Dwa sivil ayisyen sèvi ak tèm tankou eta sivil (état civil) pou anrejistreman nesans, maryaj ak lanmò, kapasite legal (capacité) pou kapasite yon moun genyen devan lalwa, obligasyon (obligation) pou yon devwa lalwa ka fè respekte, ak akt otantik (acte authentique) pou yon dokiman notè prepare oswa sètifye. Sistèm eta sivil la anrejistre nesans, maryaj ak lanmò atravè yon ofisye eta sivil; ekstrè ak legalizasyon ka nesesè pou pwouve idantite, relasyon fanmi oswa dwa eritaj. Yon dosye ki manke oswa anrejistre an reta ka mande yon pwosedi administratif oswa tribinal ki depann de komin nan. Majorite jeneralman kòmanse a 18 an dapre Konstitisyon an. Lalwa rekonèt kapasite legal epi bay pwoteksyon pou minè ak moun ki anba tutèl oswa konsèy (tutelle ou curatelle); Tribinal de pè resevwa desizyon Konsèy Fanmi ak sèman responsab legal yo. Kontra depann de kapasite, konsantman, obligasyon yo dokimante klèman ak prèv sou sa pati yo te dakò. Fòm komen yo gen ladan yon akt prive, ki rele akt anba siyati prive (acte sous seing privé), ak yon akt otantik notaryal. Vant byen imobilye nòmalman mande verifikasyon tit ak limit, arpantaj pa yon ajan mezi tè-sèveyè (arpenteur-géomètre), yon akt notaryal ak anrejistreman oswa transkripsyon nan DGI. Yon moun ki pa ayisyen k ap achte byen imobilye ka bezwen yon Otorizasyon pou Achte Pwopriyete Imobilye (Autorisation d'Aquisition de Propriété Immobilière) nan men MJSP; kondisyon aktyèl yo dwe verifye anvan ou konte sou pwosedi a. Si yon pati pa respekte kontra, lòt pati a ka mande egzekisyon oswa domaj ak enterè (dommages-intérêts), sa vle di domaj lajan. Pratik pwopriyete a divize. Ayiti sèvi sitou ak yon sistèm anrejistreman akt sou papye, kote Sèvis Konsèvasyon Tè DGI a, Biwo Nasyonal Kadas (Office National du Cadastre), notè, ajan mezi tè ak tribinal patisipe. Tit ki kwaze oswa enfòmèl, dosye ki pa konplè ak rechèch dijital fèb ogmante risk diskisyon tè. Yon referans Bank Mondyal 2020 te bay anviwon 7 jou pou yon sètifika tè, 60 jou pou otorizasyon arpantaj, 26 jou pou mezi tè a, 18 jou pou akt notaryal, 1 jou pou avi taks ak 225 jou pou anrejistreman DGI. Chif sa yo se referans istorik, pa pwomès nasyonal aktyèl. Referans istorik yo mansyone tou yon frè notè legal 1%, yon chif ASNOP ki konn 2%, yon dwa anrejistreman 3% ak frè transkripsyon 1%; konfime to aktyèl yo. Dwa fanmi kouvri maryaj sivil, divòs, filyasyon, patènite, matènite, otorite paran ak sipò. Konstitisyon an pwoteje fanmi ki fòme ak oswa san maryaj epi pwoteje timoun ak paran. Plasaj se yon inyon enfòmèl ki enpòtan lokalman, men prèv ki disponib yo pa etabli li gen menm estati legal ak maryaj; risk prèv ak eritaj ka parèt. Dekrè 1982 la retire gwo fòm diskriminasyon kont fanm marye epi ranfòse kapasite sivil yo. Konstitisyon an sipòte yon Kòd Fanmi konplè, men rechèch ki disponib la pa konfime yo adopte l. Eritaj kòmanse ak prèv lanmò, relasyon fanmi, maryaj, pwopriyete ak dèt ki deja