ম্যানমাৰত একেলগে বসবাস

চুবুৰী পৰ্যায়ত ရပ်ကွက် (ৱাৰ্ড) আৰু ကျေးရွာအုပ်စု (গাঁও-ট্ৰেক্ট) হৈছে আনুষ্ঠানিক স্থানীয় প্ৰশাসনৰ আটাইতকৈ সৰু একক। ৱাৰ্ড বা গাঁও-ট্ৰেক্ট প্ৰশাসকে স্থানীয় পৰিয়ালসমূহক টাউনশ্বিপ জেনেৰেল এডমিনিষ্ট্ৰেচন ডিপাৰ্টমেণ্টৰ সৈতে সংযোগ কৰে, যাক সাধাৰণতে টাউনশ্বিপ GAD বুলি কোৱা হয়। এই কাৰ্যালয়সমূহে প্ৰশাসনিক তথ্য দিব পাৰে আৰু স্থানীয় প্ৰতিবেদনৰ কাম কৰিব পাৰে, কিন্তু সুবিধা পোৱা আৰু নিয়ম কাৰ্যকৰী হোৱাটো ঠাই আৰু নিৰাপত্তাজনিত পৰিস্থিতি অনুসৰি বেলেগ হয়। চুবুৰী পৰ্যায়ত দেশজুৰি একক মধ্যস্থতা সেৱা বা সংগঠিত সহবাস ব্যৱস্থা নাই। স্থানীয় মধ্যস্থতা, সমাজৰ নেতা, ধৰ্মীয় নেটৱৰ্ক, নাগৰিক সমাজৰ সংগঠন আৰু সমাজভিত্তিক সংগঠনে একে ধৰণৰ কাম কৰিব পাৰে, কিন্তু তেওঁলোকৰ কৰ্তৃত্ব আৰু আইনী বল বেলেগ বেলেগ। ২০২১ চনৰ সংশোধনী অনুসৰি, আন ৱাৰ্ড বা গাঁও-ট্ৰেক্টৰ পৰা অহা আৰু পৰিয়ালৰ এককৰ তালিকাত নাম নথকা নিশা থকা অতিথিৰ বিষয়ে সংশ্লিষ্ট ৱাৰ্ড বা গাঁও-ট্ৰেক্ট প্ৰশাসকক জনাব লাগে। জনোৱা তথ্যৰ বাবে কোনো সেৱা মাচুল ল’ব নালাগে। তথ্য নিদিলে সৰ্বাধিক ১০,০০০ কিয়াট জৰিমনা হ’ব পাৰে; আদালতৰ সিদ্ধান্তৰ পিছত ইয়াৰ সলনি সৰ্বাধিক সাত দিনৰ কাৰাদণ্ডও হ’ব পাৰে। অৱশ্যে সুবিধা পোৱা আৰু আইন প্ৰয়োগ স্থানভেদে বেলেগ। ৰাজহুৱা স্থানৰ দায়িত্ব চহৰভেদে পৃথক। ইয়াংগন চিটি ডেভেলপমেণ্ট কমিটি, অৰ্থাৎ YCDC, মান্দালে চিটি ডেভেলপমেণ্ট কমিটি, অৰ্থাৎ MCDC, আৰু নে পি ড’ ডেভেলপমেণ্ট কমিটিয়ে নগৰ পৰিকল্পনা, ভূমি আৰু অট্টালিকাৰ তদাৰক, বজাৰ, পথ, উদ্যান, খেলপথাৰ, আৱৰ্জনা আৰু পানীৰ দৰে বিষয় চোৱা-চিতা কৰে। নিয়ম, মাচুল আৰু অনুমতিপত্ৰ চহৰভেদে নিৰ্দিষ্ট; সেইবোৰ সমগ্ৰ ম্যানমাৰত স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে প্ৰযোজ্য বুলি ধৰা নাযায়। আন ঠাইত দায়িত্ব ৱাৰ্ড বা গাঁও-ট্ৰেক্ট প্ৰশাসন আৰু টাউনশ্বিপ বা আঞ্চলিক কৰ্তৃপক্ষৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। ২০০৮ চনৰ সংবিধানৰ ৩৫৪ নং ধাৰাত নাগৰিকৰ মত প্ৰকাশ, শান্তিপূৰ্ণ সমাৱেশ, সংগঠন, ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি, ধৰ্ম আৰু ৰীতি-নীতিৰ স্বাধীনতা উল্লেখ আছে; এইবোৰ নিৰাপত্তা, ৰাজহুৱা শৃংখলা আৰু নৈতিকতা সম্পৰ্কীয় আইনৰ অধীন। ৩৫৫ নং ধাৰাত আইন অনুসৰি বসবাস আৰু বসতি স্থাপনৰ স্বাধীনতাৰ কথা আছে। ২০১৫ চনৰ Ethnic Rights Protection Law-এ জাতিগত অধিকাৰৰ বাবে আনুষ্ঠানিক কাঠামো প্ৰদান কৰে। এই বিধানসমূহে প্ৰতিটো মৰ্যাদাগোট বা প্ৰতিটো অঞ্চলৰ বাবে সমান ব্যৱহাৰিক সুৰক্ষা নিজে