هنر دِ ترکمنستان

سامانهٔ هنرِ ترکمنستان نهادهای فرهنگیِ دولتی ره با فعالیتِ حرفه‌ای، آماتوری و غیررسمیِ خلاقانه کنارِ هم داره. هنرِ دیداری نقاشی، گرافیک، مجسمه‌سازی، نقش‌مایه‌های ملی، فرش، گلدوزی، جواهر و پوشاک ره دربرگیره. موزهٔ دولتیِ هنرهای زیبا، مرکزِ نمایشگاه‌های هنرهای زیبا، اتحادیهٔ هنرمندانِ ترکمنستان، مدرسهٔ دولتیِ هنرِ ترکمن و نهادهای فرهنگیِ منطقه‌ای نمایشگاه، مسابقه و آموزشِ هنری ره پشتیبانی کِننه. عنوان‌های دولتیِ «هنرمندِ مردمی» و «هنرمندِ شایسته» دستاوردِ حرفه‌ای ره به‌رسمیت شناسننه. موسیقی سنت‌های شفاهیِ فولکلوریک و کلاسیک ره دربرگیره. خوانندگانِ باغشی، نوازندگانِ سازنده و اجراکنندگانِ دوتار، قیجاق و تویدوک هم از راهِ آموزشِ کنسرواتوار و مدرسه‌های موسیقی و هم از راهِ انتقالِ استاد و شاگرد کار کِننه. کنسرواتوارِ ملیِ ترکمنستان به‌نامِ مایا کولیوا و برنامه‌های موسیقیِ مردمی و بخشی مسیرهای رسمی فراهم کِننه. کوشت‌دپدی و هنرِ ساخت و موسیقیِ دوتار در فهرست‌های میراثِ فرهنگیِ ناملموسِ یونسکو به‌رسمیت شناخته وانه. ترکمنستان در مجموع ده عنصرِ میراثِ فرهنگیِ ناملموسِ ثبت‌شده داره. زندگیِ ادبی به‌ویژه بر ماغتومقلی پیراقی، موزهٔ دولتیِ ادبیات به‌نامِ دولت‌ممد آزادی در شهرِ آرکاداغ، کتابخانهٔ دولتی، ترجمه‌ها، نشست‌های خوانش و برنامه‌های ادبی‌ـ‌موسیقایی تکیه داره. حماسه‌های شفاهی هم همچنان اهمیت دارنه؛ هنرِ حماسهٔ گوراوغلی به‌رسمیت شناختهٔ یونسکوئه. فیلم یک زمینهٔ رسمیِ فرهنگیه که ترکمن‌فیلم، سینماها، جشنواره‌ها و مشارکتِ بین‌المللی پشتیبانی‌اش کِننه، هرچند دادهٔ مستقل و قابل‌اتکا دربارهٔ تولید، مخاطب و بازار محدوده. هنرهای اجرایی شامل نمایش، درامِ موسیقایی، اپرا و باله، تئاترِ جوانان، عروسکی و سیرک، و نیز تئاترهای منطقه‌ایه. نمونه‌ها تئاترِ ملیِ موسیقی و درامِ ماغتومقلی، تئاترِ اصلیِ آکادمیکِ درام و تئاترِ ملیِ درامِ آلپ ارسلان ره دربرگیره. قانونِ تئاترِ ۲۰۱۴ چارچوبِ حقوقی فراهم کِنه و عنوانِ ملی یا آکادمیک از راهِ رویه‌های دولتی داده وانه. معماری و طراحی در کنارِ هنرِ کاربردی و بناهای فرهنگی ارزشِ فرهنگی حساب وانه. کارِ پاسداری با چهار اثرِ میراثِ جهانیِ یونسکو در ترکمنستان، از جمله مروِ باستان، کهنه‌اورگنج، نسا و کریدورِ جادهٔ ابریشم پیوند داره. برای عکاسی و هنرِ دیجیتالی در پژوهشِ موجود مسیرِ دولتی، انجمن، بازار یا سامانهٔ آموزشیِ جداگانه‌ای تأیید نشده. پس می‌شه از راهِ زمینه‌های گسترده‌ترِ هنرِ دیداری، طراحی و حقِ مؤلف پی‌گیری‌شان کرد، بی‌آنکه وجودِ نهادی ویژه فرض وانه. ادارهٔ بررسیِ میراثِ فرهنگیِ ناملموس که در ۲۰۱۴ ایجاد شده، وزارتِ فرهنگ، موزه‌ها و نهادهای فرهنگیِ دیگر از پاسداری پشتیبانی کِننه. نمونه‌های به‌رسمیت‌شناخته‌شده شاملِ فرش‌بافی، ابریشم‌بافی، سوزن‌دوزیِ ترکمنی، آراستنِ اسب و میراثِ پیوندخورده با نوروزه؛ ولی پرورشِ اسب و جشنواره‌ها، مگر آن‌که جنبهٔ هنری یا فرهنگیِ عمل محور باشد، در زمینه‌های همسایه قرار دارنه. قانونِ فرهنگ، با اصلاحیه‌های نافذ تا ۲۰۲۳، مشارکتِ شهروندان در زندگیِ فرهنگی، استفاده از سازمان‌های فرهنگیِ دولتی، دسترسی به ارزش‌های فرهنگی و آزادیِ انتخابِ فعالیتِ خلاقانه ره تضمین کِنه. قانونِ حقِ مؤلف و حقوقِ مرتبط، شمارهٔ ۲۵۷-IV سالِ ۲۰۱۲، آثارِ ادبی، هنری، فیلمی، موسیقایی، طراحی و معماری ره پوشش دنه؛ مدتِ قانونی معمولاً عمرِ مؤلف به‌اضافهٔ ۵۰ ساله. قواعدِ جداگانه‌ای برای حقوقِ تئاتر و اجرا وجود دارنه. صدورِ ارزش‌های فرهنگی برای نمایشگاه، پژوهش یا فروش اجازه می‌خواد و استفاده از تصویرِ اشیای فرهنگی یا ارزش‌های فرهنگیِ دیگر هم نیازمندِ اجازهٔ رسمی و قراردادِه. نباید فرض کرد مجموعه‌های دولتی آزادانه قابلِ استفاده‌ان. سازمان‌های فرهنگی می‌تونن طبقِ اساسنامهٔ خود خدماتِ پولی ارائه بکنن و محصولاتِ خود ره بفروشن. قیمتِ کنونیِ بلیت، شهریه، دستمزدِ هنرمند و زمانِ تولید میانِ نهادها فرق داره و با اطمینان تأیید نشده. عشق‌آباد و شهرِ آرکاداغ متراکم‌ترین شبکهٔ نهادی ره دارنه؛ در حالی‌که دسترسیِ ولایت و اتراپ معمولاً از راهِ تئاتر، موزه، خانهٔ فرهنگ و سازمان‌های وابسته می‌گذره.