Саламаттыкты сактоо жана калкты социалдык коргоо министрлиги (MoHSPP) 2021–2030-жылдарга карата Улуттук саламаттык сактоо стратегиясына ылайык улуттук тутумду жетектейт; стратегия 2030-жылга чейин жалпы камтууга өтүүнү көздөйт. Мамлекеттик кызматтарга үй-бүлөлүк медицина, медициналык үйлөр, айылдык саламаттык борборлору, райондук жана шаардык саламаттык борборлору, райондук жана облустук ооруканалар, республикалык ооруканалар, адистештирилген амбулаториялык клиникалар жана диспансерлер кирет. Жеке клиникалар өзгөчө диагностика жана тиш дарылоо үчүн кеңири колдонулат. Баштапкы медициналык жардам биринчи кайрылуу түйүнү болушу керек. Шаардык райондук жана шаардык саламаттык борборлору алдын алуу, диагностика, дарылоо жана калыбына келтирүү кызматтарын көрсөтөт. Айылдык медициналык үйлөр жергиликтүү деңгээлде чектелүү кызмат сунуштайт, ал эми айылдык саламаттык борборлору кеңири жардам берет. Иш жүзүндө жолдомо талап кылуу начар болгондуктан, адамдар дарыгерге же адиске түз кайрыла алышат; айыл жергесинде медайымдар үйгө да барышы мүмкүн. Үй-бүлөлүк дарыгерлердин, адистердин жана ооруканалардын ортосундагы жолдомо милдеттери дайыма эле түшүнүктүү эмес, ошондуктан тейлөөчү алмашканда медициналык жазууларды жана жолдомо документтерин алып жүрүңүз. Калктын дээрлик бардыгы мамлекеттик саламаттык кызматтарына расмий түрдө укуктуу, бирок Тажикстанда толугу менен акысыз жардамга жалпы укук жок. Мурдагы кеңири акысыз жардам тартиби 2003-жылы токтогон. Камтылган жана жеңилдетилген кызматтардын эрежелерин белгилеген Негизги жөлөкпулдар топтому мурдагы пилоттук мезгилден кийин реформаланып келген. Акысыз же арзандатылган дарыланууга укуктуулук кызматка, аймакка, саламаттык программасына жана адамдын жагдайына жараша болот. Ар бир консультацияга милдеттүү түрдө медициналык камсыздандыруу кармоо же алдын ала уруксат алуу боюнча жалпы белгиленген талап жок. Саламаттык сактоо чыгымдары көбүнчө дары-дармекке, диагностикалык тесттерге, узак мөөнөттүү ооруларды дарылоого жана тиш дарылоого байланыштуу. 2021-жылы саламаттык сактоо чыгымдарынын 63.5%ы өз чөнтөгүнөн төлөнгөн; болжол менен ар бир бешинчи үй-бүлө саламаттык сактоого байланыштуу кыйратуучу чыгымга туш болгон. Кирешеси төмөн үй-бүлөлөр жардамды кечиктирүүгө же таптакыр албай коюуга көбүрөөк ыкташат. 2025-жылдын 1-январында Согд облусунун беш районунда жана шаарында башталган жалпы камтуу пилоту аймактык каражат топтоону, калк башына каржылоону, сатып алуучу органды жана баштапкы жана амбулаториялык жардамдын бирдиктүү топтомун колдонот. Аны өлкө боюнча кеңейтүү азырынча камсыздалган эмес. Шашылыш медициналык көйгөй болсо, тез жардам үчүн 03 номерине же мобилдик телефондон 103 номерине чалыңыз. 112 — бирдиктүү шашылыш жардам жана аракет көрүү номери. Операторлор тажик же орус тилдеринде гана сүйлөшү мүмкүн. Райондук, облустук жана республикалык ооруканалар негизги тез жардам жана шашылыш кызматтарды көрсөтөт; адистештирилген шашылыш жардам ооруканалары да бар. Перинаталдык жолдомо жана ташуу кызматтары аймактар арасында бирдей эмес, өзгөчө аралыктар жана байланыш начар жерлерде. Эне-бала кызматтарына кош бойлуулук учурундагы жардам, мекемеде төрөт, төрөттөн кийинки кароо, баланын өсүшүн көзөмөлдөө, эмизүү жана тамактануу боюнча кеңеш, үй-бүлөгө баруу жана күнүмдүк эмдөө кирет. Үй-бүлөлүк дарыгерлер менен медайымдар бул кызматтарды колдойт; перинаталдык жардам биринчи, экинчи жана үчүнчү деңгээлдеги мекемелер боюнча уюштурулат. Пилоттук аймактарда электрондук перинаталдык жолдомо тутуму иштейт. Мекемеде төрөт жана квалификациялуу жардам кеңири таралган, бирок тейлөө сапаты, байланыш жана транспорт жагынан кемчиликтер