নিজে নিশ্চিত নকৰে। শান্তিপূৰ্ণ সমাৱেশৰ বাবে সাধাৰণতে কমেও পাঁচ দিন আগতে টাউনশ্বিপ আৰক্ষী বাহিনীৰ মুখ্য বিষয়াৰ ওচৰত আবেদন কৰিব লাগে। আবেদনত উদ্দেশ্য, স্থান বা পৰিকল্পিত পথ, সময়, বিষয় বা শ্লোগান, নেতা বা বক্তা আৰু আশা কৰা অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সংখ্যা উল্লেখ কৰিব লাগে। কমেও ৪৮ ঘণ্টা আগতে জাননীও দিব লাগে। টাউনশ্বিপ জেনেৰেল এডমিনিষ্ট্ৰেচন ডিপাৰ্টমেণ্টৰ মুখ্য প্ৰশাসকে অনুমোদন বা অস্বীকাৰৰ প্ৰক্ৰিয়াত ভূমিকা লয়; অস্বীকাৰৰ বিৰুদ্ধে সাত দিনৰ ভিতৰত অঞ্চল বা ৰাজ্যৰ আৰক্ষী মুখ্য বিষয়াৰ ওচৰত আপীল কৰিব পাৰি, আৰু তেওঁ ১৪ দিনৰ ভিতৰত সিদ্ধান্ত দিব বুলি কোৱা হৈছে। আইনে অস্ত্ৰ, বাধা সৃষ্টি, বিপদ, সম্পত্তিৰ ক্ষতি, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ আৰু অনুমোদিত চৰ্তৰ বাহিৰৰ শ্লোগান নিষিদ্ধ কৰে। বৰ্তমানৰ প্ৰয়োগ অতি কঠোৰ আৰু নাগৰিক পৰিসৰ সীমিত। ম্যানমাৰৰ বৈচিত্ৰ্য অঞ্চলভেদে বহু পৰিমাণে সলনি হয়। ২০১৪ চনৰ লোকপিয়লত জনসংখ্যাৰ ৯৬.৬% সামৰি লোৱা হৈছিল আৰু ই এতিয়াও শেহতীয়া চৰকাৰী দেশজোৰা লোকপিয়লৰ ভিত্তি; কিন্তু ইয়াৰ ধৰ্ম আৰু জাতিগত পৰিচয়ৰ তথ্য ঐতিহাসিক, বৰ্তমানৰ সম্পূৰ্ণ চিত্ৰ নহয়। ৰাখাইন, ছাগাইং, শান, কাচিন, কায়াহ, চিন, কায়িন আৰু মোনক একে সামাজিক পৰিস্থিতি বুলি ধৰা উচিত নহয়। OHCHR-এ ৰোহিঙিয়া আৰু অন্যান্য সংখ্যালঘুসকলক প্ৰভাৱিত কৰা অব্যাহত আৰু পদ্ধতিগত সুৰক্ষা আৰু অধিকাৰ উলংঘনৰ কথা জনাইছে। সশস্ত্ৰ সংঘাত, তালাচী চকী, চলাচলৰ বাধা, বিমান আক্ৰমণ, স্থানচ্যুতি, ধন দাবী, লিংগভিত্তিক হিংসা, বলপূৰ্বক নিযুক্তি, স্থলমাইন আৰু মানৱীয় সহায় পোৱাৰ বাধাই বহু অঞ্চলত সহাৱস্থানক সুৰক্ষাৰ বিষয় কৰি তুলিছে। ২০২৬ চনত ম্যানমাৰত প্ৰায় ৩.৮ৰ পৰা ৪.০ নিযুত আভ্যন্তৰীণভাৱে স্থানচ্যুত লোক আছিল, আনহাতে ১৬ নিযুততকৈ অধিক লোকৰ মানৱীয় সহায়ৰ প্ৰয়োজন আছিল। আতিথ্যদাতা সমাজে প্ৰায়ে প্ৰথমে আশ্ৰয় দিয়ে, কিন্তু উভতি যোৱা বা সংহতি সাধন কৰাটো স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে নিৰাপদ বা স্থায়ী নহয়। কিছুমান অঞ্চলত আৰক্ষী আৰু আদালত প্ৰাসংগিক; আন কিছুমান বিবাদত বহুবিধ আইনী ব্যৱস্থা বা অনানুষ্ঠানিক মধ্যস্থতা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। UNDP-ৰ Collaborative Dispute Resolution কাৰ্যসূচীয়ে ২০২৪ চনত ২৪টা টাউনশ্বিপৰ ৫৯খন গাঁৱত মহিলা মধ্যস্থতাকাৰীসহ ১,২৩৩ জনক প্ৰশিক্ষণ দিছিল; কিন্তু ই দেশজোৰা প্ৰক্ৰিয়া সৃষ্টি নকৰে বা সুবিধা পোৱাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। নাগৰিক