په افغانستان کې هنري کار په بېلابېلو بڼو ترسره کېږي. رسمي بنسټونو کې د اطلاعاتو او کلتور وزارت د کلتور او هنرونو معینیت، ملي نګارستان، د افغانستان ملي موزیم، د غلام محمد میمنګي د هنرونو د زدهکړې مرکز، د کابل پوهنتون د ښکلو هنرونو پوهنځی، او د کابل پوهنتون او کابل پولیتخنیک پوهنتون د معمارۍ پروګرامونه شامل دي. خصوصي اکاډمۍ، ګالريګانې، ټولنیز ورکشاپونه، په کور کې شاګردي، او انلاین یا د کډوالۍ شبکې دغه فرصتونه بشپړوي. د هنرمندانو لپاره په ټول هېواد کې ثبت، خپلواک مسلکي استازیتوب، دولتي تمویل یا د خلکو د هر اړخیز لاسرسي جوړښت مستند شوی نه دی. په انځوریز هنر کې نقاشي، مینیاتوري، خطاطي، مجسمهجوړونه، ډیزاین او خیاطي مستند شوي فعالیتونه دي. په ۲۰۲۵ کال کې د میمنګي مرکز د ۷۰۰ څخه د ډېرو نوملیکنه شوو ګډونوالو او ۱۴۸ فارغانو، او همدارنګه د وړیا کورسونو خبر ورکړ؛ د اوسني نوملیکنې او واقعي شتون په اړه باید هر ځل له ادارې سره پوښتنه وشي. ملي ګالري فعاله وه او په ۲۰۲۵ کال کې یې د ایران او افغانستان د همکارۍ په یوه نندارتون کې ګډون وکړ. په کابل کې د هنر او عکاسۍ نندارتون د ۲۰۲۵ کال د فبرورۍ له ۲۴مې تر مارچ ۲مې جوړ شو او وړاندې کول یې له نافذو غوښتنو سره سم عیار شوي وو. ښځې او نجونې په زدهکړه، تګ راتګ، کار، په عامه ډګر کې د نظر څرګندولو او د ګډ جنسیتي ګډون په برخو کې په ځانګړې توګه له خنډونو سره مخ دي. موسیقي اوږد کلتوري دود لري، چې رباب او د هغه جوړول هم پکې شامل دي. په ۲۰۲۴ کال کې یونسکو د رباب جوړول او غږول د بشریت د ناملموس کلتوري میراث په استازیتوبي نوملړ کې شامل کړل. خو له ۲۰۲۱ کال راهیسې عامه موسیقي او موسیقيوالې نندارې سختې محدودې شوې دي؛ یوناما په رسنیو کې د موسیقۍ د بندیز د پلي کېدو راپور ورکړی. د موسیقۍ الات ضبطېدای شي او نندارې د نیولو یا نورو بندیزونو سبب کېدای شي. د افغانستان د موسیقۍ ملي انسټیټیوټ پرتګال ته تر کډه کېدو وروسته په جلاوطنۍ کې فعالیت کوي؛ نو د هغه زدهکړیز او ننداریز پروګرامونه په افغانستان کې محلي خدمت نه دی. په دري او پښتو شعر، نثر، شفاهي دودونه، کتابتونونه او خپرونې د ادبي بیان مهمې بڼې دي. د خپرونو لپاره د کلتور وزارت د خپرونو څانګه او عامه کتابتونونه د اړیکې اړوند ځایونه دي. منځپانګه باید د شریعت او اسلامي کلتور له نافذو غوښتنو سره برابره وي؛ منظوري، ځانسانسوري او سیمهییز تعبیر ښايي پر لاسرسي اغېز وکړي. د ۲۰۲۵ کال په راپور کې د شعر په اړه یوه قاعده راغلې وه؛ د عملي کولو مخکې یې له اوسني رسمي متن سره پرتله کړئ. ښځینه لیکوالانې او شاعرانې د زدهکړې، تګ راتګ او ګډون پر محدودیتونو سربېره اغېزمنېږي. فلم او اجرائیوي هنرونه اوس مهال په ټول هېواد کې د منظم فعالیت په توګه په باوري ډول مستند شوي نه دي. په ۲۰۲۱ کال کې خپره شوې یوولسبرخیزه لارښوونه د نورو موخو ترڅنګ د ښځو د ګډون لرونکې موسیقي او فلمونه منع کوي او د منځپانګې مخکینۍ ارزونه غواړي. تیاتر، تمثیل او سندرې ویل هم ورته محدودیتونه لري؛ په ۲۰۲۳ کال کې د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي په هرات کې د یوه تیاتر ډایرکټر د نیولو او تر ۴۵ ورځو وروسته د خوشې کېدو راپور ورکړ. له همدې امله خپلواک فلم جوړول، عامه نندارې او ازاد سټېج له پام وړ قانوني، اداري او شخصي خطرونو سره مل دي. معماري هغه وخت د هنر برخه ده چې ډیزاین او ښکلايي کړنلاره پکې محور وي. خو د ودانولو عمومي مقررات او تخنیکي منظورۍ د نورو ادارو په واک کې دي. د کابل پوهنتون د معمارۍ څانګه او کابل پولیتخنیک پوهنتون د زدهکړې فرصتونه لري، خو د فیس، نوملیکنې، مسلکي لاسرسي، جواز او سیمهییز شتون معلومات په یو شان ډول