Batas sa Canada

Ang Canada ay isang pederasyon. Hinahati ng Konstitusyon ang mga kapangyarihang gumawa ng batas sa pagitan ng Parlamento (Parliament) at mga lehislatura ng mga lalawigan, samantalang ginagamit ng mga pamahalaang teritoryal ang mga kapangyarihang ipinagkaloob sa kanila ng pederal na batas. Saklaw ng pederal na batas ang mga paksang itinalaga sa pambansang pamahalaan. Pinamamahalaan ng mga lalawigan at teritoryo ang maraming pang-araw-araw na usapin, at gumagawa ang mga munisipalidad ng mga lokal na tuntunin sa ilalim ng awtoridad ng lalawigan o teritoryo. May mga batas na ipinasa ng lehislatura, mga regulasyon, at mga desisyon ng hukuman ang Canada. Nagtatakda ang isang batas ng mga tuntuning ipinasa ng lehislatura, nagdaragdag ang mga regulasyon ng praktikal na detalye, at maaaring gumabay ang mga naunang desisyon ng hukuman sa mga susunod na kaso sa ilalim ng sistemang karaniwang batas. Karamihan sa Canada ay gumagamit ng karaniwang batas (common law) para sa mga pribadong alitan. Karaniwang inaayos naman ng Quebec ang mga usaping saklaw ng batas sibil (civil law) nito sa pamamagitan ng Kodigo Sibil (Civil Code), bagaman umiiral pa rin doon ang pederal na pampublikong batas at mga tuntunin ng Konstitusyon ng Canada. Ang Konstitusyon ang pinakamataas na batas. Kabilang dito ang Charter ng Canada para sa mga Karapatan at Kalayaan (Canadian Charter of Rights and Freedoms), na nagpoprotekta sa mahahalagang karapatan at nagpapahintulot sa mga hukuman na suriin ang mga kilos ng pamahalaan. Nakaayos ang mga hukuman sa magkakaibang antas. Dinidinig ng mga hukuman ng mga lalawigan at teritoryo ang maraming unang kaso, may malawak na awtoridad ang mga nakatataas na hukuman, sinusuri ng mga hukuman sa apela ang mga desisyon, at ang Kataas-taasang Hukuman ng Canada (Supreme Court of Canada) ang huling hukuman. Ang ilang problema ay dinadala sa mga dalubhasang tribunal sa halip na sa mga ordinaryong hukuman. Karaniwang humahawak ang mga tribunal ng mga usapin tulad ng mga pamantayan sa trabaho, karapatang pantao, imigrasyon, pabahay, at regulasyon ng mga propesyon. Madalas nagsisimula ang mga prosesong legal sa pangangalap ng mga katotohanan, pagtukoy sa responsableng pamahalaan o tribunal, at pagbibigay ng pormal na abiso. Maaaring sumunod ang negosasyon, pamamagitan, administratibong pagsusuri, o pagdinig sa hukuman. Nag-aalok ang sistemang legal ng Canada ng mga karapatang maaaring ipatupad at mga paraan upang hamunin ang mga desisyon, ngunit maaaring mabagal, teknikal, at magastos ang mga proseso. Malaki ang maaaring maging epekto sa isang kaso ng tamang lalawigan, teritoryo, takdang panahon, at tagapagpasya.