બાંગ્લાદેશમાં ભાષાઓ

બાંગ્લાદેશના બંધારણની કલમ 3 હેઠળ બાંગ્લા રાજ્યભાષા છે અને પરિવારજીવન, સમાજ, અધિકૃત સંદેશાવ્યવહાર તથા શિક્ષણમાં વપરાય છે. રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમ માળખું 2021 બાંગ્લાને સંદેશાવ્યવહાર અને શિક્ષણની મુખ્ય ભાષા ગણાવે છે. રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમ અને પાઠ્યપુસ્તક બોર્ડ (NCTB)નો શાળા અભ્યાસક્રમ પ્રાથમિકથી ઉચ્ચ માધ્યમિક શિક્ષણ સુધી બાંગ્લા સાથે અંગ્રેજીનો સમાવેશ કરે છે. English For Today અને English Grammar and Composition રોજિંદા સંવાદ, ઉચ્ચ શિક્ષણ, કામ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઉપયોગ માટે સાંભળવું, બોલવું, વાંચવું અને લખવું શીખવે છે. અંગ્રેજીની મૂળભૂત કુશળતાઓનું વર્ણન સામાન્ય યુરોપિયન ભાષા સંદર્ભ માળખા સાથે સરખાવી શકાય તે રીતે થાય છે, પરંતુ સંસ્થાઓ પોતાની જરૂરિયાતો નક્કી કરી શકે છે. શિક્ષણ મંત્રાલય, NCTB, પ્રાથમિક શિક્ષણ નિયામક મંડળ, માધ્યમિક અને ઉચ્ચ શિક્ષણ નિયામક મંડળ, શિક્ષણ બોર્ડ, બાંગ્લાદેશ ઓપન યુનિવર્સિટી, ઢાકા યુનિવર્સિટીની ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મોડર્ન લેંગ્વેજિસ, માનવશક્તિ, રોજગાર અને તાલીમ બ્યુરો, વિદેશી રોજગાર પ્લેટફોર્મ અને ICT વિભાગ ભાષાશિક્ષણના જુદા જુદા ભાગોને ટેકો આપે છે. બાંગ્લાદેશ પૂર્વ-પ્રાથમિક અને પ્રાથમિક શિક્ષણમાં ચકમા, મારમા, ગારો, ત્રિપુરા અને સદરી માટે લઘુમતી ભાષાની સામગ્રી પણ આપે છે. માધ્યમિક સ્તરે Language and Culture of Minority Ethnic Groups વિષય તરીકે ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ સ્થાનિક ભાષાનો પ્રવેશ અને શિક્ષકોની ઉપલબ્ધતા પ્રદેશ પ્રમાણે બદલાય છે; દેશવ્યાપી અમલીકરણનો દર સ્થાપિત નથી. રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2010 પ્રાથમિક સ્તરે માતૃભાષા શિક્ષણ અને સ્થાનિક આદિવાસી શિક્ષકો તથા પાઠ્યસામગ્રીના ઉપયોગને ટેકો આપે છે. ઢાકા યુનિવર્સિટીની ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મોડર્ન લેંગ્વેજિસમાં અંગ્રેજી, અરબી, ચીની, ફ્રેન્ચ, જર્મન અને જાપાનીઝ સહિતની ભાષાઓના ટૂંકા અને પ્રાથમિક પ્રમાણપત્ર અભ્યાસક્રમો ઉપલબ્ધ છે; વર્તમાન કાર્યક્રમમાં હોય ત્યારે કોરિયન, ફારસી અથવા તુર્કી પણ મળે છે. બેચ અને બેઠકો દરેક સૂચના પર આધારિત છે; માંગ ક્ષમતા કરતાં વધુ હોય તો પ્રવેશ પરીક્ષા લાગુ પડી શકે છે. બાંગ્લાદેશ ઓપન યુનિવર્સિટીનું Certificate in English Language