మయన్మార్‌లో కళలు

బర్మీస్ పదం အနုပညာ అంటే కళ. స్థానిక కళారూపాల్లో ပန်းချီ (చిత్రలేఖనం), ပန်းပု (శిల్పకళ), ဂီတ (సంగీతం), သဘင် (నాటక కళలు), ရုပ်ရှင် (సినిమా), ဓာတ်ပုံ (ఫోటోగ్రఫీ), အနုပညာကွန်ပျူတာ (కంప్యూటర్ కళలు) ఉన్నాయి. సంప్రదాయ, సమకాలీన పనుల్లో లక్కపని, ఆభరణాలు, మట్టిపాత్రలు, అనువర్తిత కళ, వస్త్రకళ, తోలుబొమ్మలాట, జాతి సాంస్కృతిక రూపాలు, సమాజ ఆధారిత ప్రదర్శనలు కూడా ఉంటాయి. Atā Thingyan 2024లో UNESCO మానవత్వపు అస్పృశ్య సాంస్కృతిక వారసత్వ ప్రతినిధి జాబితాలో చేర్చబడింది. మత, సాంస్కృతిక వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ, ముఖ్యంగా దాని లలితకళల విభాగం, శిక్షణ, కళా ఉత్పత్తి, థియేటర్లు, జాతీయ ప్రదర్శన వ్యవస్థలకు మద్దతు ఇస్తుంది. యాంగోన్, మండలేలో జాతీయ థియేటర్లు ఉన్నాయి. ఈ రెండు నగరాల్లోని జాతీయ కళలు మరియు సాంస్కృతిక విశ్వవిద్యాలయాలు డిగ్రీ, డిప్లొమా కోర్సులను అందిస్తాయి; అక్కడే కళా ఉన్నత పాఠశాలలూ ఉన్నాయి. యాంగోన్‌లో సంగీతం, నాటక కళలు, చిత్రలేఖనం, శిల్పకళ, సినిమా రంగాల్లో నాలుగేళ్ల బ్యాచిలర్ కోర్సులు; మండలేలో నాలుగేళ్ల బ్యాచిలర్ కోర్సు ఉంది. మాస్టర్స్ సాధారణంగా రెండేళ్లు. ఇతర ఎంపికల్లో ఒక సంవత్సరం కళల డిప్లొమా, యాంగోన్‌లో తొమ్మిది నెలల పార్ట్‌టైమ్ కళల డిప్లొమా, పది నెలల కంప్యూటర్ కళల డిప్లొమా ఉన్నాయి. ప్రవేశం సంబంధిత ప్రకటన, ఎంపిక ప్రక్రియను అనుసరిస్తుంది; దరఖాస్తు పూర్తి చేయడం వల్ల సీటు హామీ కాదు. ప్రస్తుత ఫీజులు, తేదీలు, స్కాలర్‌షిప్‌లు, కోర్సు షరతులను సంస్థతో నిర్ధారించాలి. 2020 వేసవి కోర్సులో ఆరు సంవత్సరాల వయసు నుంచి పిల్లలకు నాలుగు వారాలకు K15,000 చారిత్రక ఫీజుగా ఉండేది; దాన్ని ప్రస్తుత ధరగా భావించరాదు. చిత్రకళ కార్యకలాపాలు యాంగోన్, మండలేలోని గ్యాలరీలు, స్టూడియోలు, బహిరంగ ఆహ్వానాలు, ప్రైవేట్ సేకరణదారులు, అనౌపచారిక సంబంధాల ద్వారా కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. మార్కెట్ పరిమాణం, ధరలు, లావాదేవీలపై దేశవ్యాప్త విశ్వసనీయ సమాచారం లేదు. అన్ని కళారూపాలను కవర్ చేసే ఏకీకృత జాతీయ రిజిస్టర్ లేదా మార్కెట్ మయన్మార్‌లో లేదు. గ్రంథాలయాలు, ముద్రణ–ప్రచురణ వ్యవస్థలు, మయన్మార్ రచయితల సంఘం, ప్రచురణకర్తలు, సాహిత్య పురస్కారాలు సాహిత్యానికి మద్దతు ఇస్తాయి; ప్రచురణ పరిస్థితులు రచన, ప్రాంతం బట్టి మారవచ్చు. యాంగోన్ జాతీయ మ్యూజియం, నె ప్యి తా జాతీయ మ్యూజియం, ప్రాంతీయ మ్యూజియాలు, జాతీయ గ్రంథాలయం అందుబాటు, పరిరక్షణకు తోడ్పడతాయి. 2021 అధికారిక సమాచారం ప్రకారం యాంగోన్ జాతీయ మ్యూజియంలో 4,041 వస్తువులు ఉన్నాయి; స్థానిక సందర్శకులకు K500, విదేశీ సందర్శకులకు K5,000 ప్రవేశ రుసుము, విద్యార్థులు, సన్యాసులు, సన్యాసినులకు ఉచిత ప్రవేశం అని పేర్కొంది. ప్రస్తుత పని వేళలు, ఫీజులను మళ్లీ నిర్ధారించాలి. సినిమాకు అదనపు నియమాలు వర్తిస్తాయి. 