ميانمار ۾ فن

برمي اصطلاح အနုပညာ جو مطلب فن آهي. مقامي فنڪاريءَ ۾ ပန်းချီ (مصوري)، ပန်းပု (مجسما سازي)، ဂီတ (موسيقي)، သဘင် (ڊرامائي فنون)، ရုပ်ရှင် (سئنيما يا فلم)، ဓာတ်ပုံ (فوٽوگرافي) ۽ အနုပညာကွန်ပျူတာ (ڪمپيوٽر فنون) شامل آهن. روايتي ۽ همعصر ڪم ۾ لاک جو ڪم، زيور، مٽيءَ جا ٿانو، لاڳو ڪيل فن، ڪپڙي جو ڪم، ڪٺ پتليءَ جو ناٽڪ، نسلي ثقافتي صورتون ۽ ڪميونٽيءَ جي بنياد تي ٿيندڙ پرفارمنس پڻ اچي سگهن ٿيون. آتا ٿنگيان کي 2024ع ۾ انسانيت جي غير مادي ثقافتي ورثي جي يونيسڪو جي نمائنده فهرست ۾ شامل ڪيو ويو. مذهبي معاملن ۽ ثقافت واري وزارت، خاص طور تي ان جو فائن آرٽس کاتو، تربيت، پيداوار، ٿيٽرن ۽ قومي پرفارمنس جي ڍانچن جي مدد ڪري ٿو. يانگون ۽ منڊيلي ۾ قومي ٿيٽر هلن ٿا. يانگون ۽ منڊيلي جون نيشنل يونيورسٽيون آف آرٽس اينڊ ڪلچر ڊگري ۽ ڊپلوما جا پروگرام پيش ڪن ٿيون، جڏهن ته ٻنهي شهرن ۾ آرٽ هاءِ اسڪول هلن ٿا. يانگون ۾ موسيقي، ڊرامائي فنون، مصوري، مجسما سازي ۽ سئنيما ۾ چار سالا بيچلر پروگرام آهن، ۽ منڊيلي ۾ چار سالا بيچلر پروگرام آهي. ماسٽر پروگرام عام طور تي ٻه سال هلن ٿا. ٻين اختيارن ۾ هڪ سالا آرٽس ڊپلوما، يانگون ۾ نو مهينن جو پارٽ ٽائيم آرٽس ڊپلوما ۽ ڏهن مهينن جو ڪمپيوٽر آرٽس ڊپلوما شامل آهن. داخلا لاڳاپيل اعلان ۽ چونڊ جي عمل موجب ٿيندي آهي؛ درخواست ڏيڻ سان پڙهائيءَ جي جاءِ جي ضمانت نٿي ملي. موجوده فيسن، تاريخن، اسڪالرشپن ۽ ڪورس جي شرطن جي تصديق اداري کان ڪرڻ ضروري آهي. 2020ع جي اونهاري واري ڪورس جي تاريخي فيس ڇهن سالن کان مٿي عمر وارن ٻارن لاءِ چئن هفتن جي K15,000 هئي، پر ان کي موجوده قيمت نه سمجهڻ گهرجي. بصري فن جي سرگرمي يانگون ۽ منڊيلي ۾ گيلرين، اسٽوڊيوز، کليل دعوتن، خانگي ڪليڪٽرن ۽ غير رسمي واسطن وسيلي مرڪوز آهي. مارڪيٽ جي ماپ، قيمتن ۽ واپار بابت سڄي ملڪ لاءِ ڀروسي جوڳا انگ موجود نه آهن. ميانمار ۾ سڀني فنن جي صورتن لاءِ هڪ گڏيل رجسٽر يا مارڪيٽ ناهي. ادب کي لائبريرين، ڇپائي ۽ اشاعت جي ڍانچن، ميانمار رائٽرز ايسوسيئيشن، ناشرن ۽ ادبي انعامن جي مدد حاصل آهي، پر اشاعت جون حالتون ڪم ۽ هنڌ موجب مختلف ٿي سگهن ٿيون. يانگون جو نيشنل ميوزيم، ني پيي تاو جو نيشنل ميوزيم، علائقائي عجائب گهر ۽ نيشنل لائبريري رسائي ۽ ورثي جي حفاظت ۾ مدد ڪن ٿا. 2021ع جي هڪ سرڪاري جائزي ۾ يانگون جي نيشنل ميوزيم ۾ 4,041 شيون درج هيون ۽ مقامي سياحن لاءِ K500، پرڏيهي سياحن لاءِ K5,000 داخلا فيس لکيل هئي، جڏهن ته شاگردن، ڀڪشن ۽ ڀڪشڻين کي مفت داخلا هئي؛ موجوده کُلڻ جا وقت ۽ فيسون ٻيهر پڪ ڪرڻ گهرجن. فلم لاءِ وڌيڪ ضابطا لاڳو ٿين ٿا. موشن پکچر قانون 1996ع موجب