Түрікменстанда бірге тұру

Түрікменстанда күнделікті бірге өмір сүрудің негізгі тәртібін ұлттық заңнама белгілейді, алайда велаяттар мен қала хакимияттары оны әртүрлі іске асыруы мүмкін. Аудандар бойынша сенімді салыстырмалы деректер шектеулі. Генгеш этрап қалаларында, елді мекендерде және генгешликтерде жұмыс істейді. Тұрғындар тұрғын үй кешені, даңғыл, көше немесе көппәтерлі үй үшін аумақтық қоғамдық өзін-өзі басқару органын құруды ұсына алады, жиналыс өткізіп, ашық дауыс беру арқылы ақысыз жұмыс істейтін басшыны көпшілік дауыспен сайлай алады. Тіркеу Генгеште немесе жергілікті атқарушы органда жүргізіледі. Генгеш мүшелері бес жылға сайланады. Олардың міндеттеріне жергілікті даму, бюджет пен мүлік, азаматтардың өтініштері, қоғамдық тәртіп, әлеуметтік қолдау, коммуналдық қызметтер және зираттар кіреді. Тұрғындар абаттандыру немесе әлеуметтік қажеттіліктер үшін ерікті үй шаруашылықтары жинағын ұйымдастырып, қоғамдық бақылау жүргізуді сұрай алады, бірақ бұл органдар сот дауларын шешпейді. Үйлену тойы мен рәсімдерге қатысты ұсынымдар да жергілікті деңгейде берілуі мүмкін. Қоғамдық іс-шаралар «Бұқаралық іс-шаралар туралы» заңмен реттеледі. Ұйымдастырушылар әдетте іс-шарадан 10–15 күн бұрын жергілікті атқарушы органға жазбаша хабарлайды. Жергілікті органдар рұқсат етілген орындарды белгілейді, ал іс-шаралар әдетте 7:00-ден 22:00-ге дейін өткізіледі. Топтық пикет үш күнге дейін созылуы мүмкін, ал көрсетілген ережелер бойынша жеке пикетке алдын ала хабарлау талап етілмейді. Ұйымдастырушы кәмелетке толған тұрғын немесе тіркелген ұйым болуы керек және тәртіп пен қауіпсіздікке жауап береді. Қатысушылар алкоголь әкеле алмайды, көлік қозғалысына кедергі жасай алмайды, мүлікке немесе мәдени нысандарға зиян келтіре алмайды. Ұйымдастырушылар мен қатысушылар іс-шараны өз қаражатынан қаржыландырады; шетелден қаржыландыруға тыйым салынған. Бұзушылықтар ескертуге, айыппұлға немесе 10 күнге дейін, ал қайталанған бұзушылық үшін 15 күнге дейін әкімшілік қамаққа әкелуі мүмкін. Түрікменстан — зайырлы мемлекет. Заң кез келген дінді ұстану немесе ешбір дінді ұстанбау бостандығын мойындайды және мәжбүрлеуге тыйым салады; шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға да ресми түрде тең қатынас жасалуға тиіс. Діни ұйымдар тиісті комиссияның қарауынан кейін Әділет министрлігі арқылы тіркеледі. Өтінішке әдетте жарғы, құрылтайшылар туралы мәлімет, заңды мекенжай және тіркеу алымы қажет. Шешім әдетте бір ай ішінде, ал сараптамалық тексеру қажет болса үш айға дейін қабылданады. Тіркелмеген діни қызметке тыйым салынған. Нәсілдік кемсітушілікті жою комитетінің (CERD) есептерінде әкімшілік кедергілер, орыс тілінен өзге тілдердегі азшылық мектептері мен материалдарының шектеулілігі, 2022 жылғы санақтан кейін этникалық құрам туралы ашық деректердің толық болмауы және азшылық өкілдігінің аздығы көрсетілген. Түрікмен тілі — мемлекеттік тіл, ал орыс тілі ұлтаралық қатынаста кеңінен қолданылады. Әдетте «прописка» деп аталатын тұрғылықты жер бойынша тіркелу ережелері мен жүріп-тұру шектеулері босқындар мен азаматтығы жоқ адамдарға қосымша қиындық туғызуы мүмкін. Қоғамдық бірлестіктер — жергілікті, аумақтық, ұлттық немесе халықаралық деңгейде жұмыс істей алатын ерікті, өзін-өзі басқаратын коммерциялық емес ұйымдар. Тіркелу үшін құрылтайшылар, жарғы, құрылтай жиналысының хаттамасы, заңды мекенжай және Әділет министрлігі арқылы төленетін алым қажет. Тіркелмеген бірлестіктерге тыйым салынған; мемлекеттік қадағалау ескерту берілгеннен кейін сот арқылы қызметті алты айға дейін тоқтатуға әкелуі мүмкін. Еріктілер туралы заң тіркелген еріктілер ұйымдары мен бағдарламаларын таниды. Ресми түрде хабарланған ұйымдасқан қатысу түрлеріне әйелдер, жастар және кәсіподақ ұйымдары мен Қызыл Жарты Ай кіреді, ал тәуелсіз азаматтық кеңістіктің мүмкіндіктері шектеулі. Бейтарап, жалпы мақсаттағы делдалдықты қамтамасыз ететін, тікелей деректермен расталған хөршілестік орган жоқ. Генгеш өтініш қабылдап, қоғамдық бақылау жүргізіп, органнан шара қолдануды сұрай алады. Шағымды жоғары тұрған органға, прокурорға немесе сотқа да беруге болады. Әкімшілік құқық бұзушылыққа қатысты сот талаптарына, әдетте, бұзушылық туралы білген күннен бастап бір жыл беріледі; әрекет етуден бас тартылған немесе әрекет жасалмаған жағдайда мерзім үш ай, ал сотта қарау мерзімі он күн деп көрсетілген. Омбудсмен азаматтардың, шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың мемлекеттік және жергілікті органдарға, кәсіпорындарға және жеке сектор субъектілеріне қатысты қол қойылған шағымдарын қабылдайды. Омбудсменге жүгіну сотқа баруға кедергі болмайды және мемлекеттік баж алынбайды. Қоғамдық тәртіптің тікелей бұзылуы немесе оған төнген қатер туралы полицияға не Ішкі істер министрлігінің басқа арналарына хабарлау керек. Көппәтерлі үйлерде меншік иелері ортақ мүлікті қоғамдық өзін-өзі басқару негізінде басқару үшін тұрғын үй-жайлар меншік иелерінің товариществосын (товарищество собственников жилых помещений) құра алады. Әр меншік иесі ортақ мүлікті өз үлесіне сай пайдаланады және оны күтіп ұстау, жөндеу мен басқару шығындарына үлесіне қарай қатысады. Тұрғындар көршілерін құрметтеп, өрт қауіпсіздігі, санитарлық және экологиялық ережелерді сақтауға тиіс. Үйдің жалпы жиналысы нақты үй ережелерін, төлем мөлшері мен мерзімін жергілікті деңгейде белгілейді. Жалпыұлттық, отбасыдан тыс бірге тұру жүйесі немесе соған балама бөлек көршілестік медиациясы бар екенін тікелей растайтын дерек жоқ. Ресми сайттар мен Бірыңғай портал қауіпсіз қолжетімділікті, электрондық өтініштер мен шағым беру функцияларын ұсынады. Интернет ережелері хабар жіберушіге жауапкершілік жүктейді, тиісті жағдайларда интернет-басылымдарды тіркеуді талап етеді және операторларға пайдаланушы мен қызмет деректерін кемінде 12 ай сақтауға әрі соттың немесе құқық қорғау органының сұрауы бойынша ашуға мүмкіндік береді. Соңғы халықаралық есептерде интернет пен телекоммуникация шектеулері, соның ішінде VPN бұғатталуы немесе байланыс үзілуі туралы мәлімдемелер сипатталған. Сондықтан онлайн азаматтық өзара іс-қимылдың заңдық және практикалық белгісіздігі анықталған органға жазбаша ресми шағым беруге қарағанда жоғары.