ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း

အစောဆုံးသိရှိထားသော ဖြစ်ထွန်းမှုများသည် အခြေချနေထိုင်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်းတွင်းနှင့် ပင်လယ်ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုတို့ကို အားပေးသော မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၄ ရာစုမတိုင်မီကာလအတွက် အထောက်အထားများသည် အစိတ်အပိုင်းအနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ယနေ့ နာရ်စင်ဒီခရိုင်ရှိ ဝါရီ-ဘိတ်ရှ်ဝါသည် ဘီစီ ၃ နှင့် ၄ ရာစုများအတွင်း အစောပိုင်းကုန်သွယ်ရေးနှင့် ခံတပ်မြို့တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ တံဆိပ်ခတ်ပုံပါ ဒင်္ဂါးများ၊ ပုတီးစေ့များနှင့် သံပစ္စည်းများက စီးပွားရေးဆက်သွယ်မှုများကို သက်သေပြသည်။ သမိုင်းဝင် ပွန်ဒရာနဂရာဟု သိကြသော မဟာစထန်ဂါသည်လည်း ဘီစီ ၄ မှ ၃ ရာစုဝန်းကျင်ကတည်းက ခံတပ်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗင်္ဂ၊ ပွန်ဒရာ၊ သမတဋ၊ ဂေါဒါနှင့် ရာဓာကဲ့သို့သော အစောပိုင်းဒေသအမည်များက ဘင်္ဂလား၏ နိုင်ငံရေးစနစ်သည် အမြဲတမ်းတစ်စုတစ်စည်းတည်း မဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ပြသသည်။ မောရိယနှင့် ဂုပတတို့၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုအပြင် ၇ ရာစုတွင် ရှရှန်က၏ အုပ်ချုပ်မှုတို့သည် ဒေသတစ်ခုချင်းထက် ကျော်လွန်သည့် အစောပိုင်းဖြစ်ထွန်းမှုများထဲမှ ပါဝင်သည်။ ၈ ရာစုတွင် ဂေါပါလသည် ပါလာမင်းဆက်အုပ်ချုပ်မှုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယင်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ရာစုနှစ်လေးခုကြာ တည်တံ့ခဲ့သည်။ ဓမ္မပါလနှင့် ဒေဝပါလတို့လက်ထက်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေးနှင့် အသိပညာကွန်ရက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၈ ရာစုမှ ၁၂ ရာစုအထိ တည်ရှိခဲ့သော ပါဟာပူရ်ရှိ ဆိုမာပူရမဟာဝိဟာရသည် အရေးပါသည့် ပညာရေးဗဟိုဌာနဖြစ်ခဲ့သည်။ မိုင်နာမတီ-လာလ်မိုင်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာနေရာများ၊ ကျောက်စာများ၊ မြေသားပုံဖော်ပစ္စည်းများနှင့် ဒင်္ဂါးတွေ့ရှိမှုများက ထိုကာလ၏ ပုံရိပ်ကို ပိုမိုဖြည့်စွက်ပေးသည်။ ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ဆေနာအုပ်ချုပ်မှုသည် ဗြာဟ္မဏဘာသာပုံစံရှိသော နန်းတွင်းစနစ်ကို အားကောင်းစေခဲ့ပြီး ဝိဇယသေနနှင့် လက္ခမဏသေနတို့လက်ထက်တွင် ဘင်္ဂလားကို ကျယ်ပြန့်စွာ နိုင်ငံရေးအရ ပေါင်းစည်းစေခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနန်းတွင်းထောက်ပံ့မှု ကျဆင်းခြင်းနှင့် နောက်ပိုင်းဘာသာရေးပြောင်းလဲမှုများကို အကြောင်းရင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် ရှင်းပြ၍မရပါ။ ဘာ့ခ်တီယာ ခါလ်ဂျီသည် ၁၂၀၄ ဝန်းကျင်တွင် နာဒီယာနှင့် ဂေါရ်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၃ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအတွင်း ဘင်္ဂလားတွင် စူလတန်နိုင်ငံများ တည်ရှိခဲ့သည်။ ပါရှန်းဘာသာစကားကို အုပ်ချုပ်ရေးဘာသာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့လာမှုသည် အုပ်ချုပ်မှု၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ဆူဖီကွန်ရက်များ၊ အခြေချနေထိုင်မှုအသစ်များနှင့် ဒေသခံဘာသာပြောင်းမှုများ အပါအဝင် အပြန်အလှန်ဆက်စပ်သော ဖြစ်ထွန်းမှုများစွာ၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။ သမိုင်းဝင် ခလီဖာတာဘတ်ဟု သိကြသော ဘဂဲရ်ဟတ်သည် ၁၅ ရာစုတွင် ခန်ဂျဟန်လက်ထက်က ဗလီများနှင့် မြို့ပြအစုအဖွဲ့တို့ကြောင့် ပုံသဏ္ဌာန်ရရှိခဲ့သည်။ ၁၅၇၆ တွင် မဂိုအုပ်ချုပ်မှုက ဘင်္ဂလားကို ဘင်္ဂလားဆူဘာထဲသို့ ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ ၁၆၁၀ တွင် အစ္စလာမ်ခန်က မြို့တော်ကို ဒါကာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ဒါကာသည် ကုန်သွယ်ရေး၊ အထည်အလိပ်၊ မြစ်ကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးတိုးချဲ့မှုတို့အတွက် အရေးပါသော ပြည်နယ်ဗဟိုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၈ ရာစုတွင် နဝါဘ်များ အုပ်ချုပ်နေစဉ် ဥရောပကုန်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီများက ၎င်းတို့၏ သြဇာကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ၁၇၅၇ တွင် ပလပ်စီ၌ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ အနိုင်ရခဲ့ခြင်းက ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကို စတင်စေခဲ့သည်။ ၁၇၆၅ တွင် ဒီဝါနီအာဏာ လွှဲပြောင်းပေးခြင်းက အခွန်ဝင်ငွေနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအပေါ် ၎င်းတို့၏ ထိန်းချုပ်မှုကို အားကောင်းစေခဲ့သည်။ ၁၇၉၃ အမြဲတမ်းအခြေချစနစ်က ဇမင်ဒါရီစနစ် (Zamindari-System) မှတစ်ဆင့် ပိုင်ဆိုင်မှု၊ အခွန်တောင်းခံမှုနှင့် စိုက်ပျိုးရေးဆက်ဆံရေးများကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီအုပ်ချုပ်မှုကို ဗြိတိသျှဘုရင်မင်းမြတ်၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုနှင့် တူညီသည်ဟု မယူဆရပါ။ ဗြိတိသျှရာဇ်အုပ်ချုပ်မှုသည် ၁၈၅၈ တွင် စတင်ခဲ့ပြီး လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် နိုင်ငံရေးကို ထပ်မံပြန်လည်ဖွဲ့စည်းစေခဲ့သည်။ ၁၉၀၅ ဘင်္ဂလားခွဲခြားမှုကြောင့် ဒါကာမြို့တော်ထားသော အရှေ့ဘင်္ဂလားနှင့် အာသံ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဆွဒေသီလှုပ်ရှားမှုနှင့် ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် ၁၉၁၁ တွင် ခွဲခြားမှုကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မွတ်စလင်လိဂ်ကို ၁၉၀၆ တွင် ဒါကာ၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အသိုင်းအဝိုင်းအခြေပြု နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများ၊ သီးခြားမဲဆန္ဒနယ်များနှင့် ၁၉၄၇ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယခွဲခြားမှုတို့က အရှေ့ဘင်္ဂလား၊ နောက်ပိုင်း အရှေ့ပါကစ္စတန် ပေါ်ပေါက်လာမှုကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။ ရက်ဒ်ကလစ်မျဉ်းကြောင့် ထွက်ပြေးမှု၊ အိုးအိမ်စွန့်ခွာမှု၊ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ရေရှည်နယ်စပ်၊ နယ်မြေကျွန်းဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အရှေ့ပါကစ္စတန်တွင် ဘာသာစကားကိစ္စသည် အဓိကနိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်တွင် ရဲတပ်ဖွဲ့က ဘာသာစကားလှုပ်ရှားမှုမှ ဆန္ဒပြသူများကို ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ တွင် ဘင်္ဂါလီဘာသာစကားသည် အူရဒူနှင့်အတူ နိုင်ငံတော်ဘာသာစကားဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ညီညွတ်သောတပ်ဦး၏ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရမှုနှင့် နောက်ပိုင်း ဗဟိုအစိုးရက ၎င်း၏အစိုးရကို ဖြုတ်ချမှုတို့က ပဋိပက္ခကို ပိုမိုပြင်းထန်စေခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ မှစ၍ စစ်အုပ်ချုပ်မှု၊ ၁၉၆၆ အချက် ၆ ချက်နှင့် ၁၉၆၉ လူထုအုံကြွမှုတို့က ပွင့်လင်းသော အကျပ်အတည်းသို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အဝါမီလိဂ်က အရှေ့ပါကစ္စတန်၌ အများစုအနိုင်ရခဲ့သော်လည်း အာဏာလွှဲပြောင်းမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ သို့မဟုတ် ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ မတ် ၇ ရက်တွင် ရှိတ်မူဂျီဘူရ် ရဟ်မန်က အဆုံးအဖြတ်ပေးသော မိန့်ခွန်းတစ်ရပ် ပြောကြားခဲ့သည်။ မတ် ၂၅ ရက်တွင် စစ်တပ်က Operation Searchlight ကို စတင်ကာ ပြည်သူများအပေါ် ကျယ်ပြန့်သော စစ်ဆင်ရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးကြေညာချက်ကို မတ် ၂၆ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းကို ဧပြီ ၁၀ ရက်တွင် အတည်ပြုခဲ့ပြီး