संयुक्त अधिराज्यमा फौजदारी कानुन

संयुक्त अधिराज्यमा तीनवटा फौजदारी न्याय प्रणाली छन्: इङ्ग्ल्यान्ड र वेल्स, स्कटल्यान्ड तथा उत्तरी आयरल्यान्ड। तिनका व्यापक सिद्धान्त मिल्दा-जुल्दा भए पनि कसुर, संस्था, अदालतको संरचना, फैसलाका प्रकार, शब्दावली र प्रक्रियामा फरक हुन्छ। फौजदारी मुद्दा समाजविरुद्धको कसुर मानिने आचरणसँग सम्बन्धित हुन्छ। अभियोजन पक्षले सामान्यतया आरोपलाई कडा फौजदारी प्रमाणको मापदण्डअनुसार प्रमाणित गर्नुपर्छ; दोष स्थापित नभएसम्म अभियुक्तलाई निर्दोष मानिन्छ। प्रहरीले उजुरी लिन, घटनाको अनुसन्धान गर्न, प्रमाण जुटाउन, मानिससँग सोधपुछ गर्न, पक्राउ गर्न र कानुनले दिएको तलासी अधिकार प्रयोग गर्न सक्छ। कुनै शङ्कास्पद व्यक्तिले प्रश्नको जवाफ दिन वा महत्त्वपूर्ण निर्णय गर्नुअघि कानुनी सल्लाह पाउने आफ्नो अधिकार बुझ्नुपर्छ। अभियोजनको व्यवस्था क्षेत्राधिकारअनुसार फरक हुन्छ। इङ्ग्ल्यान्ड र वेल्समा Crown Prosecution Service, स्कटल्यान्डमा Crown Office and Procurator Fiscal Service र उत्तरी आयरल्यान्डमा Public Prosecution Service काम गर्छन्। कम र बढी गम्भीर मुद्दाका लागि अदालतमा जाने बाटो फरक हुन्छ। केही मुद्दा निर्णायक मण्डल (ज्युरी) बिना न्यायाधीश वा न्यायिक पदाधिकारीले सुनाउँछन्; सम्बन्धित क्षेत्राधिकारका नियमअनुसार गम्भीर मुद्दाको सुनुवाइमा ज्युरी सहभागी हुन सक्छ। प्रमाणमा साक्षीका बयान, कागजात, भौतिक वस्तु, चिकित्सकीय सामग्री, रेकर्डिङ र डिजिटल तथ्याङ्क पर्न सक्छन्। कुन प्रमाण स्वीकार गर्न मिल्छ र त्यसलाई कसरी चुनौती दिन सकिन्छ भन्ने कुरा नियमले निर्धारण गर्छ। पक्राउ वा अभियोगपछि व्यक्तिलाई रिहा गर्न, हिरासतमा राख्न वा जमानतका सर्त लागू गर्न सकिन्छ। कुनै सर्त उल्लङ्घन गर्नु वा अदालतमा उपस्थित नहुनुले थप गम्भीर समस्या निम्त्याउन सक्छ। दोष स्वीकार गरेमा वा दोषी ठहरिएमा दण्ड दिन, जनतालाई सुरक्षित राख्न, पुनः कसुर गर्ने सम्भावना घटाउन वा भएको क्षति सुधार्न सजाय हुन सक्छ। उपलब्ध सजाय कसुर, परिस्थिति, अघिल्लो अभिलेख र क्षेत्राधिकारमा निर्भर हुन्छ। पीडित र साक्षीले जानकारी तथा सहयोग पाउन सक्छन्, तर प्रत्येक अभियोजन निर्णय उनीहरूले आफैँ नियन्त्रण गर्दैनन्। पक्राउ, हिरासत, अभियोग, हिंसा वा तत्काल जोखिमको सामना गरिरहेको व्यक्तिले ढिलाइ नगरी उपयुक्त सहायता खोज्नुपर्छ।