پيداوار، فلمنگ، ڊولپمينٽ، آواز، ايڊيٽنگ، ورڇ ۽ درآمد يا برآمد جي ڪاروباري سرگرمين لاءِ لائسنس گهربل آهي. عوامي نمائش لاءِ موشن پکچر سينسر سرٽيفڪيٽ، ۽ سئنيما هلائڻ لاءِ سئنيما هال لائسنس گهربل آهي. فلمنگ کان اڳ اسڪرپٽ جو جائزو ورتو ويندو آهي. اطلاعات واري وزارت يا ميانمار موشن پکچر آرگنائيزيشن جي 2024ع واري اعلان ۾ فلمن لاءِ 60 ڏينهن ۽ سيريز لاءِ 30 ڏينهن جي جائزي واري مدي جو ذڪر هو، پر موجوده عملدرآمد جي آزاد طور تصديق نه ٿي آهي. اطلاعات واري وزارت وٽ اپيل ڪرڻ جو امڪان 30 ڏينهن اندر بيان ٿيل آهي. آن لائين ورڇ پڻ لائسنس ۽ ضابطن هيٺ آهي. ڪاپي رائيٽ قانون 2019ع اصل ڪتابن، نظمن، ناولن، ڊرامن، موسيقي، آڊيو ويڊيو ۽ سئنيما جي ڪمن، تعميراتي فن، مصوري، مجسما سازي، هٿ جي هنر، ڪپڙي، فوٽوگرافي ۽ لاڳو ڪيل فن کي ڍڪي ٿو. تحفظ اصل ڪم ٺهڻ سان شروع ٿئي ٿو؛ تحفظ پيدا ٿيڻ لاءِ رجسٽريشن ضروري ناهي. انٽيليڪچوئل پراپرٽي کاتي وٽ رجسٽريشن سان CRFile ذريعي ثبوت ملي سگهي ٿو. مالي حق عام طور تخليقڪار جي حياتيءَ ۽ ان کان پوءِ 50 سالن تائين رهن ٿا، جڏهن ته سئنيما ۽ آڊيو ويڊيو جي ڪمن کي عام طور 50 سال، ۽ لاڳو ڪيل فن کي 25 سال تحفظ ملي ٿو. اخلاقي حق تخليقڪار جي حياتيءَ دوران ۽ وفات کان پوءِ جاري رهن ٿا. مالي حق معاهدي وسيلي منتقل ڪري سگهجن ٿا. تعميراتي فن ۽ ڊزائن هن فن واري دائري ۾ تڏهن اچن ٿا جڏهن ڳالهه تخليقي ڪم يا ذهني ملڪيت جي هجي. عمارتن جون منظوريون، پيشاور لائسنس ۽ تعميراتي قانون الڳ معاملا آهن. فوٽوگرافي ۽ ڊجيٽل فن ۾ باقاعده تربيت، پاڻمرادو منظم اسٽوڊيوز، آن لائين يا ٻاهرين ملڪ رهندڙ برادرين جا نيٽ ورڪ ۽ بين الاقوامي دعوتون شامل ٿي سگهن ٿيون. انٽرنيٽ تي پابنديون، نگراني، VPN جي رسائي ۾ تبديلي ۽ پليٽفارم جا خطرا ڊجيٽل ورڇ تي اثر وجهي سگهن ٿا. هٿياربند تڪرار، زلزلا، سائيڪلون ۽ ورثي وارن ماڳن کي نقصان پڻ ثقافتي ڪم ۾ رنڊڪ بڻجن ٿا. سياسي يا سماجي طور حساس مواد نمائش، اشاعت، فلمن ۽ آن لائين رليز لاءِ اضافي خطرا پيدا ڪري سگهي ٿو. بين الاقوامي مالي مدد اڪثر منصوبي تائين محدود هوندي آهي؛ مثال طور، برٽش ڪائونسل جي 2025ع واري CTC پروگرام ۾ برطانيا جي ڀائيوار سان ڪم ڪندڙ اهل ميانمار رهواسين لاءِ £10,000 تائين رقم ڏني وئي، پر اهو نه سمجهڻ گهرجي ته پروگرام اڃا کليل آهي. فائن آرٽس کاتو، يونيورسٽيون، آرٽ هاءِ اسڪول، گيلريون، اسٽوڊيوز، انجمنون، ڪميونٽيون، انٽيليڪچوئل پراپرٽي کاتو ۽ بين الاقوامي يا ٻاهرين ملڪ رهندڙ برادرين جا نيٽ ورڪ ڪارائتا متبادل مهيا ڪن ٿا، پر آزاد همعصر پيداوار، مارڪيٽ تائين رسائي يا ڊجيٽل فن جي مدد لاءِ هڪ ئي قومي ڍانچو موجود ناهي.