युनायटेड स्टेट्समधील कामगार कायदा

युनायटेड स्टेट्समध्ये कामगार कायद्याला labor law किंवा employment law असे म्हणतात. तो एकच नियमपुस्तक नाही. संघीय कायदा अनेक मूलभूत संरक्षणे ठरवतो, तर राज्ये आणि स्थानिक सरकारे अधिक कडक नियम घालू शकतात. या व्यवस्थेत कर्मचारी, नियोक्ते, कामगार संघटना आणि कधीकधी स्वतंत्र कंत्राटदार यांचा समावेश होतो. कामगाराचे कायदेशीर वर्गीकरण महत्त्वाचे असते, कारण स्वतंत्र कंत्राटदारांच्या तुलनेत कर्मचाऱ्यांना सहसा अधिक वैधानिक संरक्षणे मिळतात. महत्त्वाच्या क्षेत्रांमध्ये वेतन, कामाचे तास, ओव्हरटाइम, कामाच्या ठिकाणची सुरक्षितता, भेदभाव, छळ, कौटुंबिक आणि वैद्यकीय रजा, वेतनपत्रकाच्या नोंदी आणि बेरोजगारी लाभ यांचा समावेश होतो. काही संरक्षणे ठराविक आकाराच्या नियोक्त्यांनाच किंवा विशिष्ट उद्योगांनाच लागू होतात. युनायटेड स्टेट्समध्ये सामान्यतः इच्छाधीन रोजगार (at-will employment) पद्धत आहे. करार किंवा कायद्यात वेगळे नमूद नसल्यास, कोणताही पक्ष ठरावीक कारण किंवा सूचना न देता रोजगाराचे नाते संपवू शकतो असा याचा अनेकदा अर्थ होतो. तरीही भेदभाव किंवा संरक्षित तक्रारीचा बदला घेणे यांसारख्या बेकायदेशीर कारणांसाठी नियोक्ता एखाद्याला कामावरून काढू शकत नाही. कामगाराकडे वैयक्तिक रोजगार करार, सामूहिक सौदेबाजीचा करार, कर्मचारी पुस्तिका किंवा फक्त तोंडी करार असू शकतो. कामगार संघटनेचा करार वेतन, शिस्तभंगाची कारवाई, वेळापत्रक, तक्रारी आणि कामावरून काढण्याबाबत अतिरिक्त नियम ठरवू शकतो. समस्यांवर अंतर्गत तक्रार, सरकारी संस्था, कामगार संघटनेची तक्रार प्रक्रिया, मध्यस्थी, लवाद किंवा न्यायालयीन खटला यांद्वारे अनेकदा तोडगा काढला जातो. योग्य मार्ग हा समस्या, कामगाराचा दर्जा, नियोक्ता आणि लागू राज्य व संघीय नियमांवर अवलंबून असतो. उपयोगी पुराव्यांमध्ये ऑफर पत्रे, वेतनाच्या नोंदी, वेळापत्रके, धोरणे, संदेश, सुरक्षिततेचे अहवाल, साक्षीदारांची नावे आणि तक्रारींच्या नोंदी यांचा समावेश होतो. स्पष्ट कालरेषा ठेवल्यास काय घडले हे कामगार किंवा नियोक्त्याला समजून योग्य पुढचे पाऊल निवडण्यास मदत होऊ शकते. मुख्य मर्यादा म्हणजे ठिकाणानुसार नियम बदलतात, मुदती लागू होऊ शकतात आणि कामाच्या ठिकाणी अन्यायकारक असलेली प्रत्येक कृती बेकायदेशीर नसते. गंभीर वाद असलेल्या व्यक्तीने कृती करण्यापूर्वी संबंधित राज्य, रोजगाराचा दर्जा आणि संभाव्य संस्था किंवा वकिलाची माहिती मिळवावी.