бар. Өспүрүмдөргө жана жаштарга ылайыкталган кызматтар чектелүү жана аз сандагы мекемелерде гана бар. Улуттук эмдөө программасы баштапкы жардамга интеграцияланган; билдирилген күнүмдүк эмдөөнүн камтуусу акыркы он жылда кеминде 95% бойдон калган. Вакцинага ишенбөө жана жалган маалымат дагы эле тобокелдик жаратууда. Санитардык-эпидемиологиялык кызматтар жугуштуу оорулар, эмгекти коргоо, азык-түлүк коопсуздугу жана айлана-чөйрөнүн саламаттыгы боюнча иштейт. Жугуштуу эмес ооруларды текшерүү жана алдын алуу чектелүү. Жүрөк-кан тамыр оорулары чоң жүк жаратат; кан басымдын жогору болушу, туура эмес тамактануу, кандагы канттын көбөйүшү, тамеки жана алкоголь негизги коркунучтардын катарына кирет. Кургак учук азайганы менен олуттуу бойдон калууда; улуттук ВИЧ программасы антиретровирустук дарылоонун камтуусун жакшырткан, бирок айылдагы тестирлөө жана стигмадан коргоо бирдей эмес. Тамактануу кызматтары бардык аймакта бирдей интеграцияланган эмес. Курч тамактануу жетишсиздигин бирдиктүү башкаруу оор учурларды дарылоого жардам берет. Келтирилген демографиялык жана саламаттык изилдөөсү (DHS) менен ЮНИСЕФ маалыматтарына ылайык, балдардын ондон төрттөн көбүндө аз кандуулук бар, ал эми 18%ында бою өспөй калуу катталган. Психикалык саламаттык жана психосоциалдык кызматтар, өзгөчө өспүрүмдөр үчүн, бытыранды жана жетишсиз өнүккөн. Мектеп психологдору болжолдуу муктаждыктын үчтөн бирин гана камтыйт. Купуя кеңеш берүү, теңтуштардын колдоосу жана жаштарга ыңгайлуу кызматтар өнүгүп жатат, бирок өлкө боюнча ишенимдүү кризистик жол жок. Улуттук маанилүү дары-дармектер тизмеси 1994-жылдан бери бар жана 2024-жылы улуттук деңгээлде жаңыртылган. MoHSPP дары-дармектин чектелүү түрүн борборлоштуруп сатып алат, калганын мекемелер өздөрү алышат. Амбулаториялык дары-дармек мамлекеттик камтуудан көп учурда тышкары калат же кошумча төлөм талап кылат. Айыл жергесинде жеткиликтүүлүк жана баанын көтөрүмдүүлүгү начарыраак, баалар ар башка, жасалма же сапатсыз продукция коркунучу бар. Генерикалык дары боюнча көрсөтмөлөр бар, бирок алардын аткарылышы туруктуу эмес. Мамлекеттик стоматологиялык мекемелер да, жеке клиникалар да жардам көрсөтөт; шашылыш тиш дарылоо жана айрым аялуу топтор үчүн расмий түрдө акысыз жеткиликтүүлүк болушу мүмкүн, бирок күнүмдүк тиш дарылоо негизинен жеке жана акы төлөнүүчү. Тоолуу Бадахшан автоном облусунда жеткиликтүүлүк өзгөчө чектелүү. Өнөкөт ооруну көзөмөлдөө жана үйдө кароо саясаттын максаттарына кирет, бирок медайымдык жана узак мөөнөттүү жардамдын көбүн үй-бүлөлөр дагы эле камсыздайт. Калыбына келтирүү кызматтары бытыранды; калыбына келтирүүгө же көмөкчү технологияга муктаж адамдардын жарымынан көбү ага жете албайт. Паллиативдик жардам баштапкы баскычта: айрым онкологиялык жана кургак учук ооруканаларында стационардык кызматтар, медайымдык жардам көрсөткөн беш аймактык оорукана, ошондой эле Душанбе жана Тоолуу Бадахшан автоном облусунда көчмө же күндүзгү топтор бар. Үйдө көрсөтүлүүчү кеңири пәнаралык паллиативдик жардам өлкө боюнча кызмат эмес, стратегиялык максат бойдон калууда.
Тажикстандагы саламаттык сактоо
Тажикстандын саламаттык сактоо тутумуна мамлекеттик баштапкы жардам, ооруканалар, адистештирилген кызматтар жана жеке тейлөөчүлөр кирет. Медициналык үйлөр жана райондук же шаардык саламаттык борборлору алгачкы кайрылуу кызматтарын көрсөтөт; ооруканалар татаалыраак дарылоону жана шашылыш жардамды камсыздайт. Мамлекеттик жардам расмий түрдө дээрлик бүт калкка жеткиликтүү, бирок акысыз дарылоо жалпы кепилденбейт, ал эми дары-дармек, диагностика жана тиш дарылоо үчүн көбүнчө өз чөнтөгүнөн төлөө талап кылынат.
VivAVia can make mistakes. Check important information.