Travaj an Àustria

Travajé a veul dì fé na prestassion concordà e, ëd sòlit, esse pagà për sòn. A l'Àustria, tanta gent a travaja com travajador dipendent an un raport ëd travaj; àutri a son autonom o a travajo an forme ëd formassion particolar. An un raport ëd travaj, ël datòr ëd travaj a stabiliss ël contorn organizativ dël travaj. Ël travajador a ten a so carich la prestassion ëd travaj e a ciapa na paga, mentre ël datòr ëd travaj a dovrà, tra j'àutre cose, fé na contabilità giusta e garantì condission ëd travaj sicure. Ël contrat ëd travaj a regola la colaborassion concreta. J'importants pont a son l'attività, ël pòst ëd travaj, j'orari, la paga, l'inissi dël raport ëd travaj e le regole për la fin; j'acòrdi a peulo esse scrivù o, an part, concludù an d'àutre manere, ma a dovrìa esse documentà an manera ciara e verificàbil. Na caraterìstica austriaca a l'é l'importansa granda dj'aconòrd colletiv (Kollektivvertrag). A son negocià për branche o categorie professionaj precise e a conten-o sovens paghe minime, classificassion e àutre condission ëd travaj, che un contrat ëd travaj individual a peul nen fé andé a l'arsìa. Anseura dël travaj a temp pien, a temp partìal, a temp determinà e sensa scadença, a l'é l'occupassion marginala, ij raport ëd servissi liber e ël travaj autonom. Ste forme a differisso për l'obedienza a j'istrussion, la protession sociala, le tasse, ël ris-c personal e la libertà ant ël modo ëd travajé. La formassion professionala (Lehre) a uniss ël travaj pratica an n'empresa con l'istrussion ant na scòla professionala. A l'é na via important an Àustria për rivé a na profession riconossùa e a fa diferensa da un pòst ëd travaj ordinari, përchè la formassion e ël travaj a son tuti dui al sentr. Un avìs tipich a parte da la recerca d'un pòst, da la candidatura e da ën coloquio. Dòp l'acòrdi, a ven-o ël contrat o la scheda dël raport ëd travaj (Dienstzettel), l'iscrission a la securtà sociala, l'inissi dël travaj e le paghe o jë stipendij regolar; an cas ëd disocupassion, ël servissi austriach dël mercà dël travaj (Arbeitsmarktservice, AMS) a l'é un pont d'acès central. Ël travaj a dà un'entrà, esperiensa, contat social e possibilisà ëd andé anans. Jë limit a peulo esse, për esempi, ël carich për la salut, n'occupassion nen segura, d'acòrdi nen ciar o n'assemetria ëd poder; për sòn, document ëd capì e na consulensa tempestiva a son important.