Sicurëssa an Italia

La sicurëssa an Italia a l'é na responsabilità spartùa tra ij singol, ij comun, ij servissi sanitari, le forze ëd polissìa, ij servissi antincendi e le autorità ëd Protezion Civila (Protezione Civile). L'organisassion precisa a peul cambié da region a comun, ma ij mod fondamentaj për cërché d'ajut a son simil an tut ël pais. Ël numéro europëo comun d'emergensa a l'é 112. Un operator a identìfica ël problema e a collega o coordina ël servissi aproprià, për esempi la polissìa, l'assistensa medica o ij pomper. Chi a ciama a déuss dé prima ël pòst, descrive che ch'a l'é capitaje e stéje a le istrussion ëd l'operator. Parej ëd personaj an uniforme a l'han un ròl an la sicurëssa pùblica. La polissìa ëd Stat (Polizia di Stato) e ij militari ëd polissìa (Carabinieri) a gestisso nòmberose question ëd polissìa, mentre la polissìa local (Polizia Locale) o la polissìa municipala (Polizia Municipale) a s'occupërt principalment ëd regolament local, traffic e question comunal. Ij pomper (Vigili del Fuoco) a intervengo an caso d'incendi, salvatagi e àutre situassion pericolose. Le precosion ëd tuti ij dì a son specialment util an le stassion affolà, ant ij centro stòrich, ant le zone ëd vita noturna, ans le plaje e ai grand event. Sacoce, telefonin, document e carte ëd pagament a dovrio resté sot control e dificil da rangiunge për n'àutra persona. Le strà iluminà e ij mes ëd transport oficial a son na scernìa rasonà quand ch'a torna tardi. La sicurëssa stradal a veul atension particolar, përchè le strà a peulo esse strente, ij stili ëd guida a vario e ij scooter a peulo rivé lest. I pedon a dovrio dovré ij passagi pedonal segnà quand ch'a l'é possibil e vardé ancor an tute due le dire. Chi ch'a guida a dovria imparé ij segn local, le restrission d'acess, le regole ëd parchegi e le condission ëd le strà ëd montagna o ëd campagna. L'Italia a l'ha ëdcò perìcol natural e ambientaj, tra ij terremòt, le inondassion, le frane, l'atività vulanica, ij bosch an fiamme, ël calor e le tempeste fort. Ël ris-c a varia tant a seconda dël pòst. Le istrussion local dël comun, ëd le autorità regional e ëd la Protezion Civila a son pì util che pensé che tuta l'Italia a l'abia ij midem perìcol. Le cà e ij lochèj ëd soggiorn a dovrio avè serradure ch'a marcio, sortije cognossùe e sistem sicur për l'elettricit, ël gas e ël riscaldament. I resident a dovrio savè coma seré ij servissi quand ch'a peul fesse an sicurëssa. Le medicine, ij contat essensiaj, le còpie d'i document important e le fornidure ëd basa a dovrio esse facilment ëd trovè. La sicurëssa personal a comprend ëdcò evitè ij conflit e cërché d'ajut ëd bonora. Chi ch'a së sent menaçà a dovria andé vers un pòst pùblic con personal e contaté ij servissi d'emergensa quand ch'a fa mesté. Ij cit e j'adult dependent a dovrio savè lor adrëssa, un contat ëd fidùssia e un pòst ëd ritrov an sempl.