بیکاری در افغانستان

در آمار نیروی کار، بیکار کسی است که کار ندارد، آماده کار است و فعالانه دنبال کار می‌گردد. این وضعیت با کم‌کاری، یعنی کار کردن کمتر از ساعات لازم یا پایین‌تر از ظرفیت فرد، و غیرفعالی، یعنی در حال حاضر دنبال کار نبودن، تفاوت دارد. کار غیررسمی، کار بدون مزد خانوادگی، فعالیت معیشتی و ساعات کاری بسیار کوتاه می‌تواند میزان بیکاری را پنهان کند. شواهد موجود وجود نظام سراسری جاری افغانستان برای ثبت بیکاری، بیمه بیکاری، کمک‌هزینه بیکاری، جایگزینی درآمد ویژه بیکاری یا گزارش اجباری جست‌وجوی کار را ثابت نمی‌کند. همچنین مهلت درخواست ملی، دوره انتظار، شرط پرداخت سهم، مبلغ کمک‌هزینه، مدت پرداخت یا هزینه خدمت ملی را ثابت نمی‌کند. مراکز خدمات کاریابی تاریخی در کابل و 9 ولایت طی پروژه پیشین سازمان بین‌المللی کار و وزارت کار و امور اجتماعی فعال بودند، اما فعالیت جاری سراسری تأیید نشده است. افراد ازدست‌دهنده کار معمولاً از راه خانواده و آشنایان جامعه، معرفی خصوصی، آگهی‌های آنلاین، کانال‌های شغلی سازمان‌های غیردولتی و سازمان ملل و اطلاعیه‌های رسمی وزارت کار و امور اجتماعی جست‌وجو می‌کنند. راه‌های دیگر بازگشت به درآمد شامل کار روزمزدی، کشاورزی، تجارت کوچک، خوداشتغالی، تولید خانگی، کار مزدی خصوصی، پروژه‌های دولتی یا سازمان‌های غیردولتی، حمایت معیشتی از بازگشت‌کنندگان، کمک به کسب‌وکار خرد و برنامه‌های کوتاه‌مدت کارهای عمومی است. این مسیرها معمولاً پروژه‌محور، محدود به زمان و مکان و وابسته به بودجه‌اند؛ آموزش می‌تواند گذار به کار را پشتیبانی کند، اما خودش کمک‌هزینه بیکاری نیست. کمک بشردوستانه نقدی یا غذایی و برنامه‌های حمایت اجتماعی ممکن است آسیب‌پذیری را هدف بگیرند، نه فقط بیکاری را. واجد شرایط بودن می‌تواند به عواملی مانند خانوار زن‌سرپرست، معلولیت، بارداری یا کودکان خردسال، وضعیت بازگشت‌کننده یا آواره داخلی، آسیب ناشی از بلایای طبیعی، محل، شرایط راستی‌آزمایی و محدودیت‌های جنسیتی یا رفت‌وآمد وابسته باشد. جست‌وجوی کار نیز ممکن است به پول ترانسپورت، ارتباطات یا مدارک نیاز داشته باشد، درحالی‌که تعرفه ملی خدمات بیکاری تعیین نشده است. وضعیت کار بر حسب سن، جنسیت و محل تفاوت شدیدی دارد. بانک جهانی در 2023 بیکاری جوانان را نزدیک 25% گزارش کرد؛ حدود دوسوم افغان‌های بیکار 15 تا 29 سال داشتند و نزدیک 73% جوانان بیکار در مناطق روستایی زندگی می‌کردند؛ این ارقام محدودیت‌های روش‌شناختی و داده‌ای دارند. در اپریل تا جون 2023، مشارکت نیروی کار برای مردان 15 تا 65 سال 86% و برای زنان 43% گزارش شد. محدودیت اشتغال زنان، رفت‌وآمد محدود، موانع آموزشی و محدودیت مشارکت در فضای عمومی ممکن است به‌صورت غیرفعالی ثبت شوند، نه بیکاری. اشتغال در خانوارها برای زنان حدود 6–7% و برای مردان 83–84% گزارش شد؛ در زمینه مورد استناد 2024، 90% خانوارها با شوک اقتصادی روبه‌رو شده بودند.