မြန်မာနိုင်ငံတွင် အလုပ်သမားဈေးကွက်

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလုပ်သမားဈေးကွက်တွင် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ အဝတ်အထည်နှင့် အခြားထုတ်လုပ်ရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေး၊ သတ္တုတွင်း၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာတို့ ပါဝင်သည်။ အဝတ်အထည်ထုတ်လုပ်ရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအစားအစာကဏ္ဍတို့သည် အလုပ်လိုအပ်ချက်၏ အရင်းအမြစ်များအဖြစ် ဆက်လက်အရေးပါသော်လည်း ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအားနည်းခြင်း၊ လျှပ်စစ်နှင့် လောင်စာဆီပြတ်လပ်ခြင်း၊ လုပ်ငန်းစရိတ်မြင့်ခြင်း၊ ပဋိပက္ခ၊ ပို့ကုန်ကန့်သတ်မှုနှင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတို့က ခန့်အပ်မှုကို ထိခိုက်စေသည်။ တရားဝင်လစာရအလုပ်အကိုင် လျော့ကျလာပြီး နေ့စားအလုပ်နှင့် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းများ တိုးလာသည်။ အချို့အလုပ်သမားများသည် အခြားနေရာတွင် တည်ငြိမ်သောအလုပ် မရနိုင်သောကြောင့် အဆင့်မြင့်ပညာရှိသူများအပါအဝင် စက်မှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍမှ စိုက်ပျိုးရေးသို့ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် နေပြည်တော်တို့သည် အဓိက တရားဝင်နှင့် မြို့ပြအလုပ်အကိုင်စင်တာများ ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် မြို့နယ်အလိုက် အခြေအနေကွဲပြားသည်။ စစ်ကိုင်း၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း၊ ကချင်၊ ချင်း၊ ကယား၊ ကရင်နှင့် မကွေးအပါအဝင် ဒေသများရှိ ပဋိပက္ခနှင့် နေရပ်စွန့်ခွာရမှုကြောင့် သွားလာမှု၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ဈေးကွက်ဝင်ရောက်မှုနှင့် အလုပ်ရှင်ထံ ဆက်သွယ်မှုကို ကန့်သတ်နိုင်သည်။ လုပ်ခ၊ လစ်လပ်ရာထူးနှင့် နေထိုင်စရိတ်နှိုင်းယှဉ်ရာတွင် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာပျမ်းမျှထက် မြို့နယ်အခြေအနေက ပိုအရေးကြီးလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်တွင် နေရပ်စွန့်ခွာနေသူ ၄.၀ သန်းခန့်ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး စစ်မှုထမ်းခေါ်ယူမှု၊ ပြည်ပရွှေ့ပြောင်းမှု၊ လုံခြုံရေးအခြေအနေ၊ စာရွက်စာတမ်းပျောက်ဆုံးမှုတို့က ရရှိနိုင်သောလုပ်သားအင်အားကို ဆက်လက်ပြောင်းလဲစေသည်။ လူများသည် တရားဝင်ပညာရေး၊ တက္ကသိုလ်၊ နည်းပညာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာနှင့် သင်တန်း (TVET)၊ အလွတ်သဘောသင်တန်း၊ လုပ်ငန်းခွင်သင်ယူမှု၊ NGO သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂလိကသင်တန်းနှင့် ကိုယ်ရေးကွန်ယက်များမှတစ်ဆင့် အလုပ်ဝင်ကြသည်။ အမျိုးသားကျွမ်းကျင်မှုစံနှုန်းအာဏာပိုင်ဟု အများအားဖြင့် NSSA ခေါ်သော အဖွဲ့နှင့် သက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာ၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းဖွဲ့စည်းပုံများသည် ကျွမ်းကျင်မှုအကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်ကို ပံ့ပိုးသော်လည်း သင်တန်းကြေး၊ အကွာအဝေး၊ လုံခြုံရေး၊ အင်တာနက်၊ ဘာသာစကား၊ ကျားမနှင့် စာရွက်စာတမ်းအခက်အခဲများကြောင့် ရရှိမှုကန့်သတ်နိုင်သည်။ အလုပ်ရှင်များကလည်း ကျွမ်းကျင်မှုမကိုက်ညီမှုကို ဖော်ပြကြသဖြင့် လက်မှတ်တစ်ခုတည်းက