Proficiency માધ્યમિક શાળા પ્રમાણપત્ર (SSC) અથવા સમકક્ષ લાયકાત ધરાવતા અરજદારોને સ્વીકારે છે; ઉંમર કે વ્યવસાયની કોઈ શરત જણાવેલી નથી. કાર્યક્રમ સામાન્ય રીતે એક સેમેસ્ટર ચાલે છે; પૂર્ણ કરવા માટે ઓછામાં ઓછા છ મહિના અને વધુમાં વધુ બે વર્ષ મળે છે, બે અભ્યાસક્રમો અને 15 ક્રેડિટ કલાકનો સમાવેશ થાય છે અને સામાન્ય રીતે જાન્યુઆરી અથવા જુલાઈમાં શરૂ થાય છે. જાહેર કરેલી ફીમાં Tk 750 ઉપરાંત Tk 800 અભ્યાસક્રમ ફી અને વહીવટ તથા પ્રમાણપત્ર ખર્ચ સહિત કુલ Tk 2,950 કાર્યક્રમ ફીનો સમાવેશ થાય છે; ઑનલાઇન ચાર્જ અને Tk 100 પુનઃપરીક્ષા ફી અલગ છે. શાળા અંગ્રેજીનું મૂલ્યાંકન માધ્યમિક શાળા પ્રમાણપત્ર, ઉચ્ચ માધ્યમિક પ્રમાણપત્ર, દખિલ, આલિમ અને સમકક્ષ પરીક્ષા પ્રણાલીઓ દ્વારા થાય છે; પરિણામો શિક્ષણ બોર્ડના પોર્ટલ પર મળે છે. બાંગ્લાદેશ ઓપન યુનિવર્સિટીની પરીક્ષાઓ તથા IELTS Academic અથવા General વધારાના પ્રાવીણ્ય વિકલ્પો છે. British Councilમાં IELTSની નમૂનાકીય ફી આશરે BDT 28,450 અને IDPમાં BDT 29,600 હતી, પરંતુ ફી અને કેન્દ્રોની ઉપલબ્ધતા બદલાય છે. કયું સ્કોર જરૂરી છે અને પ્રમાણપત્ર સ્વીકાર્ય છે કે નહીં તે પરિણામ સ્વીકારતી સંસ્થા, નોકરીદાતા અથવા સ્થળાંતર સત્તા નક્કી કરે છે. રોજગાર અને સ્થળાંતર માટે, માનવશક્તિ, રોજગાર અને તાલીમ બ્યુરો તથા વિદેશી રોજગાર પ્લેટફોર્મ માધ્યમિક શાળા પ્રમાણપત્ર અથવા સમકક્ષ લાયકાત ધરાવતા અને 18થી 40 વર્ષની વયના અરજદારો માટે English Language Course આપે છે. અભ્યાસક્રમ સંપૂર્ણ ઑનલાઇન છે, પ્રથમ આવો-પ્રથમ મેળવોના ધોરણે પ્રવેશ આપે છે, એક સમયે એક ભાષા અભ્યાસક્રમની મંજૂરી આપે છે અને પૂર્ણ થયા પછી સરકારી પ્રમાણપત્ર આપે છે; ઉપલબ્ધ અભ્યાસક્રમ નોંધમાં ફી કે સમયગાળો દર્શાવાયો નથી. ડિજિટલ વિકલ્પોમાં સરકારી મુક્ત-અભ્યાસ પ્લેટફોર્મ Muktopaath, નેશનલ યુનિવર્સિટીની Spoken English ઓફર, English For Today સહિતનાં NCTB ઇન્ટરેક્ટિવ પાઠ્યપુસ્તકો અને મહિલાઓ માટે નિઃશુલ્ક Her Power English Fundamental Courseનો સમાવેશ થાય છે. ઉપકરણો અને વિશ્વસનીય ઇન્ટરનેટની ઉપલબ્ધતા વ્યવહારુ મર્યાદા છે, જોકે દેશવ્યાપી વ્યાપનું આંકડાકીય પ્રમાણ આપવામાં આવ્યું નથી. જાહેર NCTB પાઠ્યપુસ્તકો મફત છે, પરંતુ અભ્યાસક્રમો, પ્રમાણપત્રો, પરીક્ષાઓ અને ઑનલાઇન સેવાઓ માટે અલગથી ચાર્જ થઈ શકે છે. દરેક ભાષા અભ્યાસક્રમ, ખાનગી પ્રમાણપત્ર અથવા IELTS માટે કોઈ સામાન્ય કાનૂની હક નથી; માન્યતા પરિણામ સ્વીકારતી સંસ્થા અથવા સત્તા પર આધારિત છે.