Llamk'ay Buliwya-pi

Llamk'ay Buliwya-piqa pagasqa llamk'ayta, llamk'achiqkunapa responsabilidadesninkunata, mana llamk'ayta, llamk'aypa mercado condicionninkunata, ocupacionkunata hinaspa negocio actividadta churan. Formal llamk'ayqa llamk'aqkunata llamk'achiqkunawan planillapa, pensiónpaq qillqakuywan hinaspa seguro de saludwan tinkuchin, ichaqa informal llamk'ayqa anchata kachkan. Kamachiykunaqa llamk'ay arreglo-man, actividadman, calificaciónkunaman, llamk'achiqman hinaspa responsable instituciónman hina t'ikrakun.

Llank'ay

Wuliwya-pi huk patrónpa kamachisqan pagasqa llank'ayqa llank'ay maskhayta, qallariyta, sueldo chaskiyta, registracionkunata waqaychayta, llank'ay t'ikrayta utaq tukuchayta ima qhawan. Formal llank'ayqa llank'aqta empleadorpa payrollninwan, pensión registracionwan, salud seguro-wan tinkuchin; informal llank'ayqa 84.5% hina ancha achka, 2023 ILOSTAT willakuyman hina. Munasqa kamachiykunaqa contrato-man, empleador-man, llank'aq status-man, institucion responsable kunan willakuyninman hina t'ikran.

Empleadorkuna

Wuliwya-pi empleadorkuna llank'ayta kamachinku, sueldokunata paganku, llank'ay autoridadkunaman, impuesto administracionman, seguridad social institucionkunaman, llank'aqkunaman ima munasqa ruwaykunata hunt'anku. Sistemaqa aswan MTEPS, SIN, Gestora Pública, salud seguro cajakuna, ASUSS, SEPREC nisqakunapi t'aqasqa. Hatun ruwaykunaqa registracion, sapa killa payroll willay, aporte, llank'ay seguridad, trabajador representación, llank'ay tukukuypi allin liquidacion nisqakuna.

Mana llamk’ayniyuq kay

Buliwyapi, mana llamk’ayniyuq kayqa, qullqipaq llamk’ayniyuq mana kaspa, llamk’ayta atispa llamk’ayta mask’aymi. Buliwyapiqa mana llamk’aymanta qespichiq llapa runapaq seguro ni llamk’ay chinkaptin kikillanmanta qullqi quykuna kanchu; chayrayku qullqipaq yanapayqa tukuchiy pagokunamanta, wakichisqa yanapaymanta, musuq llamk’aymanta ima hamun. Ministerio de Trabajo, Empleo y Previsión Social (MTEPS) nisqapiqa llamk’ayta tupachiy yanapaykuna, llamk’aypa kamachikuyninkunata waqaychay yanapaykuna ima kan.

Llank'ay qhatu

Wuliwya llank'ay qhatuqa formal llank'ayta, sapalla llank'ayta, achka informal llank'ayta urbano-rural suyukunapi huñun. 2026 iskay ñiqin trimestrepi urbano llank'aqkunap 82.3% informal hina t'aqasqa, comercio, fabricación, alojamiento-mikhuypa servicio, transporte, construcción nisqakuna achka llank'aqkunata llamk'achisqa. Llank'ay tarisqaykiqa llaqta, yachayniyki, runakuna riqsisqayki, público llank'ay servicio, formal seguridad social atiyninman hina t'ikran.

Llank'aykuna

Bolivia suyupi ocupación nispaqa runapa rurakusqan llamk'ayta nin; profesión nispaqa aswanqa yachaywan tituluyuq llamk'ayta nin. Universidadkunaman, técnico institutosman, arte yachayman utaq SPCC nisqawan ruray yachay riqsichiywan ima llamk'ay ñankuna apanku. Mañakusqa yachay, registroqa profesiónman, sector ministerioman hina sinchi hukniraymi.

Empresakuna

Bolivia-pi empresakunaqa kamachiy rikch'ayninman, ruwanankuman hinaspa maypi kasqankuman hina qillqachisqa, impuesto pagasqa kananku. SEPREC, Servicio de Impuestos Nacionales, municipio hinaspa sectorpi kamachiq wasikunaqa ruwanankuta ruwanku. Qallariypi qillqachiyta yapaspa, impuesto willakuy, factura quykuy, sapa wata musuqyachiy hinaspa llaqta ukupi mañakusqa permisokunaqa aswan hatun obligacionkuna.

VivAVia can make mistakes. Check important information.