Turkmaniston san’at tizimi davlat boshqaruvidagi madaniyat muassasalarini professional, havaskor va norasmiy ijodiy faoliyat bilan birlashtiradi. Tasviriy san’atga rangtasvir, grafika, haykaltaroshlik, milliy naqsh, gilamdo‘zlik, kashtachilik, zargarlik va libos kiradi. Davlat tasviriy san’at muzeyi, Tasviriy san’at ko‘rgazmalar markazi, Turkmaniston Rassomlar uyushmasi, Turkman davlat rassomlik maktabi va hududiy madaniyat muassasalari ko‘rgazmalar, tanlovlar va ijodiy ta’limni qo‘llab-quvvatlaydi. Xalq artisti va xizmat ko‘rsatgan artist kabi davlat unvonlari professional yutuqlarni e’tirof etadi. Musiqa folklor va mumtoz og‘zaki an’analarni o‘z ichiga oladi. Bag‘shilar, sazandalar va dutor, gijjak hamda tüýdük ijrochilari konservatoriya va musiqa maktablaridagi ta’lim bilan bir qatorda ustoz-shogird yo‘li orqali ham faoliyat yuritadi. Maya Kuliyeva nomidagi Turkman milliy konservatoriyasi hamda xalq musiqasi va baxshichilik dasturlari rasmiy ta’lim yo‘llarini taklif qiladi. Kuştdepdi va dutor yasash mahorati hamda musiqasi YUNESKOning nomoddiy madaniy meros ro‘yxatlarida e’tirof etilgan. Turkmaniston jami o‘nta nomoddiy madaniy meros unsuriga ega. Adabiy hayotda Mag‘tumg‘uli Pyragiy, Arkadag shahridagi Döwletmammet Azadi nomidagi Davlat adabiyot muzeyi, Davlat kutubxonasi, tarjimalar, adabiy o‘qishlar va adabiy-musiqiy dasturlar katta o‘rin tutadi. Og‘zaki dostonchilik ham dolzarbligini saqlagan; Görogly dostoni san’ati YUNESKO tomonidan e’tirof etilgan. Kino rasmiy madaniy soha bo‘lib, «Turkmenfilm», kinoteatrlar, festivallar va xalqaro ishtirok orqali qo‘llab-quvvatlanadi, biroq ishlab chiqarish, tomoshabinlar va bozor haqida ishonchli mustaqil ma’lumotlar cheklangan. Ijro san’atiga drama, musiqali drama, opera va balet, yoshlar, qo‘g‘irchoq va sirk teatrlari, shuningdek, hududiy teatrlar kiradi. Misollar: Mag‘tumg‘uli nomidagi Milliy musiqa va drama teatri, Bosh akademik drama teatri va Alp Arslan nomidagi Milliy drama teatri. 2014-yildagi teatrlar to‘g‘risidagi qonun huquqiy asos yaratadi, milliy yoki akademik maqom esa davlat tartiblariga muvofiq beriladi. Me’morchilik va dizayn amaliy san’at hamda madaniy binolar bilan bir qatorda madaniy qadriyatlar sifatida ko‘riladi. Merosni asrash ishlari Turkmanistondagi to‘rtta YUNESKO Jahon merosi obyektlari, jumladan Qadimgi Marv, Ko‘hna Urganch, Nisa va Ipak yo‘llari yo‘lagi bilan bog‘liq. Mavjud tadqiqotlarda fotografiya va raqamli san’at uchun alohida tasdiqlangan davlat yo‘li, uyushma, bozor yoki ta’lim tizimi aniqlanmagan. Shu sababli ularni maxsus muassasa bor deb taxmin qilmasdan, tasviriy san’at, dizayn va mualliflik huquqining kengroq doiralari orqali rivojlantirish mumkin. 2014-yilda tashkil etilgan Nomoddiy madaniy merosni o‘rganish bo‘limi hamda Madaniyat vazirligi, muzeylar va boshqa madaniyat idoralari merosni asrashni qo‘llab-quvvatlaydi. E’tirof etilgan namunalarga gilamdo‘zlik, ipak to‘qish, turkmancha kashtachilik, ot bezash va Nowruz bilan bog‘liq meros kiradi; biroq otchilik va festivallarning o‘zi, agar san’at yoki madaniy amaliyot jihati markaziy bo‘lmasa, qo‘shni sohalarga kiradi. 2023-yilgacha kuchda bo‘lgan o‘zgartirishlarni o‘z ichiga olgan Madaniyat to‘g‘risidagi qonun fuqarolarning madaniy hayotda qatnashishi, davlat madaniyat tashkilotlaridan foydalanishi, madaniy qadriyatlardan bahramand bo‘lishi va ijod faoliyatini erkin tanlashini kafolatlaydi. 2012-yildagi 257-IV-son Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risidagi qonun adabiy, badiiy, kino, musiqiy, dizayn va me’moriy asarlarni qamrab oladi; qonuniy muddat odatda muallif hayoti va undan keyingi 50 yilni tashkil etadi. Teatr va ijro huquqlariga alohida qoidalar qo‘llanadi. Madaniy qadriyatlarni ko‘rgazma, tadqiqot yoki sotish uchun chetga olib chiqish ruxsat talab qiladi; madaniy obyektlar yoki boshqa madaniy qadriyatlar tasvirlaridan foydalanish uchun rasmiy ruxsat va shartnoma kerak. Davlat kolleksiyalaridan bemalol foydalanish mumkin deb hisoblamang. Madaniyat tashkilotlari o‘z ustavlariga muvofiq pulli xizmat ko‘rsatishi va o‘z mahsulotlarini sotishi mumkin. Chipta narxlari, o‘qish to‘lovlari, ijodkorlar haqi va ishlab chiqarish muddatlarining hozirgi miqdorlari ishonchli tekshirilmagan. Muassasalar tarmog‘i Ashxobod va Arkadag shahrida eng zich; viloyat va etraplarda xizmatlar odatda davlat teatrlari, muzeylar, madaniyat uylari va tegishli tashkilotlar orqali ko‘rsatiladi.
Turkmanistonda san’at
Turkmanistonda san’at — tasviriy san’at, musiqa, adabiyot, kino, teatr, raqs, me’morchilik, dizayn va raqamli shakllarni qamrab oladi; mahalliy atamasi sungat. Davlat madaniyat muassasalari ta’lim, ko‘rgazma, chiqish, merosni asrash va nashr etish bo‘yicha rasmiy imkoniyatlarning aksarini ta’minlaydi, ustoz-shogird an’analari va havaskor ijod ham muhim o‘rin tutadi. Imkoniyatlar va faoliyat Ashxobod hamda Arkadag shahrida ko‘proq jamlangan; viloyat va etrap darajasidagi teatrlar, muzeylar, madaniyat uylari va boshqa muassasalar ham xizmat ko‘rsatadi.
VivAVia can make mistakes. Check important information.