မူဂျီဘ်နဂါအစိုးရသည် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့များ (Mukti Bahini) တွင် ပုံမှန်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့များ ပါဝင်ပြီး ကဏ္ဍ ၁၁ ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဒီဇင်ဘာ ၄ ရက်မှစ၍ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-အိန္ဒိယ ပူးတွဲကွပ်ကဲမှုက စစ်ပွဲကို ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ ပါကစ္စတန်စစ်တပ်သည် ၁၉၇၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင် လက်နက်ချခဲ့သည်။ လွတ်မြောက်ရေးစစ်ပွဲတွင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရာဇဝတ်မှုများ၊ သတ်ဖြတ်မှုများ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု၊ နေရပ်စွန့်ခွာမှု၊ လူနည်းစုများကို ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သေဆုံးသူအရေအတွက်ကို နိုင်ငံရေးအရ အငြင်းပွားနေကြသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က တရားဝင်အားဖြင့် သေဆုံးသူ ခန့်မှန်း ၃,၀၀၀,၀၀၀ ဟု မကြာခဏ ဖော်ပြသော်လည်း သုတေသနအရ သတ်မှတ်ထားသည့် ကိန်းဂဏန်းတစ်ခုတည်း မရှိပါ။ မော်ကွန်းတိုက်များ၊ ပြတိုက်များ၊ သက်သေမှတ်တမ်းများ၊ တရားရုံးမှတ်တမ်းများနှင့် နိုင်ငံတကာစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများက မတူညီသော အမြင်များကို ပေးပြီး ယင်းတို့ကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားစိစစ်ရမည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ၁၉၇၂ နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်တွင် အတည်ပြုပြီး ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင် အသက်ဝင်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားရေးဝါဒ၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ၊ ဒီမိုကရေစီနှင့် ဘာသာရေးလွတ်လပ်မှုတို့ကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံမူများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၇၃ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ စတုတ္ထမြောက် ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ချက်က သမ္မတစနစ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ဩဂုတ် ၁၅ ရက်တွင် ရှိတ်မူဂျီဘူရ် ရဟ်မန် လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် အာဏာသိမ်းမှုများ၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဇီအော်ရာဟ်မန် ကာလတို့ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အာရှက်သည် ၁၉၈၂ မတ် ၂၄ ရက်တွင် အာဏာသိမ်းကာ ၁၉၉၀ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်အထိ အာဏာရှင်ဆန်စွာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် လူထုလှုပ်ရှားမှုက နိုင်ငံရေးအကူးအပြောင်းကို စတင်စေခဲ့သည်။ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီကို ၁၉၉၁ တွင် ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သည်။ အဝါမီလိဂ်နှင့် BNP တို့ အစိုးရအာဏာကို အလှည့်ကျရယူခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲများအတွက် ယာယီအစိုးရပုံစံကို ၁၉၉၆ မှ ၂၀၀၆ အထိ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ နှင့် ၂၀၀၈ တွင် စစ်တပ်ထောက်ခံသော ယာယီအစိုးရ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ မှ ၂၀၂၄ အထိ အဝါမီလိဂ်ဦးဆောင်သော အစိုးရက နိုင်ငံရေးကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။ လွတ်မြောက်ရေးစစ်ပွဲမှ ရာဇဝတ်မှုများကို တရားစွဲဆိုခြင်း၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းစံနှုန်းများအပေါ် ဆွေးနွေးမှုနှင့် အမှတ်တရသမိုင်းကို နိုင်ငံရေးအရ အသုံးပြုမှုတို့သည် အငြင်းပွားနေဆဲဖြစ်သည်။ အစိုးရဝန်ထမ်းခွဲတမ်းများကို ဆန့်ကျင်သော ဆန္ဒပြမှုများသည် ၂၀၂၄ တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအနှံ့ အုံကြွမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ရှိတ်ဟာစီနာသည် ဩဂုတ် ၅ ရက်တွင် ရာထူးမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ မူဟမ္မဒ် ယူနွတ်စ် ဦးဆောင်သော ကြားဖြတ်အစိုးရသည် ဩဂုတ် ၈ ရက်တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ OHCHR က ၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၁ ရက်မှ ဩဂုတ် ၁၅ ရက်အတွင်း သေဆုံးသူ ၁,၄၀၀ အထိ ရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ အခြားရင်းမြစ်များတွင် အသုံးပြုသည့် နည်းလမ်းနှင့် ရင်းမြစ်အခြေခံပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားသော ကိန်းဂဏန်းများ ဖော်ပြထားသည်။ အမှတ် ၁၃ ပါလီမန်၏ ပထမအစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ထိုနေ့တွင်ပင် တာရစ် ရဟ်မန်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ သမိုင်းဆိုင်ရာ အသိပညာကို တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များ၊ မြေသားအလွှာဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်များ၊ ကျောက်စာများ၊ ဒင်္ဂါးများ၊ အဆောက်အအုံများ၊ နိုင်ငံတော်မှတ်တမ်းများ၊ ဥပဒေများ၊ ပါလီမန်စာရွက်စာတမ်းများ၊ ရွေးကောက်ပွဲမှတ်တမ်းများ၊ ပြတိုက်စုဆောင်းပစ္စည်းများ၊ နှုတ်သမိုင်းနှင့် သမိုင်းရေးသားမှုတို့မှ ဖော်ထုတ်သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနသည် စုံစမ်းလေ့လာမှုများပြုလုပ်ခြင်း၊ ရှေးဟောင်းနေရာများကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ပြတိုက်များကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားပြတိုက်သည် စုဆောင်းပစ္စည်းများကို ထိန်းသိမ်းသည်။ လွတ်မြောက်ရေးစစ်ပွဲပြတိုက်သည် လွတ်မြောက်ရေးစစ်ပွဲ၊ မျက်မြင်သက်သေများ၏ မှတ်တမ်းများနှင့် အောက်မေ့သတိရမှုများကို မှတ်တမ်းတင်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်တို့က နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲသမိုင်းဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်များကို အသီးသီး ပေးသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် UNESCO အမျိုးသားကော်မရှင်နှင့် UNESCO တို့က ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကို နှိုင်းယှဉ်မှတ်တမ်းတင်သည်။ လတ်တလော ပဋိပက္ခများအတွက် OHCHR က ပြင်ပစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအမြင်ကို ပေးသည်။ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ထားသော မရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို သွားရောက်လေ့လာရာတွင် ၁၉၆၈ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းဥပဒေ၏ ကာကွယ်ရေးစည်းမျဉ်းများအတွင်း အများပြည်သူ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ တူးဖော်ခြင်း၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ပြည်ပသို့တင်ပို့ခြင်းနှင့် စီးပွားဖြစ်ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်းတို့အတွက် ခွင့်ပြုချက် သို့မဟုတ် အထူးကာကွယ်ရေးစည်းကမ်းများ လိုအပ်နိုင်သည်။ ပြတိုက်နှင့် ရှေးဟောင်းနေရာများ၏ ဝင်ကြေးအပြင် မော်ကွန်းတိုက်နှင့် သုတေသနစုဆောင်းမှုများကို ဝင်ရောက်အသုံးပြုခွင့်သည် အဖွဲ့အစည်းအလိုက် ကွဲပြားသည်။ အသိပညာနယ်ပယ်အဖြစ် သမိုင်းအတွက် တစ်ပြေးညီ အခကြေးငွေ သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရမည့် နောက်ဆုံးရက် မရှိပါ။ ကာကွယ်ထားသော ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို မပျက်စီးစေရ၊ ညစ်ညမ်းစေရ သို့မဟုတ် မရိုမသေပြုရပါ။ သမိုင်းသုတေသနတွင် ဒေသခံလူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများ၏ အမြင်နှင့် မတူညီသော မှတ်ဉာဏ်များကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေးဇာတ်ကြောင်းများကို စိစစ်ခြင်းမရှိဘဲ အငြင်းပွားဖွယ်မရှိသော အချက်များအဖြစ် မယူဆသင့်ပါ။