Tradisi di Brunei

Istilah Melayu adat merujuk amalan kebiasaan dan tingkah laku sosial yang dijangka. Di Brunei, adat istiadat berbeza mengikut puak Brunei, Belait, Bisaya, Dusun, Kedayan, Murut dan Tutong, serta daerah, keluarga dan acara. Ragam bahasa Melayu tempatan dan bahasa masyarakat menambah lagi perbezaan. Tradisi tahunan menggabungkan adat kenegaraan, keluarga dan sosial. Hari Kebangsaan berlangsung pada 23 Februari dan biasanya melibatkan kira-kira dua minggu persediaan oleh sekolah, perkhidmatan awam, organisasi swasta dan acara daerah. Hari Keputeraan Sultan disambut pada 15 Julai. Hari Raya Aidilfitri mengikut kalendar lunar dan lazimnya merangkumi pertemuan keluarga, kunjungan kepada orang tua, memohon ampun dan Rumah Terbuka, apabila keluarga menerima saudara-mara, jiran, rakan dan tetamu. Tahun Baharu Cina dan Krismas kekal sebagai perayaan tahunan dan sosial yang penting bagi masyarakat masing-masing. Tarikh lunar perlu disahkan melalui kalendar tahunan rasmi. Adat keluarga paling ketara dalam majlis perkahwinan. Urutan adat mungkin merangkumi berjarum-jarum, berbedak atau berbedak mandi, berinai, akad nikah, bersanding dan doa selamat, tetapi keluarga menentukan sejauh mana dan susunannya. Semasa berbedak, saudara terdekat menyapu pes bedak pada tangan pasangan; semasa bersanding, pasangan duduk di pelamin. Akad nikah mempunyai dimensi agama dan undang-undang yang berasingan, jadi amalan adat tidak wajar dianggap sebagai syarat undang-undang sejagat. Pantun ialah bentuk puisi Melayu empat baris dengan pola rima ABAB. Pantun boleh menyampaikan kasih sayang, nilai keluarga, pesanan masyarakat dan panduan sosial secara tidak langsung dan bersopan. Orang tua, pemimpin adat, sekolah, bengkel, pertandingan dan media semuanya menyumbang kepada pewarisannya. Lagu dan tarian tradisional juga berbeza mengikut masyarakat dan acara; bentuk yang didokumenkan termasuk Dong Dong Oma, Nakhoda Manis, Adai-Adai, joget, syair, sejak dan mukun. Pentarama, yang diwujudkan Jabatan Penerangan pada 1988, menggunakan persembahan pentas untuk komunikasi awam dan pewarisan moden, bukan mewakili satu ritual turun-temurun. Pakaian tradisional termasuk Baju Kurung untuk wanita dan Baju Cara Melayu untuk lelaki, lazimnya dipakai bersama sinjang atau samping dan songkok. Kain Tenunan Brunei ialah tekstil tenunan rasmi atau perayaan, manakala kebaya dipakai dalam suasana santai, rasmi, perayaan dan seni persembahan. Ilmu menenun secara tradisional diwariskan daripada ibu kepada anak perempuan dan kini turut diajar melalui sekolah dan bengkel. Kraf yang disokong melalui Pusat Latihan Kesenian dan Kraf Brunei termasuk pembuatan perahu, kerja perak, ketukangan gangsa dan loyang, tenunan kain, anyaman tikar dan bakul, ukiran kayu serta pembuatan songkok. Kampong Ayer di Brunei-Muara kekal dikaitkan dengan masyarakat rumah bertiang, teksi air, pembinaan perahu, tenunan dan kerja logam. Temburong mempunyai persembahan budaya dan demonstrasi kraf Murut serta Lun Bawang yang didokumenkan. Tutong dan Belait mempunyai program kebudayaan peringkat daerah dan kepelbagaian etnik, tetapi bukti semasa tidak menetapkan satu adat eksklusif seluruh daerah bagi mana-mana daerah itu. Muzium, pameran, Pusat Latihan Kesenian dan Kraf, sekolah, perantisan keluarga, kumpulan masyarakat dan program belia menyediakan akses kepada pembelajaran budaya. Bengkel bergantung pada kapasiti penyedia, jadual dan yuran, manakala adat biasa lazimnya bergantung pada jemputan keluarga atau masyarakat. Upacara diraja dan negara mengikut adat istiadat dan protokol formal yang diurus Jabatan Adat Istiadat Negara; akses mungkin bergantung pada jemputan, pendaftaran, status atau permohonan yang diluluskan. Tiada kewajipan undang-undang umum untuk melaksanakan upacara adat. Pengunjung dan peserta hendaklah mengikut kehendak tuan rumah, berpakaian sopan di lokasi rasmi atau keagamaan, meminta izin sebelum mengambil gambar dan mematuhi peraturan tempat. Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan menjalankan kerja perlindungan budaya melalui Bahagian Kebudayaan dan Kesenian serta Inventori Warisan Budaya Tidak Ketara Kebangsaan. Jabatan Muzium Brunei, institusi budaya, kumpulan masyarakat dan pertubuhan bukan kerajaan menyokong pendokumentasian, latihan dan pewarisan. Reka bentuk moden dan format pengajaran baharu menunjukkan penyesuaian dan bukannya kehilangan semata-mata, walaupun adat boleh menjadi lemah apabila suasana ritual dan hubungan dengan pengamal yang masih hidup semakin berkurang.