Suriye’de kültür; ailelerde, okullarda, ibadet yerlerinde, işyerlerinde, pazarlarda, kültür mekânlarında ve kamusal kutlamalarda kendini gösterir. Kültürü tek bir kurum yönetmez. Bakanlıklar, nüfus kayıt kurumları, mahkemeler, okullar, üniversiteler, müzeler, kültür merkezleri, festivaller, bağımsız gruplar, yardım kuruluşları ve toplum önderleri kültürel yaşamın farklı yönlerini etkiler. Arapça, Suriye’nin resmî devlet dilidir. Resmî yazışmalarda, eğitimde ve sınavlarda standart yazılı Arapça kullanılır; gündelik konuşmada ise çoğunlukla Suriye Arapçası lehçeleri kullanılır. Kürtçe konuşan toplulukların yanı sıra daha küçük Ermeni, Süryani, Türk, Türkmen, Çerkes ve Çeçen toplulukları da kendi dillerini kullanır. 13/2026 sayılı Kararname Kürtçeye ulusal dil statüsü verir; ancak Suriye genelinde Kürtçeye resmî dil statüsü tanınmamıştır. Dinsel kültür; ibadeti, orucu, hac ziyaretini, din eğitimini ve önemli yaşam olaylarıyla bağlantılı işlemleri kapsar. Suriye’de Sünni, Alevi, On İki İmam Şii, İsmaili, Dürzi, Ezidi ve Hristiyan topluluklarının yanı sıra çok küçük bir Yahudi topluluğu bulunur. 2023 tarihli bir ABD tahminine göre Sünni Müslümanlar nüfusun yaklaşık %74’ünü oluşturuyordu. Ancak savaş, yerinden edilme, geri dönüşler ve yakın tarihli ülke çapında bir nüfus sayımının bulunmaması nüfusu değiştirdiğinden, güncel dinsel oranlar kesin kabul edilemez. Tarihsel kültür; arkeolojik alanlar, yazılı kaynaklar, yapılar, sikkeler, arşivler, sözlü tanıklıklar ve anılar aracılığıyla korunur. Çatışmalar, altyapı hasarı, yerinden edilme ve birbiriyle yarışan anlatılar hem bu kaynaklara erişimi hem de bunların yorumlanmasını etkiler. Tarihsel kayıtlar, 8 Aralık 2024’ten sonra başlayan siyasi geçiş sürecini de içerir. Sanat; görsel sanatları, müziği, edebiyatı, sinemayı, sahne sanatlarını, mimarlığı, tasarımı, fotoğrafçılığı ve dijital sanatı kapsar. Erişilebilirlik, maliyet ve katılım vilayete ve kuruma göre değişirken, Suriye’nin kültür kurumları 2026 yılında yeniden inşa sürecindedir. Gelenekler, aileler ve topluluklar aracılığıyla aktarılan ve yinelenen uygulamalar ile anlatımlardır; kutlamalar, yaşam döngüsü törenleri, müzik, giyim, el sanatları ve yöresel âdetler bunlara dahildir. İnsanlar bu geleneklerle genellikle ulusal bir kayıt sistemi aracılığıyla değil, aile içi aktarım, topluluk katılımı, festivaller, atölyeler veya kültür kurumları yoluyla karşılaşır. Yaşam evrelerine yönelik destek; çocukluk, gençlik, yetişkinlik, yaşlılık, bakım ve kriz durumlarına yönelik hizmetler arasında bölünmüştür. Çocuklar hukuken 18 yaşından küçüktür; uluslararası programlarda ergenler genellikle 10-19, gençler 20-24 yaş aralığında tanımlanır; yaşlılar ise 60 yaşın üzerindekilerdir. Bir arada yaşama; yerinden edilme ve geri dönüş, belgeler, yerel otorite, güvenlik ve topluluklar arasındaki güvenden etkilenir. Aile, aşiret ve din önderleri, topluluk grupları, resmî kurumlar ve yardım kuruluşları arabuluculukta ve yurttaş katılımında farklı roller üstlenebilir. Kişisel statü kuralları, yani evlilik, boşanma, velayet ve miras gibi konuları düzenleyen kuralların uygulanması da bölgeye ve topluluğa göre değişir. 13 Mart 2025 tarihli Anayasa Bildirgesi özgürlükleri, kültürel özellikleri ve mülkiyet haklarını tanır; ancak koruma ve uygulama eşit değildir.
Suriye’de Kültür
Suriye’de kültür; ortak dilleri, inançları, sanatları, gelenekleri, tarihsel belleği ve birlikte yaşama biçimlerini kapsar. Dinsel ve dilsel çeşitlilik, yerinden edilme, güvenlik koşulları ve hizmetlere eşitsiz erişim kültürel yaşamı etkilediğinden, topluluklar ve Suriye’nin 14 vilayeti arasında farklılık gösterir. Yaşam evreleri, tarih, sanat, din, dil, gelenekler ve bir arada yaşama birbiriyle örtüşür; ancak Suriye toplumunun farklı yönlerini anlatır.