অংশগ্ৰহণৰ ব্যৱহাৰিক ৰূপৰ ভিতৰত ৱাৰ্ড বা গাঁও-ট্ৰেক্টৰ সৈতে যোগাযোগ, সমাজৰ সমিতি, ধৰ্মীয় নেটৱৰ্ক, নাগৰিক সমাজ আৰু সমাজৰ সংগঠন, মানৱীয় সহায়ৰ অংশীদাৰ, অভিযোগ আৰু মতামত ব্যৱস্থাও আছে। UNDP-ৰ Community First Programme-এ ১১খন ৰাজ্য আৰু অঞ্চলৰ ৪৫টা টাউনশ্বিপত স্থানীয় নেটৱৰ্কৰ সৈতে কাম কৰিছিল। ২০২৫ চনত UNHCR-এ ২২৮টা সমাজভিত্তিক প্ৰকল্প, শিবিৰ বা শিবিৰসদৃশ স্থানৰ ৩১৮খন সমাজ সমিতি, ১,৭০,৩৬৬ জন আভ্যন্তৰীণভাৱে স্থানচ্যুত বা আতিথ্যদাতা সমাজৰ সদস্যৰ ওচৰলৈ যোৱা, ৮৩,৬৯৮ জন মতামত ব্যৱস্থাৰ ব্যৱহাৰকাৰী আৰু ২৯,১৬২টা ৰেফাৰেলৰ কথা জনাইছিল। সুবিধা পোৱাটো কাৰ্যসূচী, অঞ্চল, দুৰ্বলতা, নিৰাপত্তা আৰু পুঁজিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; ম্যানমাৰত সাধাৰণতে সকলোৰে বাবে উপলব্ধ বিনামূলীয়া চৰকাৰী নাগৰিক-অংশগ্ৰহণ সেৱা নাই। দেশজোৰা আনুষ্ঠানিক সহবাসৰ কোনো প্ৰত্যক্ষ প্ৰমাণিত আৰ্হি নাই। একেলগে থকাৰ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত ব্যক্তিগত পৰিয়াল, ভাড়াৰ কোঠা, বৰ্ডিং ব্যৱস্থা, চৰকাৰী কোৱাৰ্টাৰ, স্থানচ্যুতিৰ স্থান আৰু আতিথ্যদাতা সমাজৰ বাসস্থান আছে। ২০১৪ চনৰ লোকপিয়লত ৮৬% বাসগৃহৰ একক মালিকানাধীন, ৭% ভাড়াত আৰু ৩% চৰকাৰীভাৱে প্ৰদান কৰা বুলি নথিভুক্ত হৈছিল; ৪.৪৯%ক এপাৰ্টমেণ্ট, ফ্লেট বা কনডোমিনিয়াম হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছিল। এই ঐতিহাসিক সংখ্যাই বৰ্তমানৰ দেশজোৰা ভাড়া, বসবাসৰ মানদণ্ড বা বিবাদ নিষ্পত্তিৰ প্ৰক্ৰিয়া প্ৰতিষ্ঠা নকৰে। সেয়ে বাসস্থান আৰু ভাড়া নিয়ন্ত্ৰণ আনুষংগিক বিষয় হৈ থাকে, যদিহে প্ৰশ্নটো অতিথিৰ প্ৰতিবেদন বা একেলগে থকা পৰিয়ালৰ সম্পৰ্কৰ দৰে নিৰ্দিষ্ট সহাৱস্থানৰ সমস্যাৰ বিষয়ে নহয়। ডিজিটেল সহাৱস্থানত টেলিযোগাযোগ আইন আৰু Cybersecurity Law 1/2025-ৰ প্ৰভাৱ পৰে। পিছৰ আইনখনে Digital Platform Service-ৰ সংজ্ঞা দিয়ে আৰু চাইবাৰ সুৰক্ষা তথা চাইবাৰ অপৰাধৰ কাঠামো স্থাপন কৰে। জৰুৰী অৱস্থা বা ৰাজহুৱা স্বাৰ্থৰ পৰিস্থিতিত কৰ্তৃপক্ষৰ টেলিযোগাযোগৰ নিয়ম অনুসৰি সেৱা স্থগিত কৰা, যোগাযোগত হস্তক্ষেপ কৰা আৰু তথ্য বিচৰাৰ ক্ষমতা আছে। OHCHR-এ ইণ্টাৰনেট বন্ধ, চেন্সৰশ্বিপ, নজৰদাৰী, ব্লেকলিষ্টিং আৰু ৩০ জুলাই ২০২৫ৰ পৰা বলবৎ বুলি কোৱা VPN-ৰ বাধাৰ কথা জনাইছে। সেয়ে গোপনীয়তা, পৰিচয়, তথ্যৰ সুবিধা, ঘৃণামূলক বক্তব্য, ভুৱা তথ্য আৰু সম্ভাৱ্য অপৰাধমূলক দায় বৰ্তমানৰ আইন, নেটৱৰ্কৰ অৱস্থা, প্লেটফৰ্ম আৰু ব্যক্তিগত পৰিস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।