သင့်လျော်သောအလုပ် သို့မဟုတ် လုပ်ခကို အာမမခံပါ။ ပြည်ပတွင်ရထားသော အရည်အချင်းကို အသိအမှတ်ပြုရန် သီးခြားအကဲဖြတ်မှု လိုအပ်နိုင်သည်။ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု၊ ကျပ်ငွေတန်ဖိုးကျဆင်းမှုနှင့် အမှန်တကယ်ဝယ်ယူနိုင်စွမ်း လျော့နည်းမှုတို့က လုပ်ခကို သက်ရောက်စေသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ကျေးလက်ဒေသနေ့စားဝင်ငွေသည် ၄၃% ခန့် တိုးခဲ့ပြီး မြို့ပြနေ့စားဝင်ငွေသည် ၄% ခန့်သာ တိုးခဲ့သည်။ ၎င်းက အလုပ်သမားအားလုံး အလားတူပြောင်းလဲမှု ကြုံခဲ့သည်ဟု မဆိုလိုပါ။ ILO အချက်အလက်နှင့် နောက်ဆုံးစစ်ဆေးခဲ့သော အနည်းဆုံးလုပ်ခမှာ ၂၀၂၄ ဩဂုတ်နောက်ပိုင်း တစ်ရက် ၆,၈၀၀ ကျပ်ဖြစ်သည်။ ထောက်ပံ့ကြေးများအပါအဝင် ၂၀၂၅ အစိုးရနေ့စားလုပ်ခ ၇,၈၀၀ ကျပ်သည် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍအနည်းဆုံးလုပ်ခကို အလိုအလျောက် မသတ်မှတ်ပါ။ အလုပ်လက်ခံမီ စာချုပ်၊ အချိန်ပိုစည်းကမ်း၊ ပေးချေမည့်ငွေကြေး၊ နေရာထိုင်ခင်းနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအစီအစဉ်ကို စစ်ဆေးပါ။ အကြောင်းမှာ တရားဝင်ကာကွယ်မှုသည် အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားအားလုံးထံ တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း မရောက်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အလုပ်ချိတ်ဆက်မှုကို အလုပ်သမားဦးစီးဌာန၏ အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရေးရုံးများ၊ လိုင်စင်ရခန့်အပ်ရေးအေဂျင်စီများ၊ JobNet၊ MyJobs၊ Alote နှင့် အခြားအွန်လိုင်းပေါ်တယ်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်သည်။ NGO၊ ကုလသမဂ္ဂ၊ သင်တန်းပေးသူနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကွန်ယက်များကလည်း အလုပ်အခွင့်အလမ်းများ ချိတ်ဆက်ပေးသည်။ ကျေးလက်နှင့် ကျွမ်းကျင်မှုနည်းသော အလုပ်များတွင် ကိုယ်ရေးအဆက်အသွယ်နှင့် အလွတ်သဘောအကျိုးဆောင်များ အရေးပါနေဆဲဖြစ်ပြီး အွန်လိုင်းကြော်ငြာများက ဈေးကွက်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကိုသာ လွှမ်းခြုံသည်။ ငွေမပေးမီ သို့မဟုတ် ခရီးမသွားမီ အေဂျင်စီလိုင်စင်၊ ကြေး၊ ကိုးကားချက်၊ သက်သေခံစာရွက်စာတမ်း၊ အရည်အချင်းအထောက်အထားနှင့် လုံခြုံရေးအခြေအနေတို့ကို စစ်ဆေးပါ။ ဥပဒေအခြေခံနှင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူကို မစစ်ဆေးဘဲ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် မအပ်နှံပါနှင့်၊ ကြိုတင်ငွေ မပေးပါနှင့်။ တရားဝင်မူဘောင်တွင် ၂၀၁၁ အလုပ်သမားအဖွဲ့အစည်းဥပဒေ၊ ၂၀၁၂ အလုပ်သမားအငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းရေးဥပဒေ၊ ၂၀၁၂ လူမှုဖူလုံရေးဥပဒေ၊ ၂၀၁၃ အနည်းဆုံးလုပ်ခဥပဒေနှင့် နည်းဥပဒေများ၊ ၂၀၁၃ အလုပ်အကိုင်နှင့် ကျွမ်းကျင်မှုဖွံ့ဖြိုးရေးဥပဒေ၊ ၂၀၁၆ လုပ်ခပေးချေမှုဥပဒေ၊ ဆိုင်နှင့်အလုပ်အကိုင်လုပ်ငန်း၊ စက်ရုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ပါဝင်သည်။ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ အလုပ်သမားဦးစီးဌာန၊ စက်ရုံနှင့် အထွေထွေအလုပ်သမားဥပဒေ စစ်ဆေးရေးဌာန၊ အလုပ်သမားဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန၊ လူမှုဖူလုံရေးဘုတ်အဖွဲ့နှင့် NSSA တို့တွင် တာဝန်ကွဲပြားသည်။ တရားဝင်စည်းမျဉ်းရှိခြင်းသည် ယုံကြည်စိတ်ချရသော ကာကွယ်မှု