کار در ترکمنستان

در ترکمنستان، قرارداد трудовой договор همان قرارداد کاری‌یه که کار، دستمزد، شرایط کار و وظیفه‌های کارگر را روشن کونه. کارِ مزدبگیریِ وابسته تنها یک بخش از بازار کاره: سرشماری ۲۰۲۲ شمار ۲٬۳۱۱٬۱۹۲ آدمِ شاغلِ سن کار را ثبت کرد؛ از این میان ۱٬۳۳۵٬۳۱۸ نفر کارمند بودند و ۱٬۰۹۰٬۹۱۰ نفر در بنگاه‌ها، سازمان‌ها یا اداره‌ها کار کردند. کشاورزی، کار خانه، کسب‌وکار فردی و شکل‌های دیگر کار جدا حساب بَونن و نباید خودبه‌خود کارِ مزدبگیریِ وابسته حساب بَونن. آدم می‌تواند مستقیم به کارفرما درخواست بدهد، در ادارهٔ دولتی اشتغال نام‌نویسی بکند یا از درگاه اشتغال جمعیت که وزارت کار و حمایت اجتماعی جمعیت اداره کونه استفاده بکند. ادارهٔ اشتغال، بی‌آنکه از کارجو هزینهٔ معرفی بگیرد، آگهی کار، راهنمایی، کاریابی، راهنمایی شغلی، آموزش، بازآموزی و افزایش مهارت می‌دهد. اداره‌های محلی کار و اشتغال در شهرها و مرکزهای اتراپ کارجو ثبت کونن، آگهی جمع کونن و برنامهٔ کاریابی برگزار کونن. درگاه، آگهی بنگاه‌های گوناگون، اداره‌های دولتی و کسب‌وکارهای فردی را نشان دِنه. کارجو می‌تواند آموزش، پیشینهٔ کار و شغل دلخواه را ثبت بکند؛ اما پیش از درخواست، باز بودن جای کار و شرایطش را بررسی بکند. معرفی خصوصی برای کار در خارج به شخصیت‌های حقوقیِ دارای مجوز محدود بونه؛ شهروندان ترکمنستان برای کار بیرون از کشور از روش ملی پیروی کونن. شهروندان حق دارن حرفه، کار و جای کارشان را انتخاب بکنن. شهروندان خارجیِ دارای اقامت دائم و بی‌تابعیت‌ها عموماً زیر قانون کار همان حق‌های شغلی را دارن، گرچه برای نیروی کار خارجی ممکن است قانون‌های جداگانهٔ کابینه اجرا بَونن. نپذیرفتن بی‌دلیلِ کارجو ممنوعه. کارجو می‌تواند دلیل رد شدن را کتبی بخواهد و کارفرما باید ظرف سه روز بدهد. قانون در برخی وضعیت‌ها حمایت ویژه می‌دهد؛ از جمله معرفی با سهمیه، دانش‌آموختهٔ مأمور به کار، کارگر باردار، پدر یا مادرِ کودک زیر سه سال و برخی سربازهای وظیفه که برگشتن؛ اما حق قانونی و دسترسی واقعی ممکن است یکی نباشن. مدرک‌های معمول استخدام شامل کارت هویت یا گذرنامه، مدرک ثبت نظامی اگر لازم بونه، трудовая книжка یا دفترچهٔ کار (به‌جز شغل نخست و بعضی کارهای دوم)، و دانشنامه یا مدرک مهارت اگر آن شغل بخواهد می‌باشد. گواهی پزشکی یا مدرک دیگر را فقط وقتی می‌توان خواست که قانون روشن گفته باشد. کارفرما حق نداره مدرکی بخواهد که برای آن شغل از دید قانون لازم نیه. هزینهٔ رسمی معرفی کارجو پیدا نشد؛ هزینهٔ پزشکی و مدرک هم به شکل یک مبلغ یکسان کشوری منتشر نشده. استخدام معمولاً با درخواست کتبی و فرمان استخدام کارفرما شروع بونه. کارفرمای فردی با کارگر قرارداد کار امضا کونه. اگر کارفرما با آگاهی خودش کسی را سر کار بگذارد، حتی اگر کاغذبازی کامل نیه، رابطهٔ کاری می‌تواند پدید بیاید. فرمان استخدام باید تا سه روز تقویمی پس از شروع واقعی کار صادر بونه. کارگر باید ظرف سه روز با امضا از آن آگاه بونه و می‌تواند نسخه بخواهد. کارفرما باید کار، مزد، حق و وظیفه، آیین‌نامهٔ داخلی و شرط‌های ایمنی را توضیح بدهد. قرارداد کار می‌تواند بی‌مدت یا مدت‌دار بونه. قرارداد مدت‌دار حداکثر پنج ساله و تنها برای دلیل غیرهمیشگی یا دلیل قانونیِ دیگر