Suriye de Xanî

Şertê xanî goreyê 14 wilayetê Suriye zaf cîya yo. Encamê lêkolîna UNHCR ya Çaryeka Yewem 2026 ku 7,120 malbatî girewto nîşan dano ke kesê vegerayî yê penaberan bi piranî di xanîya xwedî, rêzimana mêvanbîyayîşî yan xanîya îcare de rûniştê; kesê vegerayî yê IDP û civakê mêvandar zî heman cûreyê kombinasyonan bikar anê. Zêdetir ji 5.5 mîlyon kesê navxweyî koçber hîn koçber manê, zêdetir ji mîlyonek di cihê koçberî de rûniştê û nêzîkê 4.7 mîlyon kes hewcedarê tamîr yan sererastkerdişê xanî bî. Xwedîtî nîşan nêdano ke xanî beno rûniştış: zirarê avahî, ban û bingeh, derî û kilît, elektrîk û av, paqijî û ewlehî beno astengê rûniştışê ewle bibo. Rêyê bingehîn ê xanî xwedîtîya kesî, îcaraya kesî û mêvanbîyayîşê xizm, heval yan cîranî yê. Penagehê hevpar, kamp û cihê neformal dema xanîya asayî nêesto vebijarkê dinan pêşkêş kenê. Xanîya giştî û kooperatîfî rêyê Wezaretê Karê Giştî û Xanî, Sazîya Giştî ya Xanî û kooperatîfê xanî esto, lê eriş bi projeyê taybetî, şertê qebûlî yan veqetandışî sînorkerdî yo; mafê giştî yê xanîya giştî yan ofîsê xanî yê yekgirtî yê neteweyî nêtesdîq bîyo. Xanî, erd û mal, kurtkirde HLP, belge û nîqaşê girêdayî bi xanî, erd û rûniştışî gireweno. Kontrolê xwedîtî beno ke Mudîriyetê Giştî ya Karê Kadastro yan ofîsê kadastro yê herêmî û qeydan wekî السجل العقاري, قيد عقاري, بيان ملكية û nexşeya kadastro yan beyan kontrol bike. Xizmetê kadastro 3ê Tebaxê 2025 piştî rawestandışa piştî 8ê Çele 2024 dîsa dest pêkerd, lê kapasîte neyekgirtî ya. Xizmetê dîjîtal ku Şam û Dera de ragihandî bî nêwateya demê pêkanîşê neteweyî nîyo. Mîras, rûniştış, belgeyê zirardayî, xwedîtîya nîqaşkerde û belgeyê winda beno prosedurê dadgehî, nûneriya destûrdayî yan şêwirê qanûnî hewce bike. Îcarayê xanî yê nû bi gelemperî goreyê Qanûnê No. 6/2001 yo; peymanê hevgirtî bingeh gireweno û şertê qeyd û heqan estê. Îcaraya qeydkerde beno belgeya pêkanîşker bibo. Kontratê kevn ê berê Sibatê 2001 beno ke hîn di bin rêzikê dirêjkerdişê mecbûrî yê girêdayî bi Fermana Qanûnî 111/1952 de bimano; lewma tarîxê kontrat, rewşa qeyd û belgeya xwedî divê bi baldarî kontrol bibê. Îcara goreyê herêm û rewşî zaf diguhere û nîşaneya fermî ya neteweyî ya pêbawer ku nirxê yekgirtî bido nêesto. Malbat divê barê pereyî ya temam, demê kontrat, qeydkerdiş û xeterê derxistinî binirxîne, nê bi texmînê dollar yan lîreyê Suriye yê giştî. Vegerayîş yan cihguhertiş beno ke erişê xanî, binesazîya bingehîn, çime û ewlehî hemwext lazim bike. Di nav kesê vegerayî yê lêkolînkerde de 39% yê vegerayî yê penaber û 35% yê vegerayî yê IDP erişê xanî yan binesazîya bingehîn wekî astengê giring nîşan da; winda bîyayîşê belge, rûniştış, mîras û nîqaşê xwedîtî zî ewlehîya kirê gireweno. Qanûnê No. 10/2018 ku bi Qanûnê No. 42/2018 guhertî, tenê cihê pêşxistinê bajarî yê tayînkerde gireweno û beno taleb yan nûnerî di demê salekê de lazim bike. Berê pêbawerî bi mafê xwedîtî yan tazmînatî fermana herêmî yan agahî tesdîq bike. Destegê penagehî tamîrê xanî yê zirardayî, malzemeya penagehî yan sazkerdiş, pereyê penagehî piştî nirxandışê teknîkî û alîkarîya kintdemî ya îcare wekî çareya dawîn û goreyê qelsbîyayîşî gireweno. Xizmetê UNHCR bêxerc in. Bernameyê penagehê mirovperwerî bi gelemperî malbatê serokê jin, kesê astengdarbîyayî, malbatê nûkoçber, vegerayî, malbatê zor erişkerde û kesê xanîya nebaş de rûniştî pêşînî keno; destek goreyê hewcedarî yo, nê otomatîk. Îcara, tamîr, qeyd, veguhestiş û xercê belgeyan goreyê herêm û şertan diguhere. Pereyê ragihandî yê USD 50 qey her bûyerê sîvî yan belgeyî di şertê konsolosxaneyî ya Çaryeka Yewem 2026 de heqê xanî yê giştî nîyo.