په افغانستان کې کورنۍ اړیکې عموماً د پاملرنې، ساتنې، مالي مرستې او د شخړو د حل چارې تنظیموي. خپلوان او د ټولنې مشران ښايي پر پرېکړو اغېز ولري، په داسې حال کې چې دیني عالمان، محکمې، دولتي ادارې او بشري مرستندویه سازمانونه هغه مهال بېلابېل رولونه لرلی شي چې یوه کورنۍ له حقوقي، ټولنیزې، روغتیايي یا خوندیتوب اړوندې ستونزې سره مخ شي. رسمي کورني خدمتونه بشپړ او یو شان نه دي، او بېځایه کېدل، ناروغي، معلولیت، بېوزلي او شخړه د پاملرنې مسؤلیتونه زیاتولی شي. پېژندګلوۍ عموماً د خپلوانو، خپلوي، ګاونډیو، ټولنو، ښوونځیو، کاري ځایونو یا نورو باوري اړیکو له لارې رامنځته کېږي. ملګرتیاوې د شخصي خوښې اړیکې دي او ثبت یا اجازه نه غواړي. دواړه ډوله اړیکې ښايي د جنسیت، عمر، ولایت، توکم، دین، د بېځایه کېدو حالت او سیمهییزو تمو له امله اغېزمنې شي. لیدنې او ډیجیټلي اړیکې د محرمیت، شهرت او شخصي خوندیتوب په اړه پام ته اړتیا لري. عاطفي اړیکې ډېری وخت د کورنۍ او ټولنې د تمو له خوا بڼه مومي. اړیکه ښايي د اسلامي واده تړون (Nikah) له لارې په ټولنیزه توګه مشروع وبلل شي، په داسې حال کې چې جنسیتي بېلتون، د شرعي محرم کس شرطونه (Mahram)، د حجاب اصول (Hijab) او سیمه‌ییز توپیرونه اړیکه او تګ راتګ محدودولی شي. د واده رضایت په رسمي توګه منل شوی، خو اجباري واده، کم عمره واده، جنسیتي تاوتریخوالی او له واده څخه ستونزمن جلا کېدل لا هم جدي خطرونه دي. د شخصي انتخاب، کورنۍ ګډون، خوندیتوب او موجود ملاتړ ترمنځ عملي توازن په افغانستان کې له یوې سیمې څخه بلې ته توپیر کوي.
اړیکې په افغانستان کې
په افغانستان کې اړیکې د کورنۍ اړیکې، پېژندګلوۍ، ملګرتیاوې او عاطفي اړیکې رانغاړي. دا اړیکې پر پاملرنه، باور، ټولنیز ملاتړ او د ټولنې په ژوند کې ګډون اغېز کوي، خو تماس د جنسیت، عمر، ځای، توکم، دین، بېځایه کېدو او سیمهییزو تمو له مخې توپیر کوي. د کورنۍ او ټولنې شبکې ډېری وخت د اړیکو جوړولو منل شوې لاره برابروي، خو محرمیت، د تګ راتګ محدودیتونه، بېوزلي، شخړه او محدودوونکي جنسیتي مقررات د انتخاب او ملاتړ ساحه راکموي.
VivAVia can make mistakes. Check important information.