قانون اساسی و قوانین چارچوب حقوقی دولت ره می‌سازن و مقررات لازم‌الاجرا باید رسماً اعلام بَون. ترکمنی زبان رسمی اَنت. رئیسجمهور، سردار بردی‌محمداف، عالیترین مقام، رئیس کشور و رئیس شاخهٔ اجرایی اَنت. طبق سامانهٔ قانون اساسی مسئول استقلال، بی‌طرفی، تمامیت ارضی، قانون اساسی و حقوق بنیادین اَنت؛ فرماندهٔ کل قوا اَنت و فرمان‌ها، تصمیم‌ها و دستورهایی صادر کنه که سراسر کشور الزام‌آور اَنت. از ۲۰۲۳، خلق مصلحتی عالیترین نهاد نمایندگی قدرت مردم و نهادی قانون اساسی اَنت. رئیسش، قربانقلی بردی‌محمداف، عنوان رهبر ملی ره دارنه. خلق مصلحتی با خلق مصلحتی‌های محلی یکی نیه. مجلس قانون‌گذاری تکمجلسی با ۱۲۵ نماینده، هشت کمیته و دورهٔ پنج‌ساله اَنت. کابینهٔ وزیران نهاد اجرایی و اداری اَنت؛ رئیسجمهور ریاستش ره برعهده دارنه و کابینهٔ تازه تا یک ماه پس از آغاز کار رئیسجمهور تشکیل بَونه. معاونان، وزیران، وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی دیگه کار اجرایی انجام دِن. دیوان عالی و دادگاه‌های دیگه عدالت برقرار کنن. رئیسجمهور قاضی‌ها ره منصوب و برکنار کنه و سامانه دادگاه ویژه نداره. ترکمنستون پنج ولایت دارنه: اَحال، بلخان، داشاغوز، لباب و ماری. عشقآباد و آرکاداغ شهرهایی اَنت که واحد بودجهٔ خودشان ره دارنه. پایین‌تر از ولایت، اتراپ، شهر، قصبه، آبادی، گنجلک و روستا قرار دارنه. ادارهٔ دولتی محلی از راه حکیملیقهای ولایت، اتراپ و شهر انجام بَونه. رئیسجمهور حکیم‌ها ره منصوب و برکنار کنه و اونا توی ادارهٔ دولتی پاسخگو اَنت. خلق مصلحتی‌های محلی عضو منتخب دارنه و با بودجه‌های محلی، برنامه‌های توسعه و نظم عمومی سروکار دارنه. گنجه‌ش نهاد خودگردانی محلی اَنت، نه بخشی از قدرت دولتی؛ عضو منتخب، بودجه و دارایی خود و اختیار دریافت عوارض محلی دارنه و آرچین ریاستش ره برعهده دارنه. مرزهای اداری ممکنه تغییر کِنن. مصوبهٔ مجلس در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۵ هفت اتراپ ایجاد کِرده: آلتین‌عصر در اَحال؛ قاراشسیزلیق و گو‌بداگ در داشاغوز؛ دولتلی، فاراب و قارابکول در لباب؛ و اوغوزخان در ماری. وزارت کشاورزی و حکیملیقهای مربوطه مرز و مرکز ره تعیین کنن و از ۱ اکتبر ۲۰۲۵ دادگاه‌های اتراپ هم تغییر کِرده. هر کس به واحد اداری، دادگاه یا مرجع محلی تکیه کنه باید مصوبهٔ جاری مجلس و اجرای محلی ره بررسی کِنه. مردم می‌تونن به رئیسجمهور، مجلس، کابینه، وزارتخانه‌ها، حکیم‌لیق‌ها یا نهادهای گنجه‌ش مراجعه کِنن. دسترسی به خدمت دولتی بر اساس توانایی و صلاحیت حرفه‌ای اَنت، هرچند روند استخدام هر نهاد فرق کنه. دادگاهها در برابر اقدام غیرقانونی نهادهای دولتی، مقامهای محلی و مسئولان حمایت حقوقی فراهم کنن. فرد میتونه برای رفتار غیرقانونی غرامت و کمک حقوقی بخواد؛ کمک رایگان هم هر جا قانون مقرر کِنه در دسترس اَنت. وظیفه‌های عمومی شامل رعایت قانون اساسی و قوانین، پرداخت مالیات و پرداخت‌های لازم دیگه، حفاظت محیط زیست و برای مردان شهروند ترکمن، خدمت سربازی عمومی اَنت. هزینه و مهلت به روند بستگی دارنه؛ اطلاعات موجود برنامهٔ مرکزی واحدی که همهٔ خدمات عمومی ره پوشش بده نشان نَدِنه. سامانهٔ مالی و اعتباری بودجهٔ دولتی در همهٔ سطح‌ها، بانک مرکزی، نهادهای اعتباری و مالی دیگه ره دربرگیره. منات واحد پول ملی اَنت. بانک مرکزی سیاست پولی اجرا کنه، گردش نقد و سامانه‌های پرداخت و تسویه ره اداره کنه، از طلبکار و سپرده‌گذار حفاظت کِنه و ذخایر بین‌المللی ره مدیریت کِنه. درآمد و هزینهٔ برنامهریزیشدهٔ بودجهٔ دولتی ۲۰۲۶ هر کدوم ۱۳۱٬۸۴۵٫۱ میلیون منات اَنت. بودجهٔ متمرکز ۱۱۹٬۷۰۳٫۳ میلیون منات اَنت؛ بودجهٔ سطح اول ۳۶٬۵۰۰٫۰ میلیون منات اَنت و از این مقدار ۲۴٬۳۵۸٫۲ میلیون منات منابع متمرکز اَنت؛ بودجه‌های محلی در مجموع ۱۵٬۵۲۱٫۰ میلیون منات اَنت؛ و ۳٬۳۷۹٫۲ میلیون منات صندوق تعدیل برای آرکاداغ، داشاغوز و لباب اختصاص دَنه. هزینههای حفاظتشده دستمزد، مستمری، مزایای دولتی و بورسیه ره شامل بَونه. سهم مالیات منطقه‌ای برای ۲۰۲۶ جداگانه تعیین وِنه. کسری ممکنه با اوراق قرضهٔ دولتی و/یا ماندهٔ نقد تأمین بَونه و وزارت دارایی و اقتصاد ممکنه وقتی قانون جدید یا اجرای آن لازم کِنه تخصیص بودجه ره تعدیل کِنه. نظارت مالی کنترل بیرونی و درونی ره ترکیب کِنه. دیوان عالی کنترل، وزارت دارایی و اقتصاد، ادارههای مالی و مالیاتی محلی و واحدهای کنترل داخلی قانونمندی، توجیه و کارآمدی ره بررسی کنن. دیوان عالی کنترل و وزارت معیارهای نظارت ره تعیین کنن که نیازمند تأیید رئیسجمهور اَنت. وزارت گزارش‌های فصلی به کابینه می‌ده. موارد مشکوک به جرم یا تخلف اداری به مرجع اجرای قانون یا رسیدگی به تخلف ارجاع بَونه. دادستان کل و دادستان‌های زیرمجموعه قانونمندی ره، از جمله تحقیقات عملیاتی و تحقیقات مقدماتی، نظارت کنن. دادگاهها حمایت قضایی فراهم کنن. بازرس کل یک مقام دولتی اَنت که مجلس از میان سه نامزد پیشنهادی رئیسجمهور انتخاب کِنه. دوره پنج‌ساله اَنت و بیش از دو دورهٔ پیاپی مجاز نیه. شهروند، خارجی و بی‌تابعیت می‌تونن شکایت ارائه کِنن. بازرس کل معمولاً انتظار دارنه فرد اول از روندهای موجود دادگاه یا اعتراض اداری استفاده کِنه. این دفتر ممکنه بدون اعلام قبلی بازرسی کِنه، از جمله در نهاد دولتی، بازداشتگاه و نیروهای مسلح، و گزارش سالانه منتشر کنه. توی ۲۰۲۴ شکایت کتبی در مقایسه با ۲۰۲۳ به تعداد ۱۷ مورد کم و شکایت شفاهی ۷ مورد کم وِنه. قانون اساسی تکثر سیاسی، نظام چندحزبی، آزادی انجمن و آزادی دین ره می‌شناسه. سازمان‌های دینی از دولت جدا اَنت. قانون رسانه رسانهٔ چاپی، پخش و آنلاین ره پوشش دنه و آزادی رسمی اطلاعات و بیان، دسترسی به اطلاعات نهاد دولتی و ممنوعیت سانسور به‌عنوان اصل حقوقی ره مقرر کنه. رسانه‌های دولتی، محلی و آنلاین معمولاً باید ثبت بَون. کابینه سیاست رسانه ره تعیین کنه و نهادهای ناظر تعیین‌شده وظیفه‌های مربوطه ره انجام دِن. محدودیتهای قانونی شامل دعوت به خشونت علیه نظم قانون اساسی، تهدید حاکمیت یا تمامیت ارضی، نفرت و تبعیض، هرزهنگاری و مواد مخدر، اطلاعات نادرست و دخالت در اجرای عدالت اَنت. این چارچوب حقوقی به‌تنهایی سطح عملی تکثر یا اجرای قانون ره ثابت نَکِنه. شورای امنیت دولتی زیر نظر رئیسجمهور کار کِنه. وظیفه‌های امنیتی وزارت دفاع، وزارت کشور، وزارت امنیت ملی، سازمان مرزبانی دولتی، دادستان کل، دیوان عالی، عدالت، گمرک و مهاجرت ره دربرگیره. مسئولیت‌هاشان دفاع از دولت و مرزها، نظم داخلی، پیشگیری از جرم، ایمنی ترافیک و آتش‌سوزی، منافع ملی و ثبات و نظارت بر قانونمندی ره شامل بَونه. دکترین دفاعی دفاع ملی ره دفاعی توصیف کنه و بی‌طرفی دائمی چارچوب گسترده‌تر امنیت و سیاست خارجی ره فراهم کنه. چون محرمانه‌گی، جزئیات دسترسی، هزینه و مهلت وظیفه‌های امنیتی معمولاً از اطلاعات عمومی به‌طور کامل به‌دست نمی‌آد.
دولت در ترکمنستون
ترکمنستون جمهوری ریاستیِ مستقل، دموکراتیک و سکولار با بی‌طرفی دائمی و سرزمین یکپارچه اَنت. سامانهٔ دولتی قانون اساسی، نهادهای ملی و محلی، ادارهٔ عمومی، مالیهٔ عمومی، نظارت، حوزهٔ اطلاعات عمومی و کارکردهای امنیتی حاکمیتی ره دربرگیره. رئیسجمهور شاخهٔ اجرایی ره رهبری و ریاست کشور ره برعهده دارنه؛ خلق مصلحتی و مجلس وظیفه‌های نمایندگی و قانون‌گذاری دارنه.
VivAVia can make mistakes. Check important information.