Աշխատանքը Ֆրանսիայում

Ֆրանսիայում աշխատող մարդկանց մեծ մասը վարձու աշխատողներ (salariés) են, այսինքն՝ նրանք աշխատում են գործատուի համար՝ աշխատանքային պայմանագրով (contrat de travail)։ Նրանց աշխատանքային հարաբերությունները ձևավորվում են պայմանագրի, աշխատավայրի կոլեկտիվ կանոնների և ազգային աշխատանքային օրենսդրության համակցությամբ։ Ֆրանսիայում կիրառվող անորոշ ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր (contrat à durée indéterminée) բաց ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր է և հաճախ կոչվում է CDI։ Որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիրը (contrat à durée déterminée) նախատեսված է սահմանված ժամանակավոր կարիքների համար և հաճախ կոչվում է CDD, իսկ ժամանակավոր գործակալության միջոցով աշխատանքը սովորաբար կոչվում է intérim։ Աշխատանքը կարող է լինել լրիվ կամ մասնակի դրույքով։ Պայմանագրում սովորաբար նշվում են պաշտոնը, վարձատրությունը, աշխատանքի կազմակերպումը, աշխատավայրը և այլ կարևոր պայմաններ, և այն կարող է ներառել փորձաշրջան (période d’essai)։ Աշխատողները ստանում են աշխատավարձի հաշվարկաթերթ (bulletin de paie), որտեղ նշվում են համախառն աշխատավարձը, պահումները, վճարումները և զուտ աշխատավարձը։ Գործատուներն ու աշխատողները վճարումներ են կատարում առողջապահությունը, կենսաթոշակը, գործազրկությունից պաշտպանությունը և այլ սոցիալական նպաստները աջակցող համակարգերին։ Աշխատաժամանակը, վճարովի արձակուրդը, հանգիստը և աշխատավայրի անվտանգությունը կարգավորվում են։ Այդ կանոնները լրացնող ոլորտային կոլեկտիվ պայմանագիր (convention collective) կարող է որոշակի արդյունաբերության կամ մասնագիտության համար լրացուցիչ կանոններ սահմանել, ուստի երկու նմանատիպ աշխատանք կարող է ունենալ տարբեր պայմաններ։ Աշխատողների ձայնը ֆրանսիական շատ աշխատավայրերում հաստատված դեր ունի։ Աշխատակազմի ներկայացուցիչներն ու արհմիությունները կարող են տեղեկատվություն տրամադրել, բարձրաձայնել կոլեկտիվ խնդիրներ և մասնակցել պաշտոնական խորհրդակցություններին, հատկապես խոշոր կազմակերպություններում։ Ֆրանսիայում կան նաև ինքնազբաղված աշխատողներ (travailleurs indépendants), իսկ փոքր անկախ գործունեության համար նախատեսված պարզեցված շրջանակը (micro-entrepreneur) լայնորեն կիրառվող ձև է։ Անկախ աշխատանքը տալիս է ինքնուրույնություն, սակայն աշխատողը պատասխանատու է նաև վարչարարության, վճարումների, ապահովագրական կարիքների և հաճախորդներ գտնելու համար։ Պետական հատվածում աշխատանքը ևս կարևոր ուղի է և ներառում է տարբեր իրավական կարգավիճակներ ու աշխատանքի ընդունման ուղիներ։ Որոշ պաշտոններ համալրվում են մրցութային քննությունների միջոցով, իսկ մյուսները՝ պայմանագրային աշխատանքի ընդունմամբ։ Աշխատանք փնտրելիս սովորաբար օգտագործվում են CV, կարճ դիմումի հաղորդագրություն կամ մոտիվացիոն նամակ (lettre de motivation), հարցազրույցներ և փաստաթղթերի ստուգումներ։ Ֆրանսերենի իմացությունը հաճախ գործնականում կարևոր է, սակայն պահանջվող մակարդակը կախված է մասնագիտությունից և աշխատավայրից։ Աշխատանք ընդունելուց առաջ պետք է հաստատել պայմանագրի տեսակը, պարտականությունները, վարձատրության կառուցվածքը, աշխատանքային գրաֆիկը, կիրառվող կոլեկտիվ պայմանագիրը և սոցիալական գրանցման կարգավորումները։ Արտերկրից եկող անձինք պետք է նաև համոզվեն, որ իրենց բնակության և աշխատանքի կարգավիճակը թույլ է տալիս նախատեսվող գործունեությունը։