1996 చలనచిత్ర చట్టం ప్రకారం నిర్మాణం, చిత్రీకరణ, ప్రాసెసింగ్, శబ్దం, ఎడిటింగ్, పంపిణీ, దిగుమతి లేదా ఎగుమతి వ్యాపారాలకు లైసెన్స్ అవసరం. ప్రజా ప్రదర్శనకు చలనచిత్ర సెన్సార్ ధృవపత్రం, సినిమా థియేటర్‌కు సినిమా హాల్ లైసెన్స్ అవసరం. చిత్రీకరణకు ముందు స్క్రిప్ట్‌లను పరిశీలిస్తారు. 2024 సమాచార మంత్రిత్వ శాఖ లేదా మయన్మార్ చలనచిత్ర సంస్థ ప్రకటనలో సినిమాలకు 60 రోజులు, సిరీస్‌లకు 30 రోజుల పరిశీలనా వ్యవధి పేర్కొంది; ప్రస్తుత అమలు స్వతంత్రంగా నిర్ధారించబడలేదు. సమాచార మంత్రిత్వ శాఖకు 30 రోజుల్లో అప్పీల్ చేయవచ్చని వివరించబడింది. ఆన్‌లైన్ పంపిణీకి కూడా లైసెన్సింగ్, నియంత్రణ వర్తిస్తాయి. 2019 కాపీరైట్ చట్టం మౌలిక పుస్తకాలు, కవితలు, నవలలు, నాటకాలు, సంగీతం, ఆడియోవిజువల్ మరియు సినిమాటోగ్రాఫిక్ రచనలు, వాస్తుశిల్పం, చిత్రాలు, శిల్పాలు, హస్తకళలు, వస్త్రాలు, ఫోటోగ్రఫీ, అనువర్తిత కళలను కవర్ చేస్తుంది. మౌలిక రచన సృష్టించినప్పుడే రక్షణ మొదలవుతుంది; రక్షణకు రిజిస్ట్రేషన్ అవసరం లేదు. మేధో సంపత్తి విభాగంలో నమోదు చేస్తే CRFile ద్వారా సాక్ష్యం లభించవచ్చు. ఆర్థిక హక్కులు సాధారణంగా సృష్టికర్త జీవితకాలం పాటు, మరణానంతరం 50 సంవత్సరాలు ఉంటాయి; సినిమాటోగ్రాఫిక్, ఆడియోవిజువల్ రచనలకు సాధారణంగా 50 సంవత్సరాలు, అనువర్తిత కళకు 25 సంవత్సరాల రక్షణ ఉంటుంది. నైతిక హక్కులు సృష్టికర్త జీవితకాలంలో ఉంటాయి, మరణానంతరం కూడా కొనసాగుతాయి. ఆర్థిక హక్కులను ఒప్పందం ద్వారా బదిలీ చేయవచ్చు. సృజనాత్మక రచన లేదా మేధో సంపత్తికి సంబంధించినప్పుడు వాస్తుశిల్పం, రూపకల్పన ఈ కళా పరిధిలోకి వస్తాయి. భవన అనుమతులు, వృత్తి లైసెన్సులు, నిర్మాణ చట్టం వేరు. ఫోటోగ్రఫీ, డిజిటల్ కళలకు అధికారిక శిక్షణ, స్వీయ నిర్వహిత స్టూడియోలు, ఆన్‌లైన్ లేదా ప్రవాస నెట్వర్కులు, అంతర్జాతీయ ఆహ్వానాలు ఉపయోగపడవచ్చు. ఇంటర్నెట్ ఆంక్షలు, నిఘా, మారుతూ ఉండే VPN అందుబాటు, వేదికల ప్రమాదాలు డిజిటల్ పంపిణీని ప్రభావితం చేయవచ్చు. సాయుధ ఘర్షణలు, భూకంపాలు, తుఫానులు, వారసత్వ ప్రదేశాల నష్టం సాంస్కృతిక పనికి అంతరాయం కలిగిస్తాయి. రాజకీయంగా లేదా సామాజికంగా సున్నితమైన అంశాలు ప్రదర్శనలు, ప్రచురణలు, సినిమాలు, ఆన్‌లైన్ విడుదలలకు అదనపు ప్రమాదాలు తెచ్చవచ్చు. అంతర్జాతీయ నిధులు సాధారణంగా ప్రాజెక్టు ఆధారితమే; ఉదాహరణకు, British Council 2025 CTC కార్యక్రమం UK భాగస్వామితో పనిచేసే అర్హ మయన్మార్ నివాసితులకు £10,000 వరకు ఇచ్చింది, అయితే ఆ కార్యక్రమం ఇంకా తెరిచి ఉందని భావించరాదు. లలితకళల విభాగం, విశ్వవిద్యాలయాలు, కళా ఉన్నత పాఠశాలలు, గ్యాలరీలు, స్టూడియోలు, సంఘాలు, సమాజాలు, మేధో సంపత్తి విభాగం, అంతర్జాతీయ లేదా ప్రవాస నెట్వర్కులు ఉపయోగకరమైన ప్రత్యామ్నాయాలు; కానీ స్వతంత్ర సమకాలీన కళా ఉత్పత్తి, మార్కెట్ ప్రవేశం, డిజిటల్ కళల మద్దతు అన్నింటినీ కవర్ చేసే ఏకైక జాతీయ వ్యవస్థ లేదు.