သို့မဟုတ် တိုင်ကြားမှုကိုင်တွယ်မှုရှိကြောင်း အာမမခံပါ။ စည်းမျဉ်းအကောင်အထည်ဖော်မှုသည် နေရာ၊ အခြေအနေ၊ ကဏ္ဍနှင့် လုံခြုံရေးအပေါ် မူတည်သည်။ COVID-19 သက်ရောက်မှု၊ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှု၊ ပဋိပက္ခ၊ ၂၀၂၅ မတ် ငလျင်၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု၊ နိုင်ငံခြားငွေရှားပါးမှု၊ လျှပ်စစ်နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးပြတ်တောက်မှု၊ အင်တာနက်ပြတ်တောက်မှု၊ ရွှေ့ပြောင်းမှုနှင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတို့က အလုပ်လိုအပ်ချက်ကို ဆက်လက်ပြောင်းလဲစေသည်။ ၂၀၂၆ မတ်တွင် ရွှေ့ပြောင်းမှုနှင့်ဆက်စပ်သော နုတ်ထွက်မှု ၁၆% ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားပြီး ရန်ကုန်တွင် ၂၂%၊ မန္တလေး ၁၉%၊ ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍ ၂၁% နှင့် ထုတ်လုပ်ရေး ၂၀% ဖြစ်သည်။ ဤကိန်းဂဏန်းများသည် အလုပ်အကိုင်ညွှန်းကိန်းများ တည်ငြိမ်ပုံပေါက်သည့်အချိန်တွင်ပင် အလုပ်သမားရှားပါးမှု၊ ဝန်ထမ်းထိန်းသိမ်းရေးပြဿနာနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုမကိုက်ညီမှုတို့ရှိကြောင်း ပြသသည်။ ILOSTAT၊ ဗဟိုစာရင်းအင်းအဖွဲ့နှင့် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၏ စာရင်းအင်းများသည် နောက်ကျနိုင်ပြီး အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကွဲပြားနိုင်သကဲ့သို့ အလွတ်သဘောအလုပ်ကို လျော့တွက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အလုပ်လက်မဲ့တစ်ခုတည်းဖြင့် အလုပ်အရည်အသွေး၊ အလုပ်ချိန်၊ နေ့စားအလုပ်၊ ရွှေ့ပြောင်းမှု၊ အမှန်တကယ်လုပ်ခ သို့မဟုတ် ဒေသအန္တရာယ်ကို မဖော်ပြနိုင်ပါ။ ပြည်တွင်းရွှေ့ပြောင်းမှုနှင့် ပြည်ပရွှေ့ပြောင်းမှုတို့သည် စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးဖိအားကို တုံ့ပြန်သည့် အိမ်ထောင်စုနည်းလမ်းကြီးများဖြစ်သည်။ ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ တရုတ်၊ စင်ကာပူနှင့် အိန္ဒိယတို့သည် သွားရောက်ရာနေရာများတွင် ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်တွင် ထိုင်း၌ မှတ်ပုံတင်ထားသော မြန်မာလုပ်သား ၂,၂၇၀,၃၈၂ ဦးရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ထိုင်း၏ မှတ်ပုံတင်ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများအနက် မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် ၇၃% ခန့် ပါဝင်သည်။ တရားမဝင်ခန့်အပ်မှု သို့မဟုတ် ခရီးသွားလမ်းကြောင်းများက အမြတ်ထုတ်ခံရခြင်း၊ လူကုန်ကူးခံရခြင်း၊ စာချုပ် သို့မဟုတ် စာရွက်စာတမ်းပျောက်ဆုံးခြင်း၊ အကြွေးနှင့် အေဂျင်စီအန္တရာယ်တို့ကို တိုးစေနိုင်သည်။ ခန့်အပ်မှု၊ သင်တန်း၊ စာရွက်စာတမ်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ နေရာထိုင်ခင်း၊ ပါမစ်၊ ဗီဇာနှင့် အေဂျင်စီဝန်ဆောင်မှုများအတွက် တစ်နိုင်ငံလုံးသုံး တစ်ပြေးညီကြေးနှုန်း မရှိပါ။ စရိတ်နှင့် အချိန်သည် နေရာ၊ ကဏ္ဍအလိုက် ကွဲပြားသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလုပ်သမားဈေးကွက်ကို နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကိန်းဂဏန်းတစ်ခုတည်းဖြင့် မသုံးသပ်ဘဲ မြို့နယ်၊ ကဏ္ဍ၊ ကျွမ်းကျင်မှု၊ စာရွက်စာတမ်း၊ လုပ်ခစည်းကမ်း၊ သွားလာနိုင်မှုနှင့် လုံခြုံရေးအခြေအနေတို့အပေါ် အခြေခံ၍ သုံးသပ်ရသည်။