Монголын өндөрлөгт эртний түүхийн үеэс хүмүүс нутаглан амьдарч ирсэн бөгөөд мал аж ахуйн нүүдлийн хэв маяг нийгэм, улс төрийн амьдралын тогтвортой суурь болжээ. 1206 онд Тэмүжин Монголын томоохон бүлгүүдийг нэгтгэж, Чингис хаан цол хүртэв. Түүний залгамжлагчид байлдан дагуулал, захиргаа, худалдаа, харилцаа холбоогоор дамжуулан Ази, Европын өргөн уудам хэсгийг холбосон Монголын эзэнт гүрнийг байгуулсан. Юань улс 1271 оноос 1368 онд Монголчууд Хятадын хяналтыг алдах хүртэл Хятадыг захирч байв. Харин Монголын улс төрийн уламжлал өөр өөр залгамжлагч улсад үргэлжилжээ. Хожим хойд Монголын тал нутаг Манж Чин улсын нөлөөнд улам бүр оржээ. Халхын ноёд 1691 онд Чин улсад дагаар орсон бөгөөд Чин улсын захиргаа 1911 онд уг улс задрах хүртэл үргэлжилсэн. Үүний дараа Монгол Богд хааны тэргүүлсэн тусгаар тогтнолоо зарлав. Хорьдугаар зууны эхээр Хятад, Оросын шахалт улс орны статусыг тодорхойлоход нөлөөлжээ. 1921 оны хувьсгал Зөвлөлт Оростой нягт холбоотой засгийн газар байгуулж, 1924 онд Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсыг тунхаглав. Социалист засаглал газар эзэмшил, шашин, боловсрол, үйлдвэржилт, хотын амьдралыг өөрчилсөн. 1930-аад онд Буддын шашны байгууллагуудыг хатуу хавчин хэлмэгдүүлсэн бол төрийн төлөвлөлт, Зөвлөлтийн нөлөө хорьдугаар зууны ихэнх хугацаанд олон нийтийн амьдралыг чиглүүлж байв. 1989, 1990 оны Монголын тайван ардчилсан хөдөлгөөн нэг намын засаглалыг эцэс болгосон. 1992 оны Үндсэн хуулиар ардчилсан улс төрийн тогтолцоо, зах зээлд чиглэсэн эдийн засгийг тогтоов. Орчин үеийн Монгол Улсын хил хязгаарт түүхэнд монгол хэлээр ярьж байсан эсвэл Монголын захиргаанд байсан бүх нутаг дэвсгэр багтдаггүй. Өвөр Монгол нь Хятадын өөртөө засах орон бөгөөд монголчууд хөрш бусад нутагт ч амьдардаг. Иймээс түүхэн асуудлыг тайлбарлахдаа өнөөгийн Монгол Улс, өргөн утгын Монголын ертөнц эсвэл тодорхой нэг хамт олны аль нь тухайлж байгааг ялгах хэрэгтэй. Археологийн олдвор, бичээс, шастир, захиргааны баримт, гадаадын тэмдэглэл, гэр бүлийн дурсамж, дурсгалын газрууд эзэнт гүрэн, шашны өөрчлөлт, төрийн хүчирхийлэл, шинэчлэл, үндэсний өвөрмөц байдал зэрэг өөр өөр туршлагыг онцолж болно.
Монголын түүх
Монголын түүх нь эртний нүүдэлчин нийгэм, Монголын эзэнт гүрний мандал, Чин улсын захиргаа, социалист төрийн байгуулалт, ардчилсан өөрчлөлтийг хамарна. Улс төрийн эрх мэдэл, нутаг дэвсгэрийн хил хязгаар, Хятад болон Оростой харилцах харилцаа цаг хугацааны явцад олонтаа өөрчлөгджээ. Археологийн баримт, Монголын болон гадаадын бичгийн эх сурвалж, аман уламжлал, олон нийтийн дурсгалууд энэ түүхийг өөр өөр өнцгөөс харуулдаг.
VivAVia can make mistakes. Check important information.