qanûnî û belgekirina sivîl, piştgiriya tenduristiya derûnî û civakî, xizmetên tundûtûjiya li ser bingeha zayendê û parastina zarokan pêşkêş bikin. Di çaryeka yekem a 2026-an de, 45% ji kesên nirxandî gihîştibûn xizmetên mirovî û 55% negihîştibûn. Di nav kesên ku gihîştine xizmetan de, rêyên ragihandî NGOyên navneteweyî û herêmî bi 38%, komên civakê bi 36%, Neteweyên Yekbûyî bi 15% û saziyên hikûmetê bi 11% bûn. Xizmetên tune, nebûna agahdariyê, nebûna pêşkêşkeran, dûrbûn, bêewlehî, pirsgirêkên belgeyên nasnameyê, astengiyên zayendî û cudakarî hemû bandorê li gihîştinê dikin. Tevlêbûna sivîl bi riya cihên guncav ji bo ciwanan, diyaloga civakê û kanên torên civakî de jî pêk tê. UNICEF ragihand ku di sala 2025-an de 221,587 ciwan beşdarî zêdetirî 400 çalakiyên sivîl bûne û 5.2 milyon kes bi riya diyaloga civakê gihîştine wan. Çil û çar cihên ciwanan di navbera 01/2025 û 01/2026-an de gihîştine nêzîkî 380,000 kesên di navbera 10 û 24 salî de. Kanên dîjîtal dikarin alîkariya belavkirina agahdariya vegerê û girêdana civakan bikin, lê binesaziya zirardar, polarîzasyon, agahdariya şaş û gotina nefretê xetereyan çêdikin; û pergala çareserkirina nakokiyan an moderasyona serhêl a giştî ji bo tevahiya Sûriyeyê nehatiye avakirin. Ji bo navbeynîkirina civakê an xizmetên jiyana hevbeş rêjeyeke heqê an sînorê demê ya neteweyî ya yekgirtî tune; hebûn û şopandina xizmetê girêdayî desthilatdariya herêmî, ewlehî, belgekirin û fonan e.
Jiyana hevbeş li Sûriyeyê
Jiyana hevbeş a rojane li Sûriyeyê ji şertên ewlehiyê, koçberî û vegerê, gihîştina xizmetan, belgekirinê, desthilatdariya herêmî û baweriya di navbera civakan de bandor dibîne. Pergalek yekgirtî ya neteweyî tune ku têkiliyên taxan, navbeynîkirin an beşdariya sivîl rêve bibe; saziyên fermî, rêxistinên alîkariyê, komên civakê û rêberên malbatî, eşîrî an olî gelek caran erkên cuda digirin ser xwe. Danezana Destûrî ya 13 Adara 2025 azadî, taybetmendiyên çandî û mafên milkê nas dike, lê parastin û bicihanîn ne li her derê wekhev in.
VivAVia can make mistakes. Check important information.