مجازه؛ مانند جانشینی، کار فصلی یا موقت، وضعیت اضطراری، مأموریت خارجی، کار در کسب‌وکار کوچک یا نزد کارفرمای فردی، آموزش یا کار دوم. کارفرما نباید با قراردادهای مدت‌دارِ پشت‌سرهم از تضمین‌های کاری شانه خالی بکند. اگر کارگر پس از پایان مدت همچنان کار بکند و هیچ‌یک از دو طرف رابطه را پایان نداده باشن، قرارداد بی‌مدت می‌شود. دورهٔ آزمایشی معمولاً حداکثر سه ماهه؛ برای سرپرست بنگاه، جانشین، حسابدار ارشد و سرپرست شعبه حداکثر شش ماهه. در چند وضعیت حمایت‌شده دورهٔ آزمایشی ندارن؛ از جمله کارگر زیر ۱۸ سال، دانش‌آموختهٔ گماشته‌شده در رشته‌اش، کارگر دارای معلولیت، کارگر موقت یا فصلی، برخی وضعیت‌های بارداری و نگهداری کودک، انتقال و برخی انتصاب‌های انتخابی یا رقابتی. اگر کارفرما به‌دلیل نتیجهٔ ناموفق آزمایش بخواهد کار را پایان بدهد، باید دست‌کم سه روز تقویمی پیش‌تر کتبی خبر بدهد. کارگر هم می‌تواند با سه روز تقویمی خبر در دورهٔ آزمایشی کار را ترک بکند. سن معمولِ کمینه برای کار ۱۸ ساله. کارِ جوان‌ترها تنها در زمینه‌های هنریِ محدودی چون سینما، تئاتر، کنسرت یا سیرک مجازه؛ رضایت خود کارگر، پدر یا مادر یا سرپرست، و ادارهٔ سرپرستی لازم بونه و باید آموزش، سلامت و رشد اخلاقی‌شان حفظ بونه. کارگر ۱۶ تا ۱۸ سال حداکثر ۳۶ ساعت در هفته و کارگر زیر ۱۶ سال حداکثر ۲۴ ساعت کار کونه. در زمان کار، کارگر وظیفهٔ توافق‌شده را انجام دِنه، از آیین‌نامه و دستور ایمنی پیروی کونه و معاینهٔ پزشکیِ لازم را می‌گذرونه. کارفرما باید کار توافق‌شده، محیط امن و بهداشتی، مزد برابر برای کار هم‌ارزش، پرداخت کامل و به‌موقع، آگاهی از مزد و کسری‌ها، بیمهٔ بازنشستگی، ثبت ساعت کار، آموزش و ایمنی، و سازگاریِ مناسب برای کارگر دارای معلولیت فراهم بکند. هفتهٔ معمول کار حداکثر ۴۰ ساعته. برنامه می‌تواند پنج روز کار و دو روز استراحت، شش روز کار و یک روز استراحت یا نوبت‌کاری باشد. کار شبانه از ۲۲:۰۰ تا ۰۶:۰۰ است و شیفت شب معمولاً یک ساعت کوتاه‌تر می‌شود. کار نیمه‌وقت با توافق دو طرف ممکنه. در وضعیت‌های مشخص، از جمله بارداری، نگهداری کودک زیر ۱۴ سال یا کودک دارای معلولیت زیر ۱۸ سال، یا نگهداری خویشاوند بیمار، کارفرما باید به درخواست، ساعت کار را کم بکند. اضافه‌کاری حداکثر چهار ساعت در دو روز پیاپی و ۱۲۰ ساعت در ساله. کارگر باردار و زیر ۱۸ سال را نمی‌توان به اضافه‌کاری گماشت. شیفت حداکثر ۱۲ ساعته و فاصلهٔ استراحت میان شیفت‌ها معمولاً دست‌کم ۱۲ ساعته. استراحت غذا معمولاً یک تا دو ساعت است و اغلب پس از چهار ساعت کار داده می‌شود. مرخصی باحقوق سالانهٔ پایه ۳۰ روز تقویمیه. کارکنان آموزشی و سرپرست‌های آموزش، و کارگران دارای معلولیت ۴۵ روز می‌گیرن؛ پژوهشگران برای دورهٔ دکتری ۴۵ روز و برای پژوهشِ درجهٔ نامزد ۳۶ روز می‌گیرن. کارگر معمولاً پس از ۱۱ ماه کار پیوسته نخستین مرخصی سالانه را می‌گیرد. کارفرما باید دست‌کم ۱۵ روز پیش از آغاز مرخصی خبر بدهد. کار خطرناک دست‌کم سه روز مرخصی اضافه می‌تواند داشته باشد. مرخصی بی‌مزد برای دلیل موجه عموماً سالی ۱۰ روزه، اما برای گروه‌های مشخص بیشتره. هنگام پایان کار، مرخصی سالانه و اضافهٔ استفاده‌نشده جبران مالی می‌شود. از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵ کمینهٔ مزد ۱٬۴۱۰ منات بوده است. قرارداد یا توافق جمعی می‌تواند مزد ساعتی یا کارمزدی تعیین بکند، اما مزد قانونی نباید از کمینه پایین‌تر بونه. مزد معمولاً دست‌کم ماهی دو بار پرداخت می‌شود. پول مرخصی باید حداکثر یک روز پیش از آغاز مرخصی پرداخت بونه. به درخواست کارگر، پرداخت می‌تواند نقدی یا به حساب بانکی باشد و کارفرما باید اطلاعات مزد و کسری را بدهد. فرمان سال ۲۰۲۵ مزد ماهانهٔ اداره‌های بودجه‌ای، بنگاه‌های خودگردانِ مالی و انجمن‌های عمومی را ۱۰٪ افزایش داد. کارفرما باید آموزش آغاز کار و ایمنی، سنجش دانش و معاینهٔ پزشکیِ لازم را فراهم بکند. کارگر می‌تواند کارِ تهدیدکنندهٔ جان یا سلامت را گزارش بدهد یا نپذیرد. بنگاه با بیش از ۵۰ کارگر باید خدمت یا کارشناس ایمنی شغلی داشته باشد. قانون رسمی کار اجباری را منع کونه؛ اما ILO در ۲۰۲۴ از ادامهٔ گستردهٔ کار اجباریِ سازمان‌یافته از سوی دولت در برداشت پنبه گزارش داد. پس در کار فصلی و مزرعه‌ای، داوطلبانه بودن استخدام، روشن بودن مزد و ساعت و در دسترس بودن راه شکایت را به‌ویژه بررسی کنید. کارگر معمولاً می‌تواند قرارداد بی‌مدت یا مدت‌دار را با دو هفته خبر کتبی پایان بدهد. در همان دوره می‌تواند خبر را پس بگیرد و برای دلیل فوریِ مشخص، مانند تحصیل یا پذیرفتن سمت انتخابی، تاریخ زودتری ممکن است. دو طرف هر زمان می‌توانند با توافق کتبی قرارداد را پایان بدن. دلیل‌های پایان از سوی کارفرما شامل انحلال، تعدیل نیرو، نداشتن مهارت لازم، غیبت طولانی، تخلف تکراری، غیبت بیش از سه ساعت، مستی، تخلف جدی ایمنی و مدرک جعلی است. انحلال یا تعدیل معمولاً دو ماه خبر کتبی می‌خواهد؛ نداشتن مهارت و پایان قرارداد مدت‌دار عموماً دو هفته، و برخی تخلف‌ها سه روز تقویمی. در تعدیل، اگر جای مناسب در همان بنگاه باشد کارفرما باید پیشنهاد بدهد. بسیاری از اخراج‌های کارفرما، جز موارد استثنا، موافقت پیشین اتحادیهٔ کارگری یا نمایندهٔ دیگر کارگران را می‌خواهد. در آخرین روز کار، فرمان پایان باید دلیل قانونی دقیق را نشان بدهد و کارگر باید دفترچهٔ کار و نسخهٔ فرمان اخراج را بگیرد. به درخواست کارگر، کارفرما ظرف پنج روز گواهی حرفه، مهارت، مدت کار و مزد را می‌دهد. مبلغ‌های نهاییِ بی‌اختلاف در روز اخراج سررسید می‌شوند؛ اگر کارگر غایب بوده و پرداخت بخواهد، روز بعد سررسیدند. انحلال یا تعدیل معمولاً یک ماه میانگین مزد را به‌عنوان غرامت می‌دهد و پرداخت میانگین مزد در دورهٔ کاریابی تا مجموع دو ماه ادامه می‌یابد. ماه سوم ممکن است اگر کارگر ظرف دو هفته به ادارهٔ اشتغال مراجعه بکند و کاری پیدا نشود؛ رد کردن دو پیشنهاد مناسب در سه ماه این ادامهٔ ماه سوم را از میان می‌برد. کارگر می‌تواند اخراج یا انتقال غیرقانونی را از راه نمایندهٔ کارگران، اداره‌های اشتغال یا نظارت، یا دادگاه پیگیری بکند. بازگشت به کار و جبران قانونی ممکنه؛ به درخواست کارگر دادگاه می‌تواند به‌جای بازگشت، دست‌کم سه ماه میانگین مزد حکم بدهد. برنامهٔ توسعهٔ بازار کار تا ۲۰۳۰، اقدام‌هایی برای خدمات دیجیتال کاریابی، داده‌های بازار کار، نوکردن قانون کار، تقویت اداره‌های اشتغال و نظارت ایمنی، بازآموزی و کاریابی بین‌المللی پیش‌بینی کونه. این برنامه‌ها خودبه‌خود حق امروزی ایجاد نکونن.