Suriye’de kültürü tek ve her yerde aynı olan ulusal bir sistem değil, yerel ve topluluk temelli bir gerçeklik olarak ele alın. Herhangi bir kültürel faaliyet, hizmet veya yorum için ilgili vilayeti, sorumlu kurumu ya da topluluğu, dil ihtiyaçlarını ve güncel erişim koşullarını belirleyin. Bir uygulamanın, dinsel oranın, dil statüsünün veya tarihsel anlatının Suriye’nin her yerinde aynı olduğunu varsaymayın.
Serrê jîyanî
Suriye de serrê jîyanî bi sistemê cîya bo zarokî, ciwanî, mezinbûn, serrê pîrî, lênêrîn u desteka qeyranî rêxistin beno, ne bi xizmetê neteweyî yew. Qanûnî, zarokî binê 18 serrî yê; ciwanên nêvê 10 heta 19 serrî, ciwanên ke mezinbûyî 20 heta 24 serrî û mirovê pîrî di programê navneteweyî de zêdeyê 60 serrî hesibîyê. Eriş di 14 parêzgehanê Suriye de goreyê koçberî, ewlehî, xizmetê zirar dîyayî, belgeyê wenda u fondekirdış ferq keno. Wezaretî, qeydkariyê medenî, dadgehan, dibistanan, xizmetê tenduristî, ajansê Neteweyê Yewbîyayeyan, NGO u grûbê komelî her yek beşek ji destekî rêxistin kenê.
Tarix
Suriye de tarix, kevin cıniştışti ra hetê siyaseti ya 8ê Kanûna 2024 de dest pêkerd, komelan, dezgehan û herêmanê demanê verên ra heta demê verênê de vırazeno. Delîlê ke mendo, cayê arkeolojîkî, çımeyê nuşteyî, bınayî, pereyî, arşîvî, şahidîya devkî û bîrîyan gêno; la eriş û şirovekerdış, seba şer, koçberî, bınayên ziyan dîyaye û rivayetanê ke hewrî nêbenê, yewser nîyo.
Huner
Suriye de huner; görsel huner, muzık, edebiyat, film, sahne huneri, mimari, tasarım, fotografi u dijital huneri ra gireweno. Wezaretê Kulturî, merkezê kulturî, enstituyê taybetî, universîteyî, muze, festival u grûbê serbixwe afirandış, perwerde, muhafazet u erişê giştî destek kenê. Eriş, mesref u prosedur goreyê muhafaza u enstituyan ferq kenê; sistemê kulturî yê Suriye de 2026 de nêweşanî kurumî ra pêser beno.
Dîn
Dîn Suriye de Îslam, bi taybetî Îslamê Sunnî, u herwisa komelê Elewî, Şîa yê Du-Imamî, Îsmailî, Druzî, Yezidî u Xiristiyanî girewêno, bi komelê Cihû yê pir piçûk. Texmîna Dewletê Yewbîyayî yê Amerîkayî ya 2023 Sunnîyan qasî 74% nîşan da, la rêjeyê dînî ya niha bawerbar nîyo, çunke şer, koçberî, veger u nebûna serjimêriya neteweyî ya nû tesîr kenê. Pratîka dînî îbadet, rojî, hec, perwerdeya dînî u pêvajoyê serrê jîyanî girewêno. Rêzikê rewşa şexsî meseleyê sey zewac, veqetiyayış, lênêrîna zarokan u miras idare kenê; eriş u ewlehî goreyê cih u komelî ferq kenê.
Ziwan
Erebî ziwanê fermî yê dewleta Suriye yo. Erebîya Standart a Modern (MSA) formê nivîsên fermî yo û belgeyên hukumatî, perwerde û imtîhanan de şuxulîyena. Rojane merdimî bi varyantên Erebîya Suriye de qisey kenê; Kurdî û ziwanê komên Armenî, Suryanî, Tirkî, Tirkmenî, Çerkezî, Çeçenî û yê bînî zî est ê. Bi Fermana No. 13/2026 Kurdî statuyê ziwanê neteweyî girewto, labelê Suriye de statuyê ziwanê fermî yê Kurdî yê welat-giştî nêyê dano.
Tore
Toreyê Suriye adet, sembol û îfadeyên mirasgirewte yî ku malbat û koman ra têne parvekerdiş û dubarekerdiş. Wan şahîyên salane, merasîmên temenî, muzîk, cil, hunerê destan û adetên herêmî gêreno. Gihîştin zafane bi hînkerdişê malbatî, beşdarîya komî, festîval, atolyey yan sazûmanên kulturî yo, ne bi pergaleke qeydkerdişê neteweyî.
Birlikte Yaşama
Suriye'de gündelik birlikte yaşam; güvenlik koşulları, yerinden edilme ve geri dönüş, hizmetlere erişim, belgeler, yerel yönetim ve topluluklar arasındaki güven tarafından şekillenir. Mahalle ilişkilerini, arabuluculuğu veya yurttaş katılımını ülke çapında yöneten tek bir sistem yoktur; resmî kurumlar, yardım kuruluşları, topluluk grupları ve aile, aşiret ya da dinî liderler farklı işlevler üstlenebilir. 13 Mart 2025 tarihli Anayasal Bildirge özgürlükleri, kültürel özellikleri ve mülkiyet haklarını tanır; ancak koruma ve uygulama ülke genelinde eşit değildir.
VivAVia can make mistakes. Check important information.