યુનાઇટેડ કિંગડમમાં નાગરિક કાયદો

યુનાઇટેડ કિંગડમમાં નાગરિક કાયદાનો સામાન્ય અર્થ બિન-ફોજદારી કાયદો અને નાગરિક અદાલતોની કાર્યવાહી થાય છે. તેનો અર્થ એવો નથી કે આખો દેશ ખંડીય યુરોપના કેટલાક દેશોની જેમ એક જ નાગરિક સંહિતાનું પાલન કરે છે. ઇંગ્લેન્ડ અને વેલ્સ, સ્કોટલેન્ડ તથા ઉત્તરી આયર્લૅન્ડની નાગરિક ન્યાયવ્યવસ્થાઓ અલગ છે. સ્કોટલેન્ડમાં ક્યારેક delict જેવા શબ્દો વપરાય છે, જ્યારે ઇંગ્લેન્ડ અને વેલ્સમાં સામાન્ય રીતે tort કહેવાય છે; અદાલતોનાં નામ અને પ્રક્રિયાઓ પણ અલગ હોય છે. કરારના વિવાદો કાયદા દ્વારા બંધનકર્તા ગણાતાં વચનોને લગતા હોય છે. સામાન્ય પ્રશ્નોમાં શું નક્કી થયું હતું, કોઈ શરતનો ભંગ થયો હતો કે નહીં, તેના કારણે શું નુકસાન થયું અને કયો ઉપાય યોગ્ય છે તેનો સમાવેશ થાય છે. કરારની બહાર થયેલું નાગરિક ખોટું વર્તન નુકસાન માટે જવાબદારી ઊભી કરી શકે છે. ઉદાહરણોમાં બેદરકારી, મિલકતને નુકસાન, ઉપદ્રવ, બદનક્ષી અને અમુક સુરક્ષિત હકોમાં દખલનો સમાવેશ થાય છે, જોકે ચોક્કસ નિયમો અલગ અલગ હોય છે. મિલકત અને આવાસ સંબંધિત વિવાદો માલિકી, સીમા, ભાડાપટ્ટા, કબજો, સમારકામ અથવા મિલકતનો કબજો પાછો મેળવવા અંગે હોઈ શકે છે. કૌટુંબિક અને વારસાસંબંધિત બાબતો પણ નાગરિક બાબતો છે, પરંતુ તેમાં ઘણી વાર વિશેષ અદાલતો અને પ્રક્રિયાઓ લાગુ પડે છે. દાવો કરનાર સામાન્ય રીતે નાણાં, કોઈ જવાબદારીનું પાલન, મિલકત પાછી મેળવવા અથવા કોઈ વર્તન અટકાવતો અદાલતી આદેશ જેવા ઉપાયની માગ કરે છે. આધાર વિનાનો, અપ્રમાણસર અથવા બહુ મોડો કરાયેલો દાવો હોય તો અદાલત ઉપાય આપવાનો ઇનકાર કરી શકે છે. નાગરિક દાવો કરનાર વ્યક્તિએ સામાન્ય રીતે નાગરિક પુરાવા-ધોરણ હેઠળ પોતાનો કેસ સાબિત કરવો પડે છે. બંને પક્ષોએ દસ્તાવેજો રજૂ કરવા, સાક્ષીઓના પુરાવા આપવા અને પ્રક્રિયાત્મક સૂચનાઓનું પાલન કરવું પડી શકે છે. વાટાઘાટ, મધ્યસ્થતા, ફરિયાદ-વ્યવસ્થા અને સમાધાનની અન્ય રીતો સમય, ખર્ચ અને તણાવ બચાવી શકે છે. સમાધાનથી એવા વ્યવહારુ ઉકેલો પણ મળી શકે છે જેનો આદેશ અદાલત આપી ન શકે. નાગરિક અદાલતી કાર્યવાહી સાથે ફી, કાનૂની ખર્ચ, વિલંબ, આદેશનો અમલ કરાવવામાં મુશ્કેલી અને અનિશ્ચિતતા જોડાઈ શકે છે. શરૂઆતમાં જ પુરાવા, સમયમર્યાદા, સામેનો પક્ષ આદેશનું પાલન કરી શકશે કે નહીં અને વિવાદ આગળ ધપાવવો યોગ્ય છે કે નહીં તેનો વિચાર કરવો જોઈએ.