Իրավունքը Ֆրանսիայում

Ֆրանսիան ունի քաղաքացիական իրավունքի համակարգ, որը կոչվում է ֆրանսիական իրավունք (droit français)։ Դրա կանոնները հիմնականում ամրագրված են Սահմանադրությունում, օրենսդրությունում, կանոնակարգերում և համակարգված իրավական օրենսգրքերում։ Եվրոպական միության իրավունքը և միջազգային պարտավորությունները նույնպես կարող են ազդել ֆրանսիական իրավունքի վրա։ Սահմանադրությունը սահմանում է պետական ինստիտուտների հիմնական շրջանակը և պաշտպանում հիմնարար սկզբունքները։ Խորհրդարանը ընդունում է օրենսդրությունը, իսկ կառավարությունը և հանրային այլ մարմիններ իրենց լիազորությունների շրջանակում սահմանում են կանոններ։ Տեղական իշխանությունները կարող են որոշումներ ընդունել իրենց պատասխանատվության ներքո գտնվող հարցերի վերաբերյալ։ Ֆրանսիական իրավունքը բաժանված է հիմնական ոլորտների։ Մասնավոր իրավունքը կարգավորում է մարդկանց և կազմակերպությունների միջև հարաբերությունները, այդ թվում՝ պայմանագրերը, գույքը, ընտանեկան հարցերը, աշխատանքը և բիզնեսը։ Քրեական իրավունքը սահմանում է իրավախախտումները և հնարավոր պատիժները, իսկ հանրային իրավունքը կարգավորում է հանրային իշխանությունների գործունեությունն ու նրանց հարաբերությունները անհատների հետ։ Ֆրանսիայում բազմաթիվ սովորական և վարչական վեճերի համար գործում են առանձին դատարանների համակարգեր։ Դատական դատարանները քննում են քաղաքացիական և քրեական գործերը։ Վարչական դատարանները հիմնականում քննում են հանրային իշխանություններին, հանրային ծառայություններին կամ վարչական որոշումներին վերաբերող վեճերը։ Գործը հաճախ սկսվում է փաստաթղթերից, պաշտոնական դիմումից կամ վեճը հաշտությամբ կարգավորելու փորձից։ Կողմերը ներկայացնում են փաստերն ու իրավական հիմնավորումները, իսկ դատավորը կիրառում է համապատասխան կանոնները։ Կախված որոշման տեսակից՝ կարող է հնարավոր լինել այն վերանայել վերադաս դատարանում։ Մի շարք իրավաբաններ ունեն տարբեր դերեր։ Փաստաբանը (avocat) խորհրդատվություն է տալիս և ներկայացնում հաճախորդներին, իսկ նոտարը (notaire) պատրաստում և վավերացնում է կարևոր ակտեր, հատկապես գույքի, ժառանգության և ընտանեկան պայմանավորվածությունների ոլորտներում։ Այլ մասնագետներ օգնում են դատարանների աշխատանքին, կատարում որոշումները կամ տրամադրում մասնագիտացված աջակցություն։ Ֆրանսիայում գրավոր ապացույցը հատկապես կարևոր է։ Պայմանագրերը, պաշտոնական նամակները, անդորրագրերը, ծանուցումները և ամսաթվով գրառումները կարող են ցույց տալ, թե ինչ է տեղի ունեցել և ինչի է համաձայնել յուրաքանչյուր անձ։ Փաստաթուղթը պետք է հասկանալ նախքան այն ստորագրելը, քանի որ ստորագրությունը կարող է իրավական պարտավորություններ ստեղծել։ Օրենքը իրավունքները պաշտպանելու և վեճերը լուծելու միջոցներ է առաջարկում, սակայն ճիշտ ընթացակարգը կախված է հարցի առարկայից և ներգրավված անձանցից։ Գործընթացները կարող են լինել պաշտոնական, իսկ անհրաժեշտ տեղեկության բացակայությունը կարող է թուլացնել գործը։ Վաղ փուլում կազմակերպված գործելակերպը և համապատասխան մասնագիտական խորհրդատվությունը կարող են կանխել փոքր խնդրի մեծացումը։