نه خپرېږي. ډیزاین، غالۍ او ورېښمو کار، خیاطي، لاسي صنایع او دودیز تولید په رسمي، خصوصي یا غیررسمي بڼه تدریسېږي؛ د پلور او صادراتو شرایط د ځای او بازار له مخې بدلېږي. یونسکو د نورو کلتوري څرګندونو ترڅنګ د ورېښمو اوبدل او د بهزاد مینیاتوري نوملړ کړي دي. د ۲۰۰۸ کال د چاپحق قانون عکاسي د خوندي اثر په توګه رانغاړي. په عین حال کې، د ژوندیو موجوداتو انځورول یا فلمول او په عامه توګه د انځورونو وړاندې کول د اخلاقو او منځپانګې د کنټرول د غوښتنو له مخې محدودېدای شي یا په بېلابېلو ډولونو پلي کېدای شي. نو د چاپحق ترڅنګ د محرمیت، امنیت او د ضبط خطرونه هم په پام کې ونیسئ. د ډیجیټلي هنر لپاره په ټول هېواد کې منل شوی عامه روزنیز نظام، تمویلوونکی بنسټ، د بازار جوړښت یا اداره په باوري ډول مستند شوی نه دی؛ که لاسرسی او امنیت اجازه ورکوي، خصوصي، لېرې یا د کډوالۍ له لارې کار بدیل کېدای شي. د افغانستان ملي موزیم کلتوري توکي راټولوي، ثبتوي، ساتي او نندارې ته وړاندې کوي. ولایتي موزیمونه، ګرځنده موزیم او د بیارغونې، عکاسۍ، موزیمپوهنې او توکمپوهنې څانګې یې کار بشپړوي، په داسې حال کې چې یونسکو او د ملګرو ملتونو پروګرامونه د میراث ساتنې ملاتړ کوي. په افغانستان کې مستند ناملموس کلتوري میراث د نورو ترڅنګ د ۲۰۲۵ کال د بهزاد مینیاتوري او د ۲۰۲۴ کال د رباب شامل دي. تاریخي معلومات یوازې د ساتنې او پېژندنې د تشریح لپاره دي؛ د لاسرسي او امنیت د اوسنیو شرایطو ارزونه نه بدلوي. د چاپحق قانون کتابونه، شعرونه، موسیقي، غږیزې او انځوریزې چارې، نقاشي، ډیزاین، مجسمه، عکاسي، لاسي صنایع، صنعتي هنر، فولکلور او کمپیوټري پروګرامونه یادوي. دا قانون مالي او معنوي حقونه برابروي او د کلتور وزارت سره د اثر د ثبت اجازه ورکوي. خو قانون د اوسني بالفعل واکمن نظام تر مخه دی؛ نو د اوسني ثبت او عملي پلي کېدو ډاډمن اټکل نه شي کېدای. د ۲۰۲۴ کال د اګست په ۲۱مه د فضیلت د ترویج او د منکراتو د مخنیوي قانون د نورو مواردو ترڅنګ هغه خپرونې او رسنیزه منځپانګه منع کوي چې د رسمي تعبیر له مخې له شریعت سره په ټکر کې وي، مسلمانانو ته سپکاوی وکړي یا د ژوندیو موجوداتو انځورونه ولري. د پلي کېدو لپاره په ۳۴ ولایتونو کې د ۲۸ کمېټو او نږدې ۳۳۰۰ مفتشانو راپور ورکړل شوی؛ د تعبیر له مخې سرغړونې تر درې میاشتو بند، د ملکیت زیانمنولو یا نورو بندیزونو سبب کېدای شي. پلي کېدل د سیمې له مخې توپیر لري، خو د غیرمجازې یا ناروا ګڼل شوې منځپانګې خطر لوړ پاتې دی. د زدهکړې، نندارتونونو، تمویل، د چاپحق ثبت یا موزیم ته د لاسرسي لپاره د فیس او پروسس یو باوري ملي جدول نشته. خصوصي لګښتونه د ادارې، توکو، ځای او کچې له مخې بدلېږي؛ نندارتونونه د هرې پېښې د پلان له مخې جوړېږي. د ښځو لپاره پروګرامونه، تړلې ډلې، په کور کې زدهکړه، د غوښتنو سره برابره انځوریزه هنر، دودیز لاسي صنایع، لېرې ډیجیټلي کار او د افغانانو د کډوالۍ ادارې په عملي توګه ګټورېدای شي، خو شتون یې د قانوني خوندیتوب معنا نه لري. دا معلومات د ۲۰۲۶ کال د سپتمبر د ۴مې حالت ښيي؛ له مسؤلې ادارې یا په سیمه کې یې بیا تایید کړئ، ځکه غوښتنې بدلېدای شي.
په افغانستان کې هنر
په افغانستان کې هنر انځوریز هنر، موسیقي، ادبیات، فلم، تیاتر، معمارۍ، ډیزاین، عکاسي، ډیجیټلي بڼې او د کلتوري میراث ساتنه رانغاړي. په دې ډګر کې دولتي ادارې، پوهنتونونه، خصوصي ورکشاپونه، غیررسمي زدهکړه او د کډوالۍ شبکې سره نښتي دي، خو لاسرسی د سیمې او جنسیت له مخې یو شان نه دی. عامه موسیقي، د ژوندیو موجوداتو انځورول، خپرونې او نندارې له جدي منځپانګیزو او امنیتي خطرونو سره مخ دي.
VivAVia can make mistakes. Check important information.