egziste. Eritaj la ka gen dwa, reklamasyon legal ak responsablite. Eritye yo ka bezwen fè envantè, aksepte oswa renonse eritaj la; benefis envantè ka limite responsablite pou dèt eritaj selon pwosedi ki aplikab la. Yon testaman ka revoke. Pataj ak transkripsyon ka enplike yon notè, DGI, biwo greffe ak Tribinal Premye Enstans. Pa aplike ansyen dispozisyon Kòd Sivil ki baze sou sèks san w pa verifye Konstitisyon an ak refòm ki vini apre yo. Responsablite sivil anjeneral mande prèv fot, domaj ak lyen kozatif. Kòd Sivil Ayiti a bay yon baz jeneral pou fot nan Atik 1168 ak règ sou responsablite pou zak yon lòt moun oswa pou bagay ki anba kontwòl yon moun nan Atik 1170. Yon moun k ap fè reklamasyon ka mande domaj oswa egzekisyon kontra nan tribinal sivil. Pwosedi kriminèl separe epi li pa ranplase reklamasyon sivil la jis paske menm evènman an ka yon enfraksyon tou. Ka sivil ka kòmanse ak yon sitasyon, citation, demann ekri (requête) oswa pwosedi ijans (référé), selon dosye a. Tribinal de pè okipe dosye lokal sivil ak komèsyal, posesyon ak diskisyon limit, lokasyon, revokasyon ak degèpisman, kèk sezisman, konsilyasyon ak akt Konsèy Fanmi. Dosye ka pase nan Tribinal Premye Enstans, Lakou Apèl epi finalman Lakou Kasasyon, ki egzamine erè legal olye li jije reyalite yo yon lòt fwa. Enfòmasyon MJSP te pale de 18 tribinal premye enstans nan 10 depatman, tandiske yon ansyen sous te bay 15 nan 9; verifye enstitisyon ki gen konpetans lan lokalman. CNAL ak BAL bay yon kad asistans legal pou moun ki pa gen anpil mwayen, men fonksyònman li pa menm nan tout peyi a. Egzekisyon mande yon tit ekzekitwa, tankou yon jijman ki ka egzekite oswa yon akt notaryal ki kalifye, ak yon reklamasyon ki fiks epi ki rive nan dat peman. Pwosesis nòmal la gen siyifikasyon pa yon siyifikatè (huissier), yon komandman, sezi byen mobil oswa imobilye, vann yo ak distribisyon lajan an. Konstitisyon an bay jijman ak akt notaryal ekzekitwa yon baz pou egzekisyon, tandiske Kòd Pwosedi Sivil la regle egzekisyon. Debitè a ka fè objeksyon selon pwosedi a. Jijman etranje anjeneral bezwen legalizasyon ak exequatur anvan yo ka egzekite ann Ayiti. Frè siyifikatè, tribinal, piblikasyon, vann piblik ak DGI varye; pa gen delè nasyonal fyab pou egzekisyon. Verifye Le Moniteur, enfòmasyon aktyèl MJSP, Lakou Kasasyon ak yon tèks legal ofisyèl paske kèk edisyon Kòd ak dokiman refòm ki disponib yo istorik oswa gen nòt ladan yo.
Dwa sivil ann Ayiti
Dwa sivil ann Ayiti regle relasyon legal ant moun ak òganizasyon prive, tankou kontra, pwopriyete, zafè fanmi, eritaj, responsablite, pwosedi nan tribinal ak egzekisyon desizyon. Sous prensipal yo se Konstitisyon 1987 la, Kòd Sivil la (Code civil), Kòd Pwosedi Sivil la (Code de procédure civile) ak dekrè espesyal. Règ fòmèl yo egziste, men aksè, dosye ak pratik tribinal ka varye; se poutèt sa, tèks ofisyèl ak pwosedi lokal aktyèl yo dwe verifye.
VivAVia